Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Soerabaja-Sue verveelde zich geen moment in Indonesië

Cultuur

JOOP VAN DEN BERG

Review

Ketoet Tantri: Opstand in het paradijs. De Geus, Breda; ¿ 49,90.

'Opstand in het paradijs' door Ketoet Tantri (pseudoniem!) is de 'autobiografie' van Muriel Pearson, een Britse journaliste die in 1945 de kant van Indonesië koos en een reeks Engelstalige propaganda-uitzendingen voor de radiozender van rebellenleider Boeng Tomo verzorgde. Zij kreeg hiervoor in de media de bijnaam Soerabaja-Sue en haar optreden werd omlijst met tal van indianenverhalen. Na een paar maanden verdween haar stem uit de ether en leek haar rol uitgespeeld.

Met recht een rol, want haar boek over deze periode, dat in 1960 uitkwam, was voornamelijk een loflied op haar eigen optreden in een flitsende filmische presentatie, waarbij de historische waarheid nogal eens geweld werd aangedaan.

Niet dat ze bewust loog, denk ik, maar door bijzaken sterk uit te vergroten en belangrijke historische feiten te verkleinen gaf de schrijfster haar werk toch een wat dubieus stempel. Daar kwam bij kwam dat de hoofd- en bijfiguren een sterk wisselend karakter hadden. Kortom, een echte soap, die in de Engelstalige landen al gauw een bestseller werd.

Er verscheen zelfs een Indonesische vertaling met een voorwoord van president Soekarno zelf. Hij meldde overigens over de schrijfster niet meer dan dat zij 'onze strijdvaardige jongeren heeft gesteund' - een tegen de achtergrond van de gebruikelijke Indonesische heldenverering wel heel magere constatering. Ook in de Indonesische geschriften over de revolutie wordt zij zelden of nooit genoemd.

Nu moet ik melden dat de uitgever van de Nederlandse versie - die onlangs, na ruim 30 jaar, is verschenen - het verhaal laat volgen door een reeks kritische, vaak corrigerende kanttekeningen. Zo schrijft Ketoet Tantri dat het Indonesische interneringskamp op Nieuw-Guinea, Boven Digoel, door de Japanners werd bevrijd. In de toelichtende noten wordt dit pertinent onjuist genoemd, maar je blijft als lezer met de vraag zitten wat je met de rest moet, als een zo bekend feit door haar al onjuist wordt weergegeven.

Dat onbestemde gevoel neem je niet weg door een reeks historische verantwoorde verklaringen achteraf, maar moet je zo'n boek wel zo kritisch lezen? Eigenlijk niet, want Ketoet Tantri's oordeel over de revolutie luidt kort en goed: 'Werkelijk, nooit een saai moment' (pag. 292). Een spannend jongensboek derhalve, met vaart geschreven, waarbij men de gebruikelijke uitgeversmededeling dat “niets uit deze uitgave verveelvoudigd mag worden” maar eens een keer letterlijk moet nemen, want noch de schrijfster noch de uitgever kan instaan voor de waarheid.

Deel dit artikel