Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Plak en vogel als opvoedhulp

Cultuur

Chaja Zeegers

Review

Lijfstraffen op school waren gedurende het grootste deel van de geschiedenis een gangbaar gebruik. Ze hielpen de schoolmeester de soms wel 70 leerlingen in zijn klas in het gareel te houden, maar waren ook een opvoedkundig principe. 'Wie zijn kind liefheeft, spaart de roede niet', dichtte Samuel Butler in 1664.

De roede werd in de 17de eeuw vervangen door de plak en de pechvogel. De laatste was een vogel van stof, gevuld met zaagsel. Als een leerling zich misdroeg, dan kreeg hij door de schoolmeester de pechvogel toegeworpen. Die moest het beest vervolgens naar de onderwijzer terugbrengen en ging voor straf voor de klas onder de plak. De leerling kon daarbij rekenen op enkele ferme klappen in zijn handpalm. De plak bestond uit een houten steel met een rond massief uiteinde, eveneens van hout. Zo'n tik kon hard aankomen. En zeker bij de variant met houten puntjes.

Opvallend vindt Ben Morshuis van het Educatorium dat bezoekers in een nagebootste lessituatie in het museum vooral reageren op de wandplaten van Jetses en Isings, de unieke collectie historische leesplankjes, en de pechvogel en de plak. Beide voorwerpen werden gebruikt tot in de 19de eeuw. Ondanks de formele afschaffing van lijfstraffen in 1806, bleven varianten tot in de 20ste eeuw op volksscholen bestaan. Vaak waren ouders er ook niet tegen.

Deel dit artikel