Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Regisseur Serebrennikov werkt noodgedwongen vanuit huis

Cultuur

Peter van der Lint

Russische regisseur Kirill Serebrennikov. © AFP
Klassiek & Zo

Het ‘Slavenkoor’, wie kent het niet? Ik vermoed dat er slechts weinigen zijn die deze gouden melodie niet moeiteloos kunnen meeneuriën, al was het alleen maar omdat er zoveel platte covers van bestaan. 

Van schlagerzanger Freddy Breck (‘Überall auf der Welt’) en Piet Veerman (‘Cry of Freedom’) tot levensliedmoeder De Zangeres zonder Naam (‘Zwarte slaven’) en Nana Mouskouri (‘Je chante avec toi liberté’), velen hebben gecasht op het door Giuseppe Verdi in 1842 gecomponeerde koor.

Lees verder na de advertentie

Het koor van de Hebreeuwse ­slaven in Babylonië komt uit Verdi’s opera ‘Nabucco’. Het thema van de Hebreeërs in ballingschap, zingend over heimwee naar hun vaderland aan de oevers van de Eufraat, is door de eeuwen heen een geliefd thema voor componisten gebleken. ‘Super flumina Babylonis’ (psalm 137) werd in de Renaissance al op muziek gezet door Palestrina en De Victoria. En kent u de Boney M.-hit ‘By the rivers of Babylon’ nog?

Episch

De tekst die Verdi op muziek zette, is gebaseerd op die psalm 137. Voor Italianen zijn de beginregels ‘Va, pensiero, sull’ali dorate. Va, ti posa sui clivi, sui colli’ (Ga, gedachte, op gouden vleugels. Ga, en strijk neer op bergen en heuvels’) zo ­ongeveer heilig. Er is zelfs meerdere malen geprobeerd om van dit koor het officiële Italiaanse volkslied te maken. Op partijcongressen van Lega Nord klinkt het steevast.

Tijdens de begrafenis van Verdi in 1901 werd ‘Va pensiero’ door een menigte van 25.000 mensen gezongen langs de route van de rouwstoet in Milaan. Het koor heeft in Italië epische vormen aangenomen. Bijna altijd als in een Italiaans operahuis Nabucco wordt uitgevoerd, kun je er donder op zeggen dat het publiek niet stopt met klappen en schreeuwen totdat het koor gebisseerd wordt. Een koor met politieke lading dus.

Hoe het precies gaat, is onduidelijk, maar het schijnt dat er in het geheim usb-sticks uitgewisseld worden.

Huisarrest

Aan die politieke lading wordt binnenkort een hoofdstuk toegevoegd. Op 10 maart gaat in de Staatsoper Hamburg een nieuwe productie van Nabucco in première. Regisseur is de Rus Kirill Serebrennikov, die momenteel een soort balling in eigen land is, omdat hij al sinds augustus 2017 onder huisarrest in Moskou staat. Hij wordt beschuldigd van fraude met belastinggelden, maar ­algemeen wordt aangenomen dat hij wordt tegengewerkt door Poetin vanwege zijn kritiek op de overheid, en op de annexatie van de Krim in het bijzonder. Omdat in de operawereld contracten jaren van tevoren worden afgesloten, had Serebrennikov al verschillende opdrachten vóór hij huisarrest kreeg.

Wrang

Ondanks het feit dat hij alleen met zijn familie contact mag hebben, heeft hij het toch voor elkaar gekregen om op afstand de hem toebedeelde opera’s te regisseren in Stuttgart (‘Hänsel und Gretel’) en Zürich (‘Così fan tutte’). En nu regisseert hij dus vanuit zijn Moskouse huis Nabucco voor Hamburg. Een soort ideeënoverdracht in de trant van: ‘Ga, gedachte, (...) en strijk neer op bergen en heuvels’. Hoe het precies gaat, is onduidelijk, maar het schijnt dat er in het geheim usb-sticks uitgewisseld worden. En alsof dat nog niet politiek genoeg is, heeft Serebrennikov nu aan de opera van Hamburg gevraagd om op zoek te gaan naar vluchtelingen, die mee willen zingen in het Slavenkoor. Extra wrang, omdat in het land waar dit koor ontsproten is en waar het zoveel weerklank vond, de deur hermetisch op slot ging voor asielzoekers. 

Lees meer columns in het dossier Klasiek & Zo.

Lees ook:

Na ruim een eeuw krijgt Delius’ opera eindelijk een Nederlandse première

In 1907 ging in de Komische Oper in Berlijn de opera ‘Romeo und Julia auf dem Dorfe’ in wereldpremière. 

Deel dit artikel

Hoe het precies gaat, is onduidelijk, maar het schijnt dat er in het geheim usb-sticks uitgewisseld worden.