Taal Peter-Arno Coppen

‘Schrijven is schrappen’. Zo makkelijk kan nietszeggendheid omgekeerd worden tot veelzeggendheid

Van de schrijver Godfried Bomans is de anekdote dat zijn vriend Simon Carmiggelt hem weleens een stukje voorlas om te kijken wat hij ervan vond (met Carmiggelts echtgenote handenwringend op de achtergrond). Bomans probeerde dan, naar eigen zeggen uit pure goedhartigheid, op de juiste momenten te lachen, maar vaak was het stukje ineens voorbij. Dan keek hij peinzend voor zich uit en mompelde dat het ‘heel diep’ was, waarop Carmiggelt met potlood een kruisje in de marge zette om het op te nemen in zijn volgende bundel.

De anekdote illustreert het gegeven dat nietszeggendheid gemakkelijk kan worden omgekeerd tot veelzeggendheid. Van dezelfde Bomans is de uitspraak ‘schrijven is schrappen’, en welbeschouwd is dit natuurlijk onzin. Schrijven is juist het tegenovergestelde van schrappen. Toch zijn de meeste mensen welwillend om dit als een betekenisvolle uitspraak te interpreteren, bijvoorbeeld door te stellen dat beknoptheid een deugd is, wat ook nergens op slaat.

Gek

Het interessante is dat je achter ‘schrijven is…’ zo ongeveer alles kunt invullen zonder dat mensen afhaken. ‘Schrijven is schaatsen’ bijvoorbeeld (glad ijs), ‘schrijven is voetballen’ (teamwork, punten scoren), of ‘schrijven is zweten’ (hard werken). Of ‘schrijven is in je neus peuteren’ (de kortste weg naar je hersenen vrij maken), je kunt het zo gek niet maken of er zit wel iets in.

Zo beschouwd is het niet zozeer de creativiteit van de bedenker die je in zo’n uitspraak bewondert, maar je eigen fantasie om daar een zinvolle betekenis aan toe te kennen. Het is niet de schrijver die diep is, maar de lezer.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden