Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Oudejaarsconferences: we zijn #MeToo-moe en Trump is ook al niet grappig meer

Cultuur

Iris Pronk en Sander Becker

© studio Vonq
Conferences

Cabaretiers waren dit jaar #MeToo-moe; het onderwerp kwam niet of slechts terloops ter sprake in de oudejaarsvoorstellingen. Ook op president Trump zijn ze uitgekeken. 2018 riep niet één sterk beeld of thema op. Het vaakst kwamen zwemmer Maarten van der Weijden, de Armeense kinderen Lili en Howick en de overleden tv-coryfee Mies Bouwman voorbij. 

Marc-Marie distantieert zich van Youp

Lees verder na de advertentie
Marc-Marie Huijbregts © TRBEELD

Hoe was 2018 voor ú? Cabaretier Marc-Marie Huijbregts wil het jaar graag ­samen evalueren; zijn oudejaarsconference is interactief. Maandagavond zal hij op zijn Tilburgse publiek vragen afvuren als: Wat was het ergste moment? Het mooiste moment? Wat zul je je nog herinneren van 2018? Wat heb je geleerd? En waar heb je spijt van?

In ‘Onderweg naar morgen’, op Oudejaarsavond live te zien op NPO1, beantwoordt Huijbregts die vragen ook zelf. Hij laat veel van zichzelf zien: zijn tranen, zijn verwondingen, een gênante vakantiefoto. Het zaallicht blijft aan; het publiek moet óók aan de bak.

Dat Huijbregts meer belangstelling heeft voor trivia en het persoonlijke, blijkt ook uit de manier waarop hij het wereldnieuws behandelt: slechts terloops

Het afgelopen jaar voelde Huijbregts wel de druk om zich in het serieuze nieuws te verdiepen. Maar denkend aan Stef Blok dwaalden zijn gedachten tóch af naar berichtjes over bijvoorbeeld, reptielen die op de meest wonderlijke plekken werden aangetroffen.

Knalrood pak

Dat Huijbregts meer belangstelling heeft voor trivia en het persoonlijke, blijkt ook uit de manier waarop hij het wereldnieuws behandelt: slechts terloops. Donald Trump komt heel even voorbij, net als de Noord-Zuidlijn, de Russen, het tragische Stint-ongeluk in Oss, de Thaise jongens die zeventien dagen zaten opgesloten in een grot. Huijbregts eigen leven en de ervaringen van het publiek blijven de hoofdmoot.

Complimenten verdient Huijbregts voor zijn pak: driedelig en knalrood, met bijpassende schoenen. Hij is slank; dankzij een puntensysteem is hij in 2018 flink afgevallen, vertelt hij. Met zo’n knallende outfit heb je geen druk decor meer nodig; Huijbregts doet het met een kerstboompje, twee krukjes en een scherm waarop wisselend, jugendstilachtig bloemetjesbehang wordt geprojecteerd.

Ook zijn theatrale vorm is eenvoudig; er is weinig muziek, Huijbregts praat vooral als stand-up comedian tegen en mét het publiek. 

Oordeel

Huijbregts wil het uitdrukkelijk anders doen dan routinier Youp van ’t Hek, die vorig jaar voor BNN/Vara de oudejaarsconference verzorgde. Dat blijkt het meest uit zijn keuze voor publieksparticipatie: Huijbregts geeft de mensen in de zaal een belangrijke stem en dwingt zichzelf te improviseren. Daaraan kleeft wel een nadeel: lang niet iedereen heeft iets interessants te melden. Als Huijbregts per ongeluk op een actuaris stuit, of een introverte bankmedewerker, dan wordt hun gesprek een saai onderonsje. 

Wie in een oudejaarsconference graag wordt bijgepraat over de actualiteiten, komt er bij Huijbregts wat bekaaid vanaf. Maar hij maakt het wél gezellig, met z’n allen. 

Sjaak Bral wil de deur openzetten

Sjaak Bral. © ANP

Hopelijk heeft de vrouw van Sjaak Bral een dikke huid. Want de Haagse cabaretier maakt graag grappen over haar, dat wil zeggen over het personage dat hij ‘mijn vrouw’ noemt. Die gaan vooral over haar lelijke uiterlijk: “Ik noem mijn vrouw ‘schat’ omdat ze eruitziet alsof ze net is opgegraven.” Andere vrouwen hebben volgens Bral een ‘dikke reet’, een kaakkramp verwekkende lach (Femke Halsema) of ze dansen gênant (Theresa May). 

Of je nu van Brals humor en kijk op de wereld houdt of niet: deze ou­de­jaars­con­fe­ren­cier is wel een vakman

Wie ‘Vaarwel 2018’ ziet, alweer Brals 22ste oudejaarsconference, moet ook niet al te zwaar tillen aan een racistische grap over bananen en apen; te deprimerend om hier te herhalen. Zijn homograp is met een beetje goeie wil wel weer leuk: “Bert en Ernie? Bert ín Ernie zul je bedoelen.”

Kerstbomenverkoper

Of je nu van Brals humor en kijk op de wereld houdt of niet: deze oudejaarsconferencier is wel een vakman. Hij weet het jaar knap in grappen te verpakken, je bent aan het eind weer helemaal actueel opgefrist. Zijn accent ligt op het Nederlandse nieuws, maar hij pakt ook de brexit mee. Bral is op z’n best als de kerstbomenverkoper die al dertig jaar op hetzelfde plekje op het Binnenhof staat, voor ‘De Tweede Slaapkamer’. Rutte, Klaver, Asscher, Dijkhoff, ze komen allemaal een boompje bij hem kopen en krijgen er ook allemaal van langs.

Rolstoel

Zijn vakmanschap blijkt ook uit het verzorgde decor dat uit losse deuren bestaat. Een ode aan John Lanting van het Theater van de Lach, die afgelopen jaar overleed. Maar de deur komt ook steeds terug als metafoor: Bral pleit ervoor dat we de deuren in ons eigen hoofd openzetten, dat we frisse ideeën of andermans ideeën toelaten.

Een mooi motief is de rolstoel, die verschillende keren onbemand over het podium rijdt. Hij verwijst naar de natuurkundige Stephen Hawking, die ook in 2018 overleed en van wie Bral een bewonderaar is. En naar een goede vriend van hem die overleed aan ALS.

Oordeel

Bral heeft zich grondig in de actualiteiten verdiept, zingt ook nog en begeleidt zichzelf op verschillende muziekinstrumenten. Niet al zijn nihilistische grappen konden deze recensent bekoren. Op sommige momenten is Bral (pseudoniem van Marcel van der Heijden) ronduit smakeloos.

Dolf Jansen wordt prekerig

Dolf Jansen. © TRBEELD

Dolf Jansen is de onbetwiste kampioen van de oudejaarsconference. Sinds 1988 heeft hij het jaar vrijwel zonder onderbreking op de planken uitgeluid. Dit jaar is zijn 27ste programma. Of het 28ste of 29ste. Jansen is de tel kwijt, meldt hij op zijn website.

In een kaal decor met alleen een grote ‘18’ op het achterdoek stipt Jansen in hoog tempo allerlei ‘o, ja’-mo­men­ten uit het voorbije jaar aan

Zijn nieuwste voorstelling, ‘Beeldenstorm’, zou aanvankelijk gaan over de felle discussie rond de standbeelden van omstreden Oudhollandse helden: ‘tuig in een pofbroek’. Maar gaandeweg heeft Jansen dat pad verlaten. Nu vult hij de beeldenstorm in als de overdaad aan beelden die de televisie en sociale media over ons uitstorten. Met Donald Trump als dieptepunt, al maakt de cabaretier daar weinig woorden aan vuil: “Ik vind het niet grappig meer.”

Dividendbelasting

In een kaal decor met alleen een grote ‘18’ op het achterdoek stipt Jansen in hoog tempo allerlei ‘o, ja’-momenten uit het voorbije jaar aan. De mislukte Elfstedentocht van zwemmer Maarten van der Weijden, de Franse toeristen die in Safaripark Beekse Bergen door jachtluipaarden werden belaagd, de emotionele protesten tegen de hongerdood van grote grazers in de Oostvaardersplassen.

Maar het gaat vooral over politiek. Jansen windt zich op over de leugens waar rechtse partijen rond de dividendbelasting in grossierden. Ook waarschuwt hij voor het oprukkende populisme van de VVD. Fractieleider Klaas Dijkhoff zou steeds dichter tegen de PVV aanschurken met een uitspraak als: ‘Vang vluchtelingen op in de regio. Punt’. Waarom zo hard, vraagt Jansen zich af. Waarom in plaats van die punt geen komma, gevolgd door de toezegging om de regio te helpen met het bouwen van opvangkampen?

Iets te veel moraal

Jansen improviseert erop los en daagt de zaal uit om zijn overtuigingen aan te vallen. Zijn programma is een pleidooi om uit de eigen loopgraaf te klimmen en met elkaar in discussie te gaan. Tegelijk maken zijn eigen overtuigingen een nogal stellige indruk. Schiphol, met zijn groeilust ten koste van alles, krijgt van hem geen millimeter ruimte. Natuurlijk heeft hij een punt. Een beetje moraal is ook zeker geen bezwaar in een oudejaarsconference. Maar één of twee onsjes minder zou fijn zijn.

Oordeel

Jansens conference is snel, gevat en bij vlagen erg grappig. Zijn improvisaties met het publiek gaan hem bewonderenswaardig goed af. Jammer is dat hij zich geregeld verliest in politieke betogen. Dan verdwijnt de humor en wordt het te prekerig, zelfs voor wie Jansens zorgen over het klimaat, het populisme en de VVD deelt.

‘Beeldenstorm’ is vanavond, morgen en overmorgen nog te zien in De Kleine Komedie in Amsterdam.

Guido Weijers laat zien wie hij écht is

Het is al weer zijn negende oudejaarsconference. Daarmee evenaart Guido Weijers de grote Youp van ’t Hek, die het oliebollencabaret dit jaar aan zich voorbij laat gaan. Weijers overweegt om in 2019 ook eens over te slaan, want de actualiteiten worden akelig voorspelbaar.

Ik betrap mezelf voor het eerst op een zekere on­der­wer­pen­moe­heid. Trump, #MeToo en Zwarte Piet staan al jaren in de top-10

Guido Weijers

“Ik betrap mezelf voor het eerst op een zekere onderwerpenmoeheid”, zegt hij aan de telefoon. “Trump, #MeToo en Zwarte Piet staan al jaren in de top-10. Over die kwesties heb ik me al eerder uitgesproken. Ik wil me niet herhalen. Een gewone voorstelling biedt meer ruimte voor wat me persoonlijk interesseert. Dat is ook weleens fijn.”

Aan zijn nieuwste oudejaarsconference is al goed te merken dat Weijers een andere kant op wil. Hij brengt geen zestig onderwerpen in sneltreinvaart, maar probeert meer de tijdgeest te vangen. Zo loopt er een bespiegelend thema als rode draad door de voorstelling: Nederlanders hebben alle vrijheid, maar zetten zichzelf gevangen met beperkende maatregelen die elk risico moeten uitbannen. We bouwen het land vol met hekken en camera’s, uit angst voor wat er allemaal mis kán gaan, schetst Weijers. Zijn indrukwekkende decor spreekt boekdelen: een 3D-projectie van een hekwerk wordt in de loop van de avond steeds beklemmender uitgebouwd, net zolang tot de cabaretier volledig is ingesloten.

Guido Weijers. © ANP

Veiligheidsstang

Ondertussen vertelt Weijers bijpassende verhalen. Bijvoorbeeld over kinderen die leren fietsen. Vroeger ging dat met vallen en opstaan, tegenwoordig loopt de vader er achteraan terwijl hij de fiets voortduwt met een veiligheidsstang. De vrijheid van de kinderen wordt zo een illusie, filosofeert de cabaretier. Peuters worden geketend en leren alleen nog binnen de lijntjes kleuren. Later moeten ze van hun werkgever naar de cursus ‘out-of-the-box-denken’, omdat al hun onderzoekend vermogen eruit is geramd.

Tussen het bespiegelen door vergeet Weijers het nieuwsjaar 2018 niet. Ook bij hem komen de Franse toeristen voorbij die in Safaripark Beekse Bergen uit de auto stapten. En uiteraard heeft ook hij een kritische scène over de uitgemergelde dieren in de Oostvaardersplassen: “Die paarden hebben geen honger. Paarden in Afrika, díe hebben honger!”

Weijers wisselt zijn geslaagde grappen af met ietwat duistere tussenspelen waarin het licht wordt gedempt en hij met zijn rug naar het publiek poëtisch fluistert in een toneelcamera. Wat is daar de bedoeling van? “In die scènes laat ik zien wie ik echt ben, de schrijver in de veiligheid van zijn zolderkamer”, legt hij uit. “In het dagelijks leven ben ik vrij stil, meer een luisteraar. Dat intieme wilde ik in beeld brengen, als tegenwicht voor de luidruchtige entertainer.”

Oordeel

Hmm, dan slaan de grappen beter aan. De cabaretier weet die bovendien knap met elkaar te verbinden. Zo heeft hij een geweldige scène over ene Stefano, die in het tv-programma ‘Temptation Island’ vreemdging en daarover bij het kampvuur glashard bleef liegen tegen zijn vriendin – totdat er een geluidsfragment van de daad opdook. Weijers speelt de scène na en doet later hetzelfde met Mark Rutte, die zich op een gênante manier vastdraaide in leugens over de dividendmemo’s. Geniaal gedaan, maar de premier kan op Oudejaarsavond beter naar iets anders kijken.

De voorstelling is maandagavond te zien bij RTL4.

Lees ook:

De oudejaarsconference was dit jaar niet echt spannend en alomvattend

Je leeft naar zo’n Oudejaarsavond toe met het idee dat de conference hét hoogtepunt van de avond gaat worden. Maar dat is deze keer niet gelukt

Deel dit artikel

Dat Huijbregts meer belangstelling heeft voor trivia en het persoonlijke, blijkt ook uit de manier waarop hij het wereldnieuws behandelt: slechts terloops

Of je nu van Brals humor en kijk op de wereld houdt of niet: deze ou­de­jaars­con­fe­ren­cier is wel een vakman

In een kaal decor met alleen een grote ‘18’ op het achterdoek stipt Jansen in hoog tempo allerlei ‘o, ja’-mo­men­ten uit het voorbije jaar aan

Ik betrap mezelf voor het eerst op een zekere on­der­wer­pen­moe­heid. Trump, #MeToo en Zwarte Piet staan al jaren in de top-10

Guido Weijers