Opfrisbeurt voor topkunstbeurs Tefaf

cultuur

Henny de Lange

Deel van een presentatie op de Tefaf-beurs: verschillende kunst hangt door elkaar heen. © rv

De Tefaf wil de belangrijkste kunst- en antiekbeurs in de wereld blijven en aantrekkelijker worden voor jongeren. Geen saaie stands en middelmatige kunst, maar prikkelende presentaties en meer topkwaliteit.

Trots staat Penelope Curtis in haar ‘minimuseum’ op de kunst- en antiekbeurs Tefaf in Maastricht. Temidden van de rijen met stands van kunsthandelaren - 275 dit jaar - heeft ze een tentoonstelling ingericht met allerlei soorten kunst: schilderijen, beelden, fotografie, film en zelfs een muurschildering. “Allemaal topkunst, van alle tijden en stijlen.”

Lees verder na de advertentie

Curtis, tot 2015 directeur van Tate Britain in Londen, wil met deze museale presentatie laten zien hoe goed oude en hedendaagse kunst bij elkaar passen. Ze combineert bijvoorbeeld een eeuwenoud Etruskisch beeld en een zeldzame liggende boeddha met abstracte landschappen van Ettore Spalletti en foto’s van rustende paarden van Charlotte Dumas. 

Wat de kunstwerken gemeen hebben is dat ze allemaal passen bij het thema ‘de liggende figuur in het landschap’

Wat de kunstwerken gemeen hebben is dat ze allemaal passen bij het thema ‘de liggende figuur in het landschap’. Curtis is opgetogen over de ‘fusion’ tussen de objecten, die ondanks hun diversiteit met elkaar ‘matchen’. En dat allemaal ook nog eens aantrekkelijk gepresenteerd in een hip decor met krukjes, waar het publiek zich kan vermaken met kunstzinnige speeltjes.

Na afloop van de Tefaf zou Curtis het ‘museumpje’ het liefst inpakken en meenemen naar Portugal, grapt ze. (Sinds haar vertrek bij Tate in 2015 is ze directeur van het museum Calouste Gulbenkian in Lissabon.) Dat zit er niet in, want net als op de rest van de beursvloer is ook hier alles te koop. De kunstwerken heeft ze ‘geleend’ uit de stands van kunsthandelaren en galeriehouders.

Deze grote verkooptentoonstelling bínnen de beurs is voor het publiek het meest zichtbare voorbeeld van de veranderingen die beursvoorzitter Willem van Roijen voor ogen staan met de Tefaf. Elk jaar wil hij voor iets nieuws zorgen, vertelt hij. Geen saaie stands, geen sleetse uitstallingen, geen middelmatige kunst, maar prikkelende presentaties, meer hedendaagse kunst en design en álles van topkwaliteit.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

© EPA

Jeugdiger publiek

Vernieuwingen zijn niet alleen nodig wil de 30-jarige Tefaf de belangrijkste kunst- en antiekbeurs van de wereld blijven. Ze maken de beurs ook aantrekkelijker voor een jeugdiger publiek. Jongere kunstkopers houden over het algemeen meer van hedendaagse kunst en design, maar daarnaast verzamelen ze ook anders, zegt Van Roijen. “Het is bij de jongere generatie vaker een mix van oud en hedendaags. Dat past beter bij hun leefstijl. Ze combineren rustig een oud-Romeinse sculptuur met hedendaags design. Met een duur woord noemen we dat eclectisch verzamelen.”

Als wij de kwaliteit onder de maat vinden, geven we een waarschuwing. We willen hier alleen de top hebben

Willem van Roijen, beursvoorzitter

Meteen na zijn aantreden, drie jaar geleden, werden de eerste veranderingen zichtbaar. Het zelfbedieningsrestaurant verdween om plaats te maken voor een luxerestaurant en een hippe oester- en kreeftenbar. Ook kwam er meer ruimte voor design en hedendaagse kunst. Verder bedacht Van Roijen dat elk jaar een curator de vrije hand moet krijgen om binnen de beurs een grote verkooptentoonstelling voor hedendaagse kunst in te richten.

Er waren ook pijnlijke ingrepen nodig. Handelaren die al jaren op de Tefaf staan, krijgen niet meer vanzelfsprekend een stand. Van Roijen: “Iedereen moet zich nu elk jaar opnieuw aanmelden. Als wij de kwaliteit onder de maat vinden, geven we een waarschuwing. Als er geen verbetering komt, verliezen ze hun plek. Dat is hard, maar we willen hier alleen de top hebben.” De strengere ballotage leidt tot meer doorstroming. Dit jaar zijn er 24 nieuwe standhouders.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

© ANP

New York

Een belangrijke vernieuwing is ook de oprichting van een ‘satellietbeurs’ in New York, die in het voor- en najaar plaatsvindt. Afgelopen november was de eerste editie. Dit ‘platform’ in de VS is belangrijk, zegt Van Roijen, omdat zich daar alle grote namen in de moderne en hedendaagse kunst presenteren. Tefaf New York moet zo een springplank worden voor de ‘moederbeurs’ in Maastricht.

De beurs staat bekend om de strenge keuring. Van Roijen: “We hebben de strengste keuringscommissie ter wereld. Elk jaar keuren we dingen af. Bij de geringste twijfel verdwijnt een kunstwerk achter slot en grendel.” Zelden gaat het om een vervalsing, meestal om een verkeerde toeschrijving. “Dan komt er een bordje bij dat een bepaald schilderij niet van Rembrandt is, maar van een navolger of iemand uit zijn atelier of omgeving.”

We hebben de strengste keu­rings­com­mis­sie ter wereld. Elk jaar keuren we dingen af

Willem van Roijen, beursvoorzitter

Onder de 175 keurmeesters, die ook over een mobiel laboratorium beschikken, bevinden zich ook kunsthandelaren die zelf op de Tefaf staan. Dat doet toch denken aan de slager die zijn eigen vlees keurt. Van Roijen: “We willen dat aantal terugbrengen. Het zijn er nu nog een kleine dertig. Het probleem is dat sommigen zoveel kennis hebben dat je op hen bent aangewezen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij Aziatische kunst. Overigens is het niet zo dat deze handelaren hun eigen stand keuren. Ze moeten zich dan afzijdig houden. Idealiter zou een handelaar geen keurmeester mogen zijn. Op onze nieuwe beurs in New York is dat al zo, hier werken we daar ook aan.”

Zelf komt Van Roijen (71) niet uit de kunsthandel, maar uit het bankwezen. Hij leerde de kunstwereld kennen op de Tefaf, waar hij voor zijn werkgever bezoekers financiering aanbood voor hun kunstaankopen. Bijna elk jaar koopt hij zelf ook iets op de beurs. “Leuke dingen die mijn vrouw en ik betaalbaar vinden, ook meubels. Het is bij ons thuis van alles wat, een beetje een rommeltje. Ja, ik ben ook een eclectisch verzamelaar.”

De kunst- en antiekbeurs Tefaf (The European Fine Art Fair) is open van 10 t/m 19 maart in het MECC Maastricht.

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie
Wat de kunstwerken gemeen hebben is dat ze allemaal passen bij het thema ‘de liggende figuur in het landschap’

Als wij de kwaliteit onder de maat vinden, geven we een waarschuwing. We willen hier alleen de top hebben

Willem van Roijen, beursvoorzitter

We hebben de strengste keu­rings­com­mis­sie ter wereld. Elk jaar keuren we dingen af

Willem van Roijen, beursvoorzitter