Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Sinan Can ging op zoek naar de klasgenoten van Elias uit Aleppo

Cultuur

Iris Pronk

Sinan Can spoorde een aantal klasgenootjes op van Elias Zahra (17) uit Aleppo. © BNNVARA/IDTV
Interview

Voor 'Sinan zoekt de klas van Elias' reisde documentairemaker Sinan Can naar Aleppo. Met een klassenfoto in zijn hand, genomen vlak voordat de oorlog uitbrak in Syrië. Waar zijn al deze kinderen gebleven?

Wat neem je mee als je vlucht voor de oorlog? Als je huis, stad en land moet verlaten? De Syrische scholier Elias Zahra koos voor een klassenfoto: 23 vrolijke, tienjarige jongens in blauw schooluniform. De meisjes uit de klas staan op een aparte foto; ook die stopte Elias in zijn tas toen hij ruim zes jaar geleden met zijn familie uit Aleppo vluchtte. Via Libanon belandde hij uiteindelijk in Enschede.

Lees verder na de advertentie

Vlak nadat de klassenfoto werd genomen, vielen de eerste bommen in de straten van Aleppo. Elias en zijn klasgenoten moesten schuilen onder hun bankjes. Daarna begon de oorlog die een groot deel van de stad in puin legde. Waar zijn z'n klasgenoten, jongens en meisjes gebleven, vraagt Elias zich af.

De kinderen zijn niet gek geworden van de oorlog, maar proberen iets van het leven te maken

Sinan Can

Zie daar het vertrekpunt van 'Sinan zoekt de klas van Elias', een tweeluik van documentairemaker Sinan Can. Na maanden research wisten hij en zijn team de meeste kinderen te traceren, vertelt hij door de telefoon: "Van veertien heb ik geen spoor. Het kan zijn dat ze in het buitenland zijn, maar ook dat ze op de bodem van de Middellandse Zee liggen. Ik weet het niet. Hun familie weet het ook niet."

Waar vond u de andere klasgenoten terug?

"Zeven kinderen zijn in het buitenland beland: Zweden, Turkije, Nederland en Australië. De ongeveer twintig andere klasgenoten zijn altijd in Aleppo gebleven. Zij hebben de oorlog in vol ornaat meegemaakt. Toen ik aan een meisje vroeg hoe dat was, barstte ze in huilen uit. ‘Ik weet niet waar ik moet beginnen', zei ze. 'Elke dag opstaan met de dreiging van geweld, dat is bijna erger dan doodgaan. Elke dag als je de deur uitging, was het de vraag: zal ik dit overleven, overleeft mijn moeder dit? Of treft ons een scherpschutter, een mortier, een bom?' Ik ben in de interviews niet al te diep ingegaan op de oorlog, want het ligt nog zo gevoelig."

Was het moeilijk om in Syrië te filmen?

"Nee, dat viel mee. Voor Elias is het land nog te gevaarlijk, maar voor ons journalisten is Aleppo wel goed begaanbaar. Ik ben voor mijn werk acht keer in Syrië geweest in de afgelopen zes jaar. Ik ging mee met de rebellen, de Koerden en het regime om de oorlog vanuit verschillende perspectieven te bekijken. Ik ben er geweest toen IS er nog zat en ook toen IS net was verslagen. In die periode was filmen in Syrië vele malen gevaarlijker dan nu."

"Je moet toestemming krijgen van de Syrische overheid en er gaat altijd iemand van het ministerie met je mee. Dat is de gang van zaken in dit soort landen. Maar omdat het in deze documentaire ging om het uiteenvallen van een klas, meer human interest dan politiek, kreeg ik alle medewerking."

Wat maakte de meeste indruk op u?

“De veerkracht, ook van de kinderen daar. Ze zijn niet gek geworden van de oorlog, maar proberen iets van het leven te maken. Hun perspectief is natuurlijk slechter dan dat van kinderen hier, maar toch zag ik ontzettend veel energie. Ze straalden uit: 'Het ligt achter ons'."

"Toen ik 'In het spoor van IS' maakte, zat ik echt in het oorlogsgewoel. Van verdriet en depressie heb ik toen mijn deel wel gehad, ik was mijn vertrouwen in de mensheid kwijt. Maar voor deze documentaire zag ik naast de lelijke oorlog ook sterke kinderen. Dat heeft iets hoopvols, feel good bijna."

Wat heeft uw speurwerk Elias gebracht?

"Hij is heel blij, hij voelt zich meer verbonden met zijn verleden. Hij heeft nota bene een klasgenootje teruggevonden in Twello, zeventig kilometer verderop. De oud-klasgenoten hebben een WhatsApp-groep met elkaar, zij zijn nu aan het speuren naar de rest van de klas. Dat vind ik ook zo krachtig."

'Sinan zoekt de klas van Elias' is te zien op maandag 25 maart, NPO 1, om 22.15 uur bij BNN Vara. Deel 2 wordt uitgezonden op maandag 1 april.

Lees ook:

Sinan Can schrijft geschiedenis met unieke serie over Saudi-Arabië

In ons land kun je zó zorgeloos kritisch zijn, dat je tijdens ‘Voorbij de grenzen van Saudi-Arabië’ bijna zou vergeten dat de meeste geïnterviewden letterlijk hun nek riskeren door te praten met Sinan Can.

Deel dit artikel

De kinderen zijn niet gek geworden van de oorlog, maar proberen iets van het leven te maken

Sinan Can