Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rik Blaauw maakt hout, zo zacht als huid

Cultuur

Catrien Spijkerman

© -
Zelfgemaakt

Rik Blaauw gebruikt voor zijn schalen afvalhout dat anders zou zijn verbrand of versnipperd. Dankzij het handmatige proces zijn ze heel verschillend.

In een schuurtje in Landsmeer, met uitzicht op kilometers wuivend riet en veenweide, trekt Rik Blaauw (31) zijn ‘spacepak’ aan: een gezichtsmasker, aangesloten op een elektrisch luchtfilter, dat hij om zijn middel gespt. Om het Star Wars-gevoel compleet te maken, pakt hij er een guts ter grootte van een flink zwaard bij. Met zijn voet zet hij een logge donkergroene machine in werking. De halve houtstronk die erop vastgeklemd zit, begint razendsnel te draaien. Geconcentreerd zet Blaauw er zijn guts tegenaan - de houtkrullen vliegen door de schuur.

Lees verder na de advertentie

'Takketak' klinkt de beitel op de ruwe donkerbruine buitenkant van de stam, net zo lang totdat het lichte, gladde hout onder de mossige bast tevoorschijn komt. Het geluid wordt zachter, de houtsnippers fijner, de vorm van het blok steeds gestroomlijnder: de bolle buitenkant van een schaal.

Magisch

'Een magisch proces', noemt Blaauw het nog steeds, ook al voltrekt het zich soms honderd keer in een maand onder zijn handen: één boom per dag, dat is zo'n veertig keer de transformatie van houtblok naar schaal.

Blaauw gebruikt afvalhout dat anders door de gemeente was verbrand of versnipperd. Achter in zijn werkplaats ligt een indrukwekkende verzameling kettingzagen, waarmee hij de bomen in stukken zaagt. Zelf probeert hij zo weinig mogelijk afval te maken. Volgens de traditionele draaitechniek zou je van één houtblok één schaal kunnen draaien - al het hout eromheen verandert dan in snippers - maar Blaauw ontwikkelde een machine waarmee hij uit één blok een matroesjka-familie aan schalen kan draaien: elke volgende schaal is net een maat kleiner dan de vorige. Alleen de ruimte tussen de schalen verandert in houtkrullen.

Het mooie van hout is dat het een eigen leven leidt, je moet dus met het hout méé werken

Rik Blaauw

“Het mooie van hout is dat het een eigen leven leidt. Je moet dus met het hout méé werken, want als hout je tegenwerkt, krijg je dit", zegt Blaauw terwijl hij een schaal uit een stapel trekt. De vorm is ovaal, het oppervlak kronkelig. Droogjes: "Deze was ooit rond en glad." Al ben je nog zo bekwaam met beitel en draaibank, je kunt hout niet zomaar voor eeuwig tot een bepaalde vorm dwingen, legt hij uit. "Bomen zijn opgebouwd uit duizenden vaatjes die vocht transporteren van wortel naar blaadjes. Als die vaatjes niet gelijkmatig drogen, ontstaat er spanning, en vervormt of scheurt het hout.”

© -

Daarom laat Blaauw zijn schalen één tot twee jaar drogen, letterlijk ont-spannen, en bewerkt hij ze daarna opnieuw op de draaibank. "Je kunt ook zeggen: ik laat de natuur z'n werk doen. Maar ik hou van écht strakke schalen."

Met zijn vinger aait hij even over het gladde oppervlak van één van de andere schalen in zijn werkplaats. "Strak, maar niet koud. Het moet voelen als de heel zachte huid van een onderarm of hals."

In de schaal 'lees' je het verhaal van de boom, zegt Blaauw. "Als je een voorwerp erft van een familielid, koester je dat meer dan een voorwerp uit de winkel. Je weet immers dat het erfstuk al een heel leven achter de rug heeft. Zo is het ook met schalen van hout."

Meer informatie op blaauwhout.com.

Zelfgemaakt

In deze rubriek vertellen mensen hoe ze van hun ambacht hun beroep gemaakt hebben. Lees andere afleveringen op trouw.nl/zelfgemaakt.

Deel dit artikel

Het mooie van hout is dat het een eigen leven leidt, je moet dus met het hout méé werken

Rik Blaauw