Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Schrijven is je stem verheffen, laten weten wie jij bent

Cultuur

Franca Treur

© Olivia Ettema
schrijverscolumn

Als je langs de Waver rijdt, een smal riviertje onder Amsterdam, passeer je op zeker moment een huis met een houten bankje voor het raam en op dat bankje staan twee peuters met hun neus tegen het raam gedrukt. 

Je ziet ze op hun rug, en het is overduidelijk de bedoeling dat je als passant heel even denkt dat het echte peuters zijn. Ze dragen kinderoveralls en petjes. Ook bij andere huizen heb ik al eens dat soort geinige levensechte poppen gezien, het is wellicht een gewoonte van de streek.

Lees verder na de advertentie

Ik ben al vaker langs die poppen gefietst, en iedere keer bedenk ik dat het net personages zijn. Personages die jou uitnodigen met ze mee te kijken, mee te gluren. De belofte van een geheime wereld achter dat glas.

Alle vuile was hangt buiten, maar niemand is geïnteresseerd

Het punt is dat er aan de achterkant van het huis ook een raam zit, en dat je dus vanaf de weg de hele woonkamer kan overzien. Een zogenaamde doorzonkamer. Je ziet een eettafel met stoelen en ander doodgewoon meubilair. Soms zit er iemand op de bank, en dat is het dan. Je ziet nooit iemand een gewaagd dansje doen, een puist uitdrukken, dingen door de kamer gooien of een ander bedreigen met iets vlijmend scherps. Als je de analogie doortrekt: een autobiografische roman die een kijkje achter de voordeur belooft (lekker gluren!), maar die je al na twee bladzijden weer dichtslaat, want onbeschrijfelijk saai.

Je zal trouwens zo’n boek geschreven hebben. Niet alleen heb je er kostbare jaren aan besteed, je schandaligste geheimen prijsgegeven, je hebt ook de relatie met je dierbaren op het spel gezet. Alle vuile was hangt buiten. Niemand is gespaard. En wat blijkt: er is buiten je familie geen hond geïnteresseerd. Alles is voor niets geweest.

Horrorscenario

Ik krijg het koud als ik daaraan denk. Een horrorscenario is het. Maar wel een dat zich minstens elke twee dagen ergens in ons land afspeelt. Ik heb geen cijfers, maar wereldwijd is dat misschien wel elk uur. Zoveel boeken over het eigen leven dat er worden geschreven en desnoods in eigen beheer uitgegeven. Zoveel debuten waar geen lezers voor zijn. Versmade uitnodigingen zijn het. Kom gluren. Maar niemand komt.

Hoe kijk je als schrijver daarna in de spiegel?

Aan de andere kant, is het echt helemaal voor niets? Schrijven is je stem verheffen. Laten weten wie jij bent. Misschien is dat sowieso louterend, ook als alleen je naasten het lezen. Juist als je naasten het lezen.

En een wonder blijft altijd mogelijk. In de autobiografische boeken van Karl Ove Knausgård gebeurt ook niks. Toch waren ze razend populair, ook in Nederland. Er was een tijd dat ik geen boekhandel binnen kon komen of ze hadden er wel een kartonnen Knausgård op ware grootte staan, waarmee je op de foto kon, terwijl hij toch over echt saaie dingen schrijft, zoals hoe hij als tiener op een oudejaarsnacht bier probeert te kopen. Dat gebeurt in deel een en het gaat wel honderd bladzijden door. Ik moet eerlijk zeggen dat ik daar ben afgehaakt. Maar de doorzetters kregen daarna nog vijf delen en vonden het allemaal even prachtig. Misschien juist omdat hij de eentonigheid van het dagelijks leven beschrijft en dat fout en pathetisch tegelijk ‘Mijn strijd’ noemt.

Wat de mensen er mooi aan vinden? Hij schrijft het op zo’n manier dat het heel dichtbij je eigen leven komt. Je gaat er bijna van geloven dat jouw persoonlijke strijd zich ook wel eens voor zo’n zesdelig project zou lenen. En, ja, waarom niet?

Het resultaat is de huidige boekenmarkt, overvol levensverhalen van bekende en minder bekende mensen die hun stem verhieven, allemaal gelouterd.

Franca Treur en Gerbrand Bakker schrijven om beurten over lezen, schrijven en het literaire leven.

Lees ook: 

Knausgård: 'Als ik me schaam, is er een kans dat het goed is'

Wie dacht de Noorse sterauteur Knausgård wel zo'n beetje te kennen na krap 4000 autobiografische pagina's, gedrenkt in Scandinavische droefheid, wacht een verrassing. 

Franca Treur: 'Ik schrijf en ik lees op het moment niet, dus wat er overblijft is het literaire leven'

Literair leven is er volop in Amsterdam. Als je wilt kun je wekelijks naar een boekpresentatie. Het afgelopen najaar was het nog erger. 

Deel dit artikel

Alle vuile was hangt buiten, maar niemand is geïnteresseerd