Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Regisseur Lynne Ramsay: Ik wilde een oorlogsfilm zonder oorlog

Cultuur

Ronald Rovers

Lynne Ramsay © EPA
interview

'Een soort Lazarusfiguur', noemt regisseur Lynne Ramsay de hoofdpersoon van 'You Were Never Really Here'. Een beschadigde man die weer tot leven komt. Maar dan wel een Lazarus die met een hamer langs de deur gaat.

Ik ga daar niet over liegen", zegt Lynne Ramsay. "Het was een klotetijd." We zitten in een verlaten hoteltuin in Gent. Buiten. Want Ramsay wil roken. Ze heeft het over het debacle 'Jane Got a Gun' met Natalie Portman. Een western waaraan ze jaren gewerkt had toen ze in maart 2013 plotseling wegliep van de set, een paar dagen nadat het filmen was begonnen.

Lees verder na de advertentie

Het was de tweede keer dat Ramsay een project kwijtraakte waar ze zich met hart en ziel aan had verbonden. De eerste keer was met 'The Lovely Bones', een film die Lord of the Rings-regisseur Peter Jackson uiteindelijk zou maken. De reden was dezelfde: ze kreeg van geldschieters te weinig ruimte om haar visie te realiseren.

Ik ben altijd gefascineerd geweest door de kracht en de uitstraling van bepaalde personages.

Als je haar films ziet, begrijp je dat het voor Ramsay steeds alles of niets is, want ze heeft een volstrekt eigen manier om verhalen te vertellen. Dat is wat haar als regisseur uitzonderlijk maakt. Plus: ze is van de ruwe kant van Glasgow, waar ze in 1969 werd geboren met het karakter dat je nodig hebt om daar te overleven. Aan compromissen heeft ze geen boodschap.

Ramsay is op het filmfestival van Gent voor 'You Were Never Really Here', haar brute, hallucinante adaptatie van de gelijknamige novelle van Jonathan Ames. Op papier een actiefilm over een oorlogsveteraan die als huurmoordenaar werkt, maar visueel een nachtelijke afdaling in de geest van een man die nauwelijks nog onder de levenden is, met een beklemmende soundtrack die zich eveneens in zijn hoofd lijkt af te spelen, van de hand van Radiohead-gitarist Johnny Greenwood. Gefilmd in slechts 29 nachten in New York, terwijl Ramsay met hoofdrolspeler Joaquin Phoenix op het laatste moment nog van alles aanpaste.

"Ik heb de film geschreven op Santorini, in het jaar na dat gedoe met Jane Got a Gun. Een vulkanisch eiland met heerlijke winters. En slecht internet trouwens, wat altijd een goed excuus is om onbereikbaar te zijn."

U houdt ervan om naast een vulkaan te wonen?

"Nou, de enige andere plek waar ik zo van hou, nu je het zegt, is Stromboli in Italië en dat is ook een vulkanisch eiland. Ik zou er ooit een week naartoe gaan maar ik bleef anderhalve maand. Misschien hou ik van vulkanen. Ik weet het niet."

Ik vraag het omdat Phoenix als acteur iets wegheeft van een vulkaan. Iemand met een enorme kracht, die dat maar af en toe naar buiten laat.

"Hij is ook echt zo. Totaal op het werk gericht. Voordat we gingen filmen, heeft hij zich twee maanden intens met het script bemoeid. Op een goede manier dan. Net als ik heeft hij een antenne voor onzin en gehuichel. Ik had het scenario zelf al flink sober geschreven maar alles wat nep voelde aan Joe's wereld, het personage dat Joaquin speelt, viel hem meteen op. Daarom hebben we op het laatste moment nog van alles aangepast. Nachten doorgehaald om te praten over waar het heen moest. Soms denk ik dat we de film in een soort koortsdroom gemaakt hebben. En ik hou van die puzzel. Ik hou van schaken, van strategieën bedenken."

Vakblad Variety schreef 'Ramsay heeft in Phoenix een zielsverwant gevonden.' Klopt dat?

"Voor mij voelde hij als een broer. Ik miste hem toen we klaar waren."

Uw film is al vergeleken met 'Taxi Driver' van Martin Scorsese, een van de betere films van de laatste halve eeuw. Is dat terecht?

"Ik snap de gelijkenissen: verwijzingen naar een oorlogsverleden van het personage, geweld, bijna alles speelt zich in het donker af. Maar ik dacht niet aan Taxi Driver toen we de film maakten.

De publiciteit prijst de film aan als 'de poging van een oorlogsveteraan om een meisje uit de sekshandel te redden, gaat verschrikkelijk fout'. Dat is waarschijnlijk niet hoe u de film ziet. Kunt u uitleggen hoe u van het boek van Ames tot deze uitzonderlijke visuele stijl komt?

"Ik ben altijd gefascineerd geweest door de kracht en de uitstraling van bepaalde personages. Joe is geen typische actieheld. De sfeer is weliswaar die van de keiharde detectiveromans en de film noir, maar Joe is suïcidaal, beschadigd, van middelbare leeftijd en woont bij zijn moeder. Ik heb ook altijd van genrefilms gehouden, films die er soms opzettelijk uitzien als een B-film maar dingen zeggen die hun tijd vooruit zijn. Mijn moeder was gek op de films met Bette Davis, zoals 'All About Eve'. "Als mensen van publiciteit me vroegen om mijn film samen te vatten, zei ik: Het is een film over een beschadigde man die gek wordt, maar toch weer tot leven komt. Een soort Lazarusfiguur.

Tekst loopt door onder foto

Joaquin Phoenix en Ekatarina Samsonov spelen de hoofdrollen in 'You Were Never Really Here'. © TR BEELD

Helaas heeft de publiciteitsmachine die sexy samenvattingen nodig. Ik denk dan: ik weet niet of dit de film beschrijft die ik gemaakt heb. Ik wilde een oorlogsfilm maken zonder oorlog. Een moderne film, waarin de held in een geweldsspiraal belandt en eigenlijk niemand redt. De wereld is een onzekere plek geworden en ik dacht: wat als het publiek net zo weinig weet als het personage en net als hij moet zoeken? Het verbeeldt de duisternis in de wereld."

Op YouTube staat een video-essay met de titel 'de poëzie van Lynne Ramsay', dat mooi uitlegt hoe u een verhaal vertelt. Maar kunt u voor iemand die uw films niet kent, uitleggen hoe u een scène aanpakt?

"Er zit best wat geweld in deze film. Dat kun je sexy laten zien, zoals Tarantino doet. Maar ik moest denken aan een film die Gary Oldman ooit regisseerde, 'Nil by Mouth', waarin een crimineel vanuit de auto iemand ziet die hem iets heeft aangedaan. Hij stapt uit, de camera blijft in de auto. Je ziet het gesprek van een afstand, dan gebeurt er iets, je ziet niet wat, de andere man valt en het personage komt terug naar de auto. Dat wilde ik ook.

"Dus als Joe met die hamer zo'n illegaal bordeel binnengaat, laat ik de actie op een afstand zien, via beveiligingscamera's. De details zie je niet, die vult de kijker zelf wel in. Mensen kennen het geweld wel, dat hoeven ze niet nog een keer te zien. Het mooie is dat die stijl een heel ander, beklemmend gevoel geeft. Precies waar ik naar zocht. Mijn film gaat niet over actie maar over stilstand."

Lees ook de recensie: Messcherpe thriller met actuele ondertoon


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Ik ben altijd gefascineerd geweest door de kracht en de uitstraling van bepaalde personages.