Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

The Ex-effect: Fris met vier decennia op de teller

Cultuur

Klaas Knooihuizen

The Ex, gefotografeerd in de tuin van de 'Witte Villa' in Wormer: drummer Katherina Bornefeld, gitarist-zanger Arnold de Boer, gitarist Terrie Hessels en derde gitarist Andy Moor. © Olaf Kraak

Na talloze muzikale uitstapjes is 's lands meest veelzijdige rockband The Ex terug met een 'normaal' album, '27 Passports'. Gewoon met zijn viertjes. Zonder brassband of Ethiopische gastmuzikanten.

Plaats van handeling: een Ethiopisch restaurant in Amsterdam-Noord. De bezoeker treft Arnold de Boer, zanger/gitarist van het undergroundgezelschap, in hoogst eigen persoon achter de kassa. Die middag heeft de band nog snel een houten podium in elkaar getimmerd voor de albumpresentatie. Het album is stiekem al twee weken uit, het is de vierde show van de tournee. Inderdaad, bij The Ex gaat alles net even anders.

Lees verder na de advertentie

Achter in de zaal staat gitarist Terrie Hessels (63), een giechelende zestiger met de uitstraling van een schooljongen. Ondanks veertig jaar podiumervaring gieren de zenuwen door zijn lijf. Bekende bezoekers krijgen een schouderklopje in hetzelfde jachtige ritme waarmee hij even later met een hardhouten drumstok zijn gitaar een pak rammel zal geven. Met Arnold (43) en derde gitarist Andy Moor (55) gaat hij auditief (en op een haar na fysiek) het gevecht aan. Het grijpt op miraculeuze wijze samen met de complexe, bezwerende drumpatronen van Katherina Bornefeld (56).

The Ex speelt zelden of nooit oud werk. De nieuwe plaat slaat aan. Wat heet: de euforie is onpeilbaar

Oud-krakers die er in de vroege jaren tachtig al bij waren, staan op aan de kant geschoven Ikea-banken. In het gedrang vooraan vinden we opvallend veel tieners die hun eerste Ex-ervaring beleven. Het is ook voor de oudgedienden een frisse ervaring: The Ex speelt zelden of nooit oud werk. De nieuwe plaat slaat aan. Wat heet: de euforie is onpeilbaar. Een zilvervisje trekt een sprint over de muur, op zoek naar een schuilplaats. Zijn ze allemaal gek geworden?

Twee weken eerder, twintig kilometer verderop. In zijn piepkleine groene autootje rijdt Terrie Hessels van station Wormerveer naar de nabijgelegen 'Witte Villa', de vroegere directeurswoning van de papierfabriek waar het allemaal begon. De zoete lucht van de cacao-industrie die door het autoraam binnendringt maakt hongerig. Terrie ruikt het al niet meer. De villa - ooit gekraakt om voor sloop te behoeden, nu een gemeentelijk monument en officieel huize Hessels - is kleurrijk ingericht, een beetje hippieachtig. Uit de boxen klinkt Ethiopische muziek. Er is koffie, er is kersengebak.

Hagedis

Aan het hoofd van de doorleefde eikenhouten keukentafel zit drummer Katherina, tevens oud-bewoner van de villa. Andy is er vandaag niet bij. Arnold wel. Hij heeft een griepje achter de rug, is nog wat duf, maar praat honderduit. Praten kon hij pas net toen The Ex in 1979 ontstond. Negen jaar geleden verving hij G. W. Sok; oerlid, boegbeeld, onvervangbaar geacht. Je zag de teksten in festivalgidsjes al voor je: 'Wie zijn ogen sluit zal geloven dat ze in de originele bezetting op het podium staan.' De goede verstaander weet dan genoeg. The Ex is de uitzondering op de regel. Geen dinosaurus geworden, altijd hagedis gebleven. "Wonderbaarlijk", noemt Terrie het hoe Arnolds inbreng een plek vond in het gitaarvlechtwerk. Een rake constatering.

Met bijna vier decennia op de teller heeft The Ex het grootste deel achter de rug. Begrijpelijkerwijs regent het anekdotes over de talloze samenwerkingen en buitenlandreizen, maar telkens wordt de link naar het heden gelegd.

"Het gedoogbeleid was ons geluk", zegt Katherina over de beginperiode. "Zo kon er iets ontstaan. Nu worden de huizenprijzen in Amsterdam opgedreven door speculanten. Muzikanten zijn alleen maar aan het survivallen, ze komen niet meer aan creëren toe."

Daar raakt ze aan 'Soon all cities', de opener van het nieuwe album, over hoe de globalisering van steden eenheidsworsten draait, totdat zelfs de ongelukken overal hetzelfde zullen zijn.

Arnold: "Dat winkelstraten overal identiek zijn, is het oppervlakkige deel van de constatering. Het nummer gaat ook over wat zich in de hoofden van mensen afspeelt. Er is een directe link naar Kafka. 'Kafkaësk' slaat op een overtrokken bureaucratie. Het is iets van buiten, het wordt je opgelegd, het is verschrikkelijk. Maar in 'Het proces' kiest Jozef K. er zelf voor om erin verstrikt te raken. Hij kon ook besluiten er niet aan mee te doen. 'It's time to leave town', zing ik. Dat betekent niet letterlijk dat we met zijn allen moeten verhuizen. Het gaat erom dat je je eigen weg vindt. Dat hebben wij als band ook altijd gedaan."

Toch zijn jullie soms te gast bij 3FM of De Wereld Draait Door.

Arnold: "Het is ook niet dat we daarop tegen zijn." Terrie: "We zijn er niet van afhankelijk, dus we kunnen het op onze eigen manier doen." Katherina: "Het is er leuk, de mensen zijn vriendelijk. De wereld van platenmaatschappijen is een ander verhaal. Onder het genot van dure hapjes bespreken hoe je de beste deal sluit; dat is niet ons ding."

Komen er nog wel eens aanbiedingen?

Terrie: "Al heel lang niet meer. In de jaren negentig hebben we weleens gepraat. Dat werd natuurlijk niets." Katherina: "De platenmaatschappij stopt veel geld in je en dat moet worden terugverdiend. Het gevolg is een tourschema van hier tot Tokio, elke dag interviews en fotoshoots. We komen regelmatig dodelijk vermoeide bands tegen. Ze hebben een contract, ze kunnen niet zeggen: ik heb geen zin meer."

Zouden jullie in navolging van David Bowie en Prince een The Ex-tentoonstelling samenstellen, wat zijn dan de topstukken?

Katherina: "Ik had een oude koffer die overal mee naartoe is geweest, maar die heb ik gisteren weggegooid." Arnold: "Nee! Ons pronkstuk!" Katherina: "Er zat een gat in, mijn drumstokken zouden eruit vallen. Ik stel mij voor dat die Prince-expositie vol hangt met pakjes die hij maar één keer gedragen heeft, voor een videoclip of een coverfoto. Op onze tentoonstelling zie je alleen items die goed gebruikt zijn. Zweterige versleten T-shirts en zo. En de gitaar van Terrie natuurlijk, waarop hij al zijn hele leven speelt." Terrie: "Hij was een keer gejat in een buitenwijk van Lyon. Het stond op de bewakingscamera van het hotel, we vonden hem terug in de bosjes. Ik had met de dieven te doen. Er stond een kist dure microfoons in onze bus en ze hadden alleen die oude rotgitaren te pakken. Al die moeite voor niets. Och, wat sneu. Het aangifteformulier heb ik bewaard. Dat is voor in het museum."

Op zoek naar nieuwe invloeden hebben jullie altijd obscure platenzaakje afgestruind. Dat is dankzij internet veel makkelijker geworden. Heeft dat invloed op de muziek op '27 Passports'?

Arnold: "Niet echt. De impact van samen spelen met andere muzikanten is veel belangrijker, omdat je dan direct in dialoog bent. Je wordt meteen gedwongen tot een antwoord. Dan moet je iets uit jezelf halen dat je niet kende. Zo van: hé, daar zit ook nog een luikje." Terrie: "We zijn enorm kritisch met wie we spelen. Dat gaat op gevoel. Negentig procent van de muzikanten vind ik waardeloos. De rest: wauw! Het is altijd goed gegaan, het samenspelen. Waanzinnig." Katherina: "Omdat het niet om onszelf gaat; niet om onze carrière; het gaat om de muziek. Die willen we verder ontwikkelen."

De teksten in het boekje lopen niet honderd procent synchroon met wat er gezongen wordt.

Arnold: "Dat komt doordat de liedjes verder zijn geëvolueerd. Hoe vaker we ze spelen, hoe meer ze gaan afwijken van de albumversies."

Katherina: "We namen onze albums tot nu toe altijd pas op aan het einde van een tournee, als een soort archief. Dit keer deden we het al vroeg in het proces, na een stuk of tien liveshows. Het bevalt goed. De muziek heeft een bepaalde frisheid. Doe je het later, dan hoor je meer expertise: de liedjes hebben kunnen uitkristalliseren. Daar zit meerwaarde in. Het zou wat dat betreft interessant zijn om het album over een jaar nog eens op te nemen. Maar dat gaan we niet doen, we willen altijd vooruit."

The Ex speelt in mei vier keer in Nederland: Landgraaf (17), Middelburg (18), Haarlem (19) en Utrecht (20).


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

The Ex speelt zelden of nooit oud werk. De nieuwe plaat slaat aan. Wat heet: de euforie is onpeilbaar