Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Sigaretten kopen voor de juf, dat kon toen gewoon nog

Cultuur

Janita Monna

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw. © Maartje Geels
Poëzie

Nauwelijks voor te stellen dat zoiets een jaar of veertig geleden nog gewoon kon: ‘Wij waren elf, noem ons maar twaalf / twee meisjes op lentestelten struikelend met een missie // van de smalle juf die zo prachtig tekenen, maar niet loslaten kon/ sigaretten’.

Wat als een juf nu haar leerlingen om een pakje sigaretten zou sturen? Dat zou zo maar kunnen uitlopen op een flink schandaal. Hoeveel er in relatief korte tijd kan veranderen.

Lees verder na de advertentie

Deze regels komen uit ‘De camembertmethode’ van Frouke Arns, enkele jaren geleden was ze stadsdichter van Nijmegen. In haar derde bundel omkleedt ze min of meer persoonlijke noties met vrij zachte woorden. Het gedicht met de sigaretten toont haarscheuren in de kindertijd, het besef van jonge pubers dat volwassenen misschien toch niet zulke alleskunners zijn.

Haar zorgvuldig geselecteerde woorden laat Arns voorzichtig vieren

Arns’ taal is kalm, het is of ze met die rust probeert dreigend gevaar onder de duim te houden. Het onheil van een operatie bijvoorbeeld, die de patiënt uit de openingsreeks moet ondergaan. Hij klinkt gelaten, die patiënt, geeft zich over aan de idee dat hij het leven niet alleen zelf in de hand heeft. Het zijne wordt even onderbroken, om na de narcose weer verder te gaan: “Ze hebben je vrijgegeven, terug aan de wereld, / terug aan jezelf.”

Maar hoe een toekomst eruit zal gaan zien, ook daarin hebben anderen hun deel. De arts bijvoorbeeld, die zal gaan vertellen of de operatie geslaagd is: “Hoeveel taal is er nodig // om te zeggen dat er iets gevonden is, dat de dagen / smaller worden, dat je balancerend naar een overkant // misschien je evenwicht verliest?”

Klapstoel

Toch is de poëzie in ‘De camembertmethode’ niet per se verontrustend. De door Arns belichte momenten zijn vaak herkenbaar, kun- nen zich ook in levens van anderen hebben afgespeeld. Dat maakt ook dat haar woorden dichtbij kunnen komen, zoals in ‘Vadertijd’, waarin afscheid wordt genomen van een vader en afstand en nabijheid strijden om voorrang. “Ik heb de klapstoel waaruit je keer op keer opstond / om naar het groeien van de appels te kijken / opgeborgen; niemand zat er zo op als jij.”

Waar hier een kleine herinnering een man tot leven brengt, en Arns elders, in zinnetjes als ‘vrouwendenken: waarschijnlijk weer niet genoeg / je best gedaan’, beslist een haakje slaat, is haar taal niet overal geladen. Een serie gedichten waarin een relatiecrisis doorschemert kent ook slappe regels en voorspelbare beelden. “Als twee puzzelstukjes pasten we naadloos / in het grote plaatje dat we toekomst noemden.” Nee, puzzels en geliefden liever niet, maar de onnadrukkelijke manier waarop die op handen zijnde scheiding verweven wordt met de klimaatcrisis dan weer wel.

Die laat ook zien dat deze poëzie de blik evengoed naar buiten richt. Haar zorgvuldig geselecteerde woorden (‘die met vlijmscherpe randjes liggen zij / aan zij met de loodzware’) laat Arns voorzichtig vieren. Donker of zwaar is het nergens, licht wel, en soms iets te.

Groeistuip, Frouke Arns

Wij waren elf, noem ons maar twaalf
twee meisjes op lentestelten struikelend met een missie

van de smalle juf die zo prachtig tekenen, maar niet loslaten kon
sigaretten, en iets met een moeilijke naam

met lax en zeer erin bij Frau Holle in het winkeltje
- het rook er naar dingen.

Terug in de klas, over het spoor langs het veldje
achter de brem waren we vroeg, noem ons maar dertien

zagen hoe de juf in het donkere lokaal een projector
richtte op het bord en de paashaas overtrok

met de platte kant van het krijtje kwam hij krijsend tot leven.
We zwegen, ze schrok niet, zei nooit: ik heb jullie niet gezien.

Frouke Arns
De camembertmethode
Arbeiderspers; 72 blz. € 17,99

Janita Monna (1971) is journalist en recensent. Ze woonde lange tijd op Bonaire waar ze als correspondent werkte. Monna werkte als redacteur Poetry International festival en was initiatiefneemster voor de jaarlijkse Gedichtendag. Voor Trouw schrijft ze wekelijks over poëzie.

Deel dit artikel

Haar zorgvuldig geselecteerde woorden laat Arns voorzichtig vieren