Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Suzanne van Friese Cohen neemt je mee naar haar ’wente oan it wetter’

Cultuur

Hans Nauta

Hij zat in het zwembad op zijn zoon te wachten, zo rond de Kerst van 2006, toen enkele regels van ’Hallelujah’ van de Canadese singer-songwriter Leonard Cohen door het hoofd van Bart Kingma dwarrelden. „Onbewust was ik strofes aan het vertalen in het Fries. Dat ging heel vanzelf doordat Fries zit ingebakken in mijn ziel, en doordat Cohen wel eens de cd-speler verlaat, maar nooit het hoofd. Door de beeldende kracht van zijn teksten, zijn die altijd bij je. Op de fiets, of in een wachtkamer”, vertelt vertaler Kingma.

In die kerstvakantie pakte Kingma voor het eerst pen en papier, omdat de Friese regels te mooi waren om weer te laten verdwijnen. Daarmee begon het project, dat onlangs in een akoestische live-cd/dvd resulteerde waaraan twaalf Friese artiesten meewerken. ’Cohen in het Fries’ heet dit ’Frysk earbetoan’ waarvoor ze in een krakende en ruisende stelpboerderij in Boer samenwerkten als De Partisanen, een geuzennnaam die afgeleid is van het nummer ’The Partisan’. Ze werden onder meer begeleid op vleugel, dobro, viool, contrabas, saxofoon en drums. Inmiddels zijn er al 4000 exemplaren verkocht, wat helemaal niet gek is, gezien de beperkte Friestalige markt, iets waarmee veel Friese artiesten te kampen hebben.

Onder de zangers is Piter Wilkens het bekendst binnen Friesland, en Nynke Laverman erbuiten, dankzij de Friestalige fado’s waarmee ze een groter publiek bereikte. Zij nam nu ’Hallelujah’ op zich, een voor dit project even onontkoombare klassieker als ’Suzanne’, dat Kingma samen met zanger Roel Slofstra vertaalde. De bestaande Nederlandse vertaling van ’Suzanne’, gezongen door Herman van Veen en Frank Boeijen, zat in de weg door de bekendheid ervan. „Die versie moest aan de kant”, en het Fries kwam vrijelijk voort uit het Engels. Geeft Suzanne je in het Nederlands ’pepermuntjes, want ze geeft je graag iets tastbaars’, in het Fries heeft ze ’tee en passyfruchten út it fiere Sina’ bij zich, oftewel thee en passievruchten uit het verre China.

Na het eerste couplet over Suzanne die je meeneemt naar haar ’wente oan it wetter’ en ’moai gek’ is, gaat het tweede opeens over Jezus. „Vertrouwen is denk ik het kernwoord in dat nummer. Ook al begrijp je Suzanne niet, omdat ze een beetje raar is, toch kun je je ziel in haar hand leggen. Dat is de overeenkomst tussen Jezus en Suzanne in die tekst. Cohen, die niet gelovig is maar wel gefascineerd door religie, zegt Jezus niet goed te begrijpen, maar hem toch te kunnen vertrouwen. Dat hebben we geprobeerd intact te laten in de vertaling.”

Kingma vertaalt soms plichtsgetrouw, dan weer in de context en geest van de tekst. Als Cohen schrijft: ’First we take Manhattan, then we take Berlin’, handhaaft Kingma die steden. „In dat lied uitte hij in de jaren tachtig een woede tegen de westerse wereld. Daar zou je Heerenveen of Leeuwarden van kunnen maken, maar dat slaat nergens op.”

Elders schrijft Cohen zo beeldrijk, in ’Take This Waltz’ bijvoorbeeld, dat een letterlijke vertaling geen stand zou houden. „Als vertaler maak je een beeld van de tekst, en dat zet je om in het Fries. Vaak is dat een wat concretere invulling van het impressionistische beeld dat Cohen oproept. Of dat winst is of verlies, is aan de luisteraar.”

Lees verder na de advertentie
Twaalf Friese artiesten werkten, onder de geuzennaam De Partisanen, samen aan het project ¿Cohen in het Fries¿. Dit Frysk earbetoan kwam tot stand vanuit een krakende en ruisende stelpboerderij in Boer. (Trouw)

Deel dit artikel