Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Rauwe liefde en geronk van motoren

Cultuur

Bianca Bartels

Het ultieme bewijs dat het kan, musical en motorrijden in één spektakel: een ontroerend duet tussen een danseres en een stuntende motorrijder © Reyer Boxem

Ronkende motoren en ruige gitaren in een musicalsetting met 75 dansers, middenin een gevaarlijke bocht van het TT-Circuit in Assen. Een bizarre combinatie, maar het kan wel. Dat bewijst ‘Jumping Jack’. 

De gitarist trekt zijn muts nog iets verder over de oren. Om zijn nek heeft hij een dikke sjaal geknoopt. Hij moet hard praten om over het knetterende geluid van rondracende motoren en joelende danseressen heen te komen. “Moeten we écht in vol ornaat vanavond, alleen in kostuums, verder niets?” De muzikaal leider is onvermurwbaar: “Ja, het is de grote doorloop met alles erop en eraan.” De gitarist wrijft zijn armen nog maar eens warm. “Oké, maar als ik morgen ziek ben...”

Lees verder na de advertentie

De kleumende gitarist bevindt zich op het TT-circuit in Assen, doorgaans het decor van motorraces. Maar vanaf morgen gebeurt hier iets heel anders; dan gaat het theaterspektakel ‘Jumping Jack’ in première. Het is een ode aan de legendarische motorrijder Jack Middelburg die extreme risico’s nam, grote overwinningen behaalde en in 1984 op 31-jarige leeftijd overleed tijdens een race.

Jack Middelburg legde zijn leven in de waagschaal, tegen beter weten in. Het was niet de vraag óf het mis zou gaan, maar wannéér

Pieter Stellingwerf (Buog)

“Een verhaal dat verteld moet worden”, zegt Pieter Stellingwerf, een van de initiatiefnemers van Buog (Bedenkers en Uitvoerders van Ongewone Gebeurtenissen). “Jack Middelburg legde zijn leven in de waagschaal, tegen beter weten in. Het was niet de vraag óf het mis zou gaan, maar wannéér. Hij had een gezin met een jonge zoon. Mij intrigeert dat: met gevaar voor eigen leven iets willen bereiken.”

Ook regisseur Frank Lammers is gefascineerd door de motorheld. “Je ziet die charismatische figuur met zijn turbulente, tragische leven. Als je een carrière nastreeft, maakt niet uit waarin, dan hebben familie en vrienden daaronder te lijden. De vraag is dan of het turbulente leven dat allemaal waard is geweest.”

Op de kaart

Aanleiding genoeg voor een goed verhaal dus. Toch lag het initiatief van de voorstelling niet bij de makers, maar bij het provinciebestuur dat Drenthe graag beter op de kaart wil zetten. Ambtenaren benaderden Stellingwerf en zijn collega Kees Botman en na brainstorms over Drentse wateren, de dierentuin van Emmen én het circuit viel de keuze op het verhaal van Middelburg. Buog ging aan de slag, de provincie sponsort stevig, maar heeft inhoudelijk geen vinger in de pap.

Met ‘Jumping Jack’ zoeken ze ‘het snijvlak van emotie en techniek’ op, zegt Kees Botman. “Het circuit is één grote techniekplek met motoren en gesleutel en een wolk van testosteron. Motorrijderspubliek is grotendeels mannelijk terwijl theaterpubliek vrouwelijker is. Dat vinden wij leuk. En dan harde rockmuziek erbij met twintig gitaristen naast de band én al die dans en emotie. Zo wordt het een voorstelling voor de hele familie.”

Afgelopen weekeind werd de voorstelling technisch in elkaar gezet. Nogal een operatie, want alles is groot. Bij de kuipbocht van het circuit staan drie overdekte tribunes, goed voor in totaal drieduizend bezoekers. Verder zijn er 75 dansers, twintig gitaristen, veertig ensembleleden (amateurs en jongeren van een theateropleiding), twintig motorrijders van het rijdend motormuseum, een liveband, drie professionele hoofdrolspelers, zes brandweerlieden die een caravanbrandje op het podium mogen blussen en dan achter de schermen nog tientallen vrijwilligers voor changementen, parkeren, kaartcontrole en catering. In totaal meer dan 240 medewerkers. 

Alles moet groot zijn, omdat de TT zo groot is. Heb je een scène bij de kapper, dan rijden er veertien kappersstoelen op

Kees Botman (Buog)

Botman: “Alles moet groot zijn, omdat de TT zo groot is. Het speelvlak is heel breed. Heb je een scène bij de kapper, dan rijden er veertien kappersstoelen op, met droogkappen die gemaakt zijn van benzinetanks van motoren. En als de dokter oploopt, komen er tachtig verpleegsters mee. We hebben ook stoplichten voor tijdens de voorstelling, want er wordt gelopen, gefietst én met motoren geracet, daar moet je goed over nadenken.”

Zondagavond 5 mei, vlak voor de grote technische doorloop, kriskrassen al die medewerkers door elkaar. De sfeer is gemoedelijk en vrolijk, ondanks het koude weer. In de kledingtent zitten enkele dansers tegen elkaar gekropen met hoodies over hun hoofd en dekentjes om hun benen. Buiten ontladen andere dansers zich door heel hard te springen en mee te zingen met een Queen-klassieker. Naast een container die als opslag dient probeert een techneut een weigerende motor aan de praat te krijgen terwijl drie anderen hem vooruit duwen. Acteurs met doktersjassen aan oefenen hoe je een rijdende, beladen brancard voortbeweegt over de hobbelige ondergrond. En gitaristen met lange krullende haren en ruige leren jacks zitten op een strobaal uit te puffen met een kartonnen bekertje koffie.

Droom

In de cateringtent staat vrijwilliger Ans Gasman achter de bar. De zestiger was fan van Jack Middelburg en werkt al jaren als vrijwilliger in de pitsstraat van het echte circuit. “Daar zorg ik voor de veiligheid van de start en finish. Hier schenk ik koffie en help ik waar ik kan.”

Haar ogen glunderen. “Toen ik twee weken oud was, mocht ik al met mijn opa op de motor mee. Ik hou van motoren: de geur, het harde geluid en het contact met de coureurs. Ik hoor er echt bij. Zij plagen mij en ik hen, en ze steken een duim naar me op. Bij de races heb je een heel gelijkwaardige sfeer en dat is hier bij de voorstelling ook zo. We horen er allemaal bij.”

Het verhaal van ‘Jumping Jack’ is fictief, al is het wel gebaseerd op Jacks leven. Het gaat over Julia, Jacks kleindochter, die haar opa alleen uit de verhalen kent. Zij krijgt een scooterongeluk en komt in haar narcosedroom terecht in het verleden, een ervaring die doet denken aan ‘Alice in Wonderland’ en ‘Back to the future’. Daar ziet ze haar opa als leeftijdsgenoot. Hij vindt haar wel een lekker ding en denkt dat zij haar oma is. Het publiek kijkt door haar ogen mee en hopt zo associatief door Jacks leven.

Ik focus op de drie hoofd­rol­spe­lers, er zijn bijna geen sprekende bijrolspelers en de grootsheid en de vorm vertellen veel

Jan Tekstra, scriptschrijver

Scriptschrijver Jan Tekstra: “In haar droomcyclus leert ze niet alleen haar grootouders beter kennen. Ze ontdekt ook waar haar eigen onrust en lef vandaan komen. En terwijl ze door het verleden racet, denkt ze ineens: hé, misschien kan ik nu voorkomen dat hij dat fatale ongeluk krijgt. Het thema dat eronder ligt is: familiebanden. Je wilt weten waar je vandaan komt.”

Hoe houd je zo’n groots spektakel ook inhoudelijk en intiem? Tekstra: “Ik focus op de drie hoofdrolspelers, er zijn bijna geen sprekende bijrolspelers en de grootsheid en de vorm vertellen veel. Bijvoorbeeld: de coureurs kampeerden altijd met vrienden en caravans backstage bij het circuit. Dan kan ik ze met elkaar laten praten, maar dat doe ik niet. Ik laat een heleboel caravans tegelijkertijd opkomen, onwijs veel mensen stappen eruit die het heel snel een zooitje laten worden met muziek, dans en kampvuur. Die sfeer vertelt het verhaal over hun harmonie, in plaats van karakters en dialogen. Het leuke is: ik schrijf dat er dertig caravans op moeten komen. En die jongens van Buog zeggen dan niet: kunnen dat er geen drie zijn? Ze regelen dat gewoon.”

Oorverdovend knallen motorrijders intussen over de buitenring van het speelvlak. Lucas Hamming en band zingen stevige rocknummers: ‘Highway to hell’ en ‘What I like about you’.

De muziek is de soundtrack van de voorstelling: acteurs zingen geen teksten tegen elkaar. De dansers overweldigen, live camerabeelden zoomen waar nodig in om voor intimiteit te zorgen, vuur spuwt en rook blaast.

En het ultieme bewijs dat het kan, musical en motorrijden in één spektakel, is een ontroerend duet tussen een danseres en een knap stuntende motorrijder. Op z’n achterwiel rijdend draalt hij verleidelijk om haar heen, zij daagt hem dansend uit en even later hangt zij achterover op het stuur met haar hoofd richting voorwiel terwijl hij rijdt. Rauwe én warme liefde.

Jumping Jack. Met Matteo van der Grijn (Jack), Julia van der Vlugt (Jack’s kleindochter), Genio de Groot (arts), Lucas Hamming (Jacks manager en zanger van de band). Regie Frank Lammers. Te zien: 9 t/m 19 mei, TT-circuit Assen. Zie ook www.jumpingjack.nu

Wekelijks bespreken onze recensenten nieuwe voorstellingen. Bekijk hier ons overzicht van theaterrecensies.

Lees ook:

Hoe het musicalgenre emancipeerde

Is musical plat en plastic, een herhaling van zetten? Welnee, musical is een van de meest complete theatervormen en als kunstvorm onderschat. Makers, kenners en beleidsmakers over de emancipatie van een genre.

Deel dit artikel

Jack Middelburg legde zijn leven in de waagschaal, tegen beter weten in. Het was niet de vraag óf het mis zou gaan, maar wannéér

Pieter Stellingwerf (Buog)

Alles moet groot zijn, omdat de TT zo groot is. Heb je een scène bij de kapper, dan rijden er veertien kappersstoelen op

Kees Botman (Buog)

Ik focus op de drie hoofd­rol­spe­lers, er zijn bijna geen sprekende bijrolspelers en de grootsheid en de vorm vertellen veel

Jan Tekstra, scriptschrijver