Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Strafkamp voor minnaressen

Home

Hanna de Heus

Charlotte Wood © RV
recensie

De Australische Charlotte Wood baseert haar feministische sciencefictionroman op een historisch tuchthuis voor meisjes.

Stel je hebt een geheime affaire met een machtige man - kardinaal, politicus, profvoetballer, noem maar op. Het komt uit en opeens is hij er niet meer voor je. Hij moet zijn eigen hachje redden; positie, en huwelijk gaan voor. Iets dergelijks is alle personages in de vierde roman van de in eigen land gevierde Australische auteur Charlotte Wood overkomen, al weten ze dat aanvankelijk niet van elkaar. 

Lees verder na de advertentie

De oorspronkelijke titel, ‘The Natural Way of Things’, is in de Nederlandse vertaling verloren gegaan. Dat is jammer, want Wood geeft hiermee onverbloemd kritiek: we leven in een maatschappij waarin het 'de gewone van gang zaken’ is dat mannen tamelijk ongeschonden uit een dergelijke affaire komen, terwijl vrouwen nogal eens hun baan verliezen en levenslang getekend zijn (denk bijvoorbeeld aan Monica Lewinsky).

Wood doet er nog een schepje bovenop door haar personages in een strafkamp te laten opsluiten

Wood doet er nog een schepje bovenop door haar personages in een van de buitenwereld afgesloten strafkamp te laten opsluiten, alsof ze een misdaad hebben begaan. Zij zijn de schuldigen, niet de slachtoffers. Het idee voor Woods fictieve kamp is gebaseerd op de Hay Institution for Girls, een Australische staatsgevangenis waar van 1961 tot 1974 tienermeisjes belandden die zich losbandig hadden gedragen.

Een ijdele zeur

In de roman zijn negen jonge vrouwen opgesloten met twee mannelijke bewakers en een verpleegster zonder medische kennis. Kaalgeschoren, in onooglijke juten kleding en op voedselrantsoen moeten ze met betonblokken een weg in de wildernis aanleggen. Ontsnappen kan niet: om de hele vallei waarin ze werken staat een hek onder hoogspanning. ’s Avonds worden ze afzonderlijk in hokken opgesloten. 

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Charlotte Wood - Ontregeld © RV

Een van de bewakers is een sadist met een knuppel waarmee hij meteen op de eerste dag de kaak van een van de vrouwen breekt en een ander tegen het onder stroom staande hek duwt. De andere bewaker is een ijdele zeur die voortdurend over zijn ex-vriendin klaagt. De vrouwen doorzien hem direct: “Terry is het type […] dat zodra zijn pik uit je mond was al bij een biertje aan zijn vrienden zou vertellen dat je zulke kleine tieten hebt.”

Wood schetst een tijd die het heden kan zijn, of de nabije toekomst. De gevangenis is ingericht in een afgelegen voormalige boerderij waar de administratie met de hand wordt gedaan. Geen computer, geen mobiele telefoons, volledig afgesloten van de buitenwereld. Door dat isolement, het moeten overleven in de natuur, in de alom aanwezige beklemming en de vergeefse hoop die af en toe oplaait, doet het verhaal sterk denken aan Marlen Haushofers roman ‘De wand’ (1963). Een belangrijk verschil is dat Wood het element vrouwenonderdukking nadrukkelijk heeft toegevoegd.

Daarom creëerde ze een fictief strafkamp. Met een verzonnen situatie kon ze het verhaal makkelijker naar haar hand zetten

Net als Haushofers verhaal is dat van Wood een duistere en dromerige vertelling geworden waarin de personages geen idee hebben wat hun nu eigenlijk overkomt. Vreemd qua sfeer, sober qua taalgebruik. Realistisch over dit thema schrijven lukte Wood niet, zegt ze zelf; de verschrikkingen van de Hay Institution die ze wilde optekenen waren zo erg dat de personages daaraan ondergeschikt bleven en maar niet tot leven kwamen. Daarom creëerde ze een fictief strafkamp. Met een verzonnen situatie kon ze het verhaal makkelijker naar haar hand zetten.

Obsessie

Luchtige kost is deze roman zeker niet, maar de onderliggende waarschuwing, wat onrecht en onderdrukking met zowel de maatschappij als de menselijke geest kunnen doen, is helder.

De vrouwen van ‘Ontregeld’ ontwikkelen allemaal een obsessie als overlevingsstrategie. De een jaagt totaal verwilderd op konijnen om hen in leven te houden, de ander zoekt paddenstoelen om de bewakers te vergiftigen. Weer een ander gaat elk vrij moment achter het stuur van een autowrak zitten om over vrijheid te dromen, een lotgenote trekt obsessief elk schaam-, oksel- en beenhaartje uit om toonbaar te blijven in steeds goorder omstandigheden.

Dit klinkt als bizarre apocalyptische sciencefiction, maar Wood grijpt je zo bij de lurven dat je haar afschrikwekkende relaas zomaar werkelijkheid ziet worden in een cultuur waarin de vrouwelijke seksualiteit door machtsgeile mannen gedefinieerd en beheerst wordt.

Charlotte Wood - Ontregeld. Vert. Jetty Huisman. Nieuw Amsterdam; 255 blz. €19,99.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Wood doet er nog een schepje bovenop door haar personages in een strafkamp te laten opsluiten

Daarom creëerde ze een fictief strafkamp. Met een verzonnen situatie kon ze het verhaal makkelijker naar haar hand zetten