Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Shunske Sato dirigeert met een strijkstok en sobere lichaamstaal

Cultuur

Frederike Berntsen

Shunske Sato © Marco Borggreve
Interview

Hij doet het gewoon vanaf zijn concertmeestersstoel. Violist Shunske Sato leidt de Nederlandse Bachvereniging, nu Jos van Veldhoven met pensioen is.

Vijf jaar geleden plukte Jos van Veldhoven hem van het conservatorium in München: of Shunske Sato er niet voor voelde om concertmeester te worden bij de Nederlandse Bachvereniging. Nu treedt Sato zelfs in de voetsporen van Van Veldhoven, als artistiek leider van het ensemble. 

Lees verder na de advertentie

Anders dan zijn voorganger staat ­violist Sato niet als dirigent vóór het orkest; hij voert de musici aan vanaf de concertmeestersstoel. Kan hij van daaruit zijn speelwensen wel duidelijk maken?

De informatie die je geeft met je lichaamstaal moet volstrekt helder zijn

Shunske Sato

“Wanneer je tempo, dynamiek en inzetten aangeeft vanaf mijn plek, is een intensieve voorbereiding van belang. Tijdens repetities werk ik veel uit, zeker met zangers, juist omdat ik ook zelf speel en niet alles kan en wil aangeven op een concert. De musici zouden zelfstandig moeten kunnen spelen.”

“Ik ben naar Jos gegaan met de vraag of hij mij kan leren mijn gebarentaal als violist verder te ontwikkelen. Ik heb in stilte een partituur gedirigeerd, zonder viool, en zonder orkest voor mijn neus – zo werd mijn voorstelling van de muziek duidelijk. De sobere lichaamstaal die dat met zich meebrengt, probeer ik over te brengen op mijn violistische houding.

“De informatie die je geeft met je lichaamstaal moet volstrekt helder zijn. Ik dwing mezelf om de eerste noot van een nieuw deel pas aan te geven als ik exact het tempo en het timbre van dat deel in mijn hoofd hoor. Je gaat van iets naar niets: de laatste noot van een vorig deel heeft geklonken, dan is er stilte, van daaruit ga je verder. Dat is telkens een grote gebeurtenis.”

Flexibele geest

De vierendertigjarige Sato werd geboren in Japan, groeide op in de Verenigde Staten, woonde in Frankrijk en Duitsland, en nu alweer vijf jaar in Nederland. Thuis is waar zijn hart is. Van al die culturen heeft hij veel opgestoken, menselijk en muzikaal, zijn aanpassingsvermogen is groot, zijn geest flexibel.

“Ik ben streng voor mezelf, en dat levert veel op, ook de kracht om aan iets te blijven werken totdat ik een oplossing vind. Het kan altijd beter. Maar soms kan iets niet beter op dat ene moment en dan moet je geduld hebben. Iets accepteren zoals het is, kan ik naar anderen toe, ik kan snel vergeven en loslaten. Maar met mezelf is dat een ander verhaal.

“Tijdens repetities sta ik op bepaalde details, andere dingen kan ik probleemloos aan het toeval overlaten. Eerlijkheid stel ik op prijs: als iemand met een opmerkelijk muzikaal idee komt en dat overtuigend uitwerkt, waardeer ik dat zeer. Ook als dat idee afwijkt van de conventies. Op die manier wordt de componist opnieuw beleefd, er is geen sprake van reproductie. Zo’n musicus stelt zichzelf kwetsbaar op, dat vind ik bewonderenswaardig.”

Geen reproductie, op zoek naar iets nieuws, dat past ook bij de Bachvereniging. Op 13 oktober, tijdens de ZaterdagMatinee in het Concertgebouw, speelt het gezelschap Camilla de Rossi’s ‘Il sacrifizio di Abramo’, een volslagen onbekend barokoratorium. Hoe curieuzer de muziek, des te beter, is het credo van Sato, en dat deelt hij met zijn voorganger Van Veldhoven, die het ensemble vijfendertig jaar leidde.

Zijn er nog andere redenen waarom hij en de Bachvereniging bij elkaar passen? “De menselijke sfeer binnen het ensemble past me als een handschoen”, zegt Sato. “We zijn geen strebers, maar musici die met elkaar willen uitvinden hoe je iets het beste over het voetlicht kunt brengen. In oude muziek is veel onzeker, er is minder sprake van één bepaalde filosofie of uitvoeringstraditie. De muziek werpt vragen op, je twijfelt aan alles en moet samen een oplossing vinden. Dat schept een innige band.”

Lees ook

Happy Bachdag: de beste stukken van Bach

Het was in maart dit jaar de 333ste verjaardag van Johann Sebastian Bach. Is er geen tijd om de hele Matthäus Passion van zo’n drie uur af te luisteren, kies dan een van de vele andere stukken die Bach schreef

Deel dit artikel

De informatie die je geeft met je lichaamstaal moet volstrekt helder zijn

Shunske Sato