Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Sara Collins’ debuut over vrouwenliefde op Jamaica

Cultuur

Annemarie van Niekerk

Collins, Sara © Justine Stoddart © Justine Stoddart
Boekrecensie

Sara Collins wijdt haar roman aan de veelbewogen slotepisode van de slavernijgeschiedenis.

Toen Jamaica in 1976 gebukt ging onder een golf van politiek en sociaal geweld, week de jonge Sara Collins met haar familie uit naar een van de nabijgelegen Britse Kaaimaneilanden. Nooit zou ze vergeten hoe ze daar werden afgesnauwd met ‘stelletje zwarte Jamaicaanse apen, ga terug waar je vandaan komt!’

Lees verder na de advertentie

Door de jaren heen zocht Sara haar toevlucht in boeken. Toch werd ze ook daar geconfronteerd met scenario’s en personages die haar en haar soort niet gunstig gezind waren. Toen ze eenmaal besloten had om zelf een roman te schrijven, vond ze dat het er een moest zijn naar voorbeeld van de gothic novel, haar lievelingsgenre. Maar dan wel ingevuld met alles wat zij als zwarte lezeres had gemist. Dus deelde ze de hoofdrol toe aan een slaafgemaakte vrouw, en hamerde ze niet op het stereotiepe leed van de zwarte slachtoffers, maar op hun complete menszijn, ten goede én ten kwade.

Ik was een vrouw die van een vrouw hield, nummer een onder de vrouwenzonden, vergelijkbaar met on­vrucht­baar­heid en nadenken

Het is op Paradise, de Jamaicaanse suikerrietplantage van de Engelse Mister Langton, waar het slavenkind Frannie in 1805 geboren wordt. Nog maar nauwelijks volwassen wordt ze gedwongen deelgenoot van Langtons dubieuze rassenexperimenten. Haar plan om daar een eind aan te maken, leidt tot een volgende fatale fase in haar leven: ze wordt als dienstmeisje weg gegeven aan George Benham, een vooraanstaande Londense filosoof. Omdat er in de vroege negentiende eeuw geen plaats is voor liefde die de sociale en raciale grenzen trotseert, al helemaal niet wanneer het liefde tussen twee vrouwen betreft, belandt Frannie tijdens haar gepassioneerde verhouding met mevrouw Benham in een uitzichtloze positie. Want in zo’n geval is er vanwege de hiërarchie van klasse, status en ras altijd maar één die de schuld krijgt.

Vrouwenzonden

Als het verhaal begint ziet Frannie zich aangeklaagd voor de moord op het echtpaar Benham. Op advies van haar advocaat, die informatie nodig heeft om haar te kunnen verdedigen, begint ze haar geschiedenis op te schrijven. Omdat haar schuld dan wel onschuld op een complexe manier is verweven met het fenomeen van de slavernij en met een bestaan van vernedering en ontmenselijking, valt haar betoog samen met haar levensgeschiedenis. Haar grootste struikelblok: “Ik heb nooit mijn plaats gekend en was niet tevreden met mijn bestaan.” Een van haar grootste misstappen: “Ik was een vrouw die van een vrouw hield, nummer een onder de vrouwenzonden, vergelijkbaar met onvruchtbaarheid en nadenken.”

© -

Hoewel ze als slaafgemaakte en niet-blanke vrouw nauwelijks kans maakt op publicatie van haar relaas, stelt Frannie haar hoop op haar advocaat. “Ik ben niet zo onnozel te denken dat mijn verhaal zou verkopen de meeste uitgevers kijken niet verder dan hun neus lang is. Waarschijnlijk niet ver genoeg om een vrouw als ik te kunnen zien.” Misschien kan de geschiedenis van ‘de Moordende Mulattin’, al is het maar vanwege de sensatie, toch een lezerspubliek vinden.

Veelbelovend

Zo ontvouwt zich een prachtig geschreven roman over de veelbewogen slotepisode van de slavernijgeschiedenis, over vooroordelen, uitbuiting, macht en onmacht, en ook over goed en kwaad. Tegelijk vertelt Sara Collins het aangrijpende verhaal over de dubbelzinnige kracht van de liefde, die aan de ene kant leed kan verzachten, angst weet weg te nemen en zelfs bij machte is om haat te overwinnen, maar die aan de andere kant ook de meeste pijn veroorzaakt.

Collins houdt Langtons verslag spannend: ze blikt vooruit en terug, doseert de informatie, gebruikt mooie beelden, pakkende formuleringen. Neem de manier waarop Frannie de eerste kennismaking met mevrouw Benham ondergaat: “Ze bestudeerde me zoals de chirurgijn een lijk bestudeerde voordat hij erin ging snijden.” Of wanneer ze nog eens de laatste woorden leest die mevrouw Benham aan haar heeft geschreven; “ik lees ze gretig, als een kalf aan een speen.” Al met al een geslaagd debuut van een veelbelovend schrijfster.

Oordeel: prachtig geschreven, spannend debuut.

Sara Collins
De bekentenissen van Frannie Langton
Vert. Anneke Bok Hollands Diep; 416 blz. € 21,99

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Deel dit artikel

Ik was een vrouw die van een vrouw hield, nummer een onder de vrouwenzonden, vergelijkbaar met on­vrucht­baar­heid en nadenken