Recensie Film

‘The Professor and the Madman’ mislukt door overdreven acteerwerk

Sean Penn als de moordenaar William Minor die een aanzienlijke bijdrage leverde aan het eerste Oxford English Dictionary.

The Professor and the Madman
Regie: Farhad Safinia Met Mel Gibson, Sean Penn, Natalie Dormer, Jennifer Ehle
★★☆☆☆ 

Toen in 1998 Simon Winchesters boek ‘The Surgeon of Crowthorne’ verscheen, over de totstandkoming van het eerste Oxford English Dictionary, was voor veel mensen meteen duidelijk dat er een film in zat. Het eerste alomvattende compendium van de Engelse taal bleek niet alleen samengesteld door een man zonder diploma’s met een vervaarlijk Schots accent, tienduizend woorden waren ingestuurd door een moordenaar die opgesloten zat in het roemruchte Broadmoor Insane Asylum. Het was Mel Gibson die de rechten voor verfilming in handen wist te krijgen.

Twintig jaar later is Gibsons passieproject ‘The Professor and the Madman’ eindelijk te zien, maar het valt te betwijfelen of dit het visionaire woordenboekdrama is dat hem voor ogen stond. Gibson had zich contractueel ingedekt voor het geval de producenten zijn artistieke visie zouden vernachelen. Zo zou hij het laatste woord hebben over de montage. 

Melodramatische artistieke visie

Omdat de opnamen te lang duurden en het project duurder uitviel dan afgesproken, belandden makers en producent voor de rechter. Resultaat: de oorspronkelijke regisseur werd van het project gehaald en Gibson had niet langer het laatste woord. Dat verklaart waarschijnlijk voor een deel waarom de film mislukt is. Een andere reden is Gibsons melodramatische artistieke visie.

Dit is het verhaal over de onwaarschijnlijke samenwerking tussen de briljante James Murray die in Oxford aan het eerste Oxford English Dictionary werkte en de veroordeelde William Chester Minor, die vanuit zijn cel ruim tienduizend woorden met herkomst en betekenis aan Murrays team leverde. Minor was een voormalig chirurg uit het Amerikaanse leger die door oorlogswonden steeds meer last kreeg van paranoïde waanzin. Uiteindelijk kreeg hij de diag­nose schizofrenie.

Overacting

Het is een boeiend verhaal en Mel Gibson geeft een passend ingetogen vertolking van James Murray. Daar staat tegenover dat Sean Penn onverteerbaar is als de schmierende William Minor. Het drama is al sterk genoeg in Simon Winchesters boek, daar is geen overacting voor nodig.

Nog problematischer, op het kitscherige af, is dat de makers het nodig vonden om er een verzonnen romance in te stoppen. Nota bene tussen de weduwe van de vermoorde man en de moordenaar. Omdat Minor de weduwe zijn legerpensioen stuurt, komen de twee met elkaar in contact en uiteindelijk, wandelend door de tuinen bij Broadmoor, leert hij haar nog lezen ook. Het is een klein wonder dat hij tijdens die wandelingen niet ook nog een paar blinden leerde zien.

Waar deze film wel aan herinnert, is dat zoveel dingen die we nu voor lief nemen, zoals een woordenboek, met bloed, zweet en tranen tot stand zijn gekomen. Het is een open deur en tegelijk neigen we ernaar het lijden dat voor ons kwam te vergeten. Misschien is het goed hier af en toe bij stil te staan.

Lees ook:

Dr. Minor dacht dat zijn lid steeds groter werd

Na een jarenlange correspondentie bezoekt James Murray (1837 - 1915), redacteur van de befaamde ‘Oxford English Dictionary’, in 1896 de meest toegewijde medewerker van zijn woordenboek: de mysterieuze Amerikaanse legerarts William Chester Minor (1834-1920). Pas dan begrijpt Murray dat deze vrijwilliger een ongeneeslijke, gevaarlijke gek is die vanaf 1872 opgesloten zit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden