Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Op zoek naar de nooduitgang: verslag van een gijzeling

Cultuur

Rob Schouten

Pauline Genee © TR BEELD
Boekrecensie

In haar tweede roman onderzoekt Pauline Genee vrijheid en gebondenheid.

‘Roadblock’ is na ‘Duel met paard’ Pauline Genee’s (1968) tweede roman en wat je er ook van zeggen kunt, het is een heel ander boek geworden. Haar eersteling speelde zich af in Berlijn rond 1900 en ging over een paard dat kon rekenen en zijn meester; het gaf een raak, ook wel ironisch tijdsbeeld, in ‘Roadblock’ daarentegen kan er geen lachje af, het is een roman op het scherp van de snede.

Lees verder na de advertentie

Ava gaat samen met anderen inspecteren of de verkiezingen in een niet met name genoemd land wel eerlijk en democratisch verlopen, maar ze loopt bij een road block in de val en wordt gegijzeld. Het verhaal is het verslag van die gijzeling, gezien door de ogen van Ava die geen idee heeft waar ze is, hoe het met haar metgezellen gesteld is, wat de gijzelaars precies willen. En ook al mag haar blinddoek na een tijdje af, ze komt er tot het eind aan toe niet achter.

Breiwerkjes

‘Roadblock’ is een boek vol duistere bewegingen, obscure motieven, doodsangst, onzekerheid maar ook gewenning en berusting. Aan de duisternis in dit boek draagt ook bij dat de lezer er niet achter komt in welk land zich dit alles afspeelt en wat bijvoorbeeld de nationaliteit van de gijzelnemers is. Dat maakt het tot een soort universele gijzeling.

Ava wordt niet geacht haar gijzelnemers te leren kennen of in het gezicht te zien, ze dragen permanent bivakmutsen, door haar ‘breiwerkjes’ genoemd (ongeveer de enige ironie in dit verhaal) en als ze per ongeluk buiten haar schuld toch een van haar oppassers ziet vreest ze geëxecuteerd te worden, maar de baas van de gijzelnemers, door haar Baard genoemd, verzekert haar dat ze levend meer waard is dan dood. Is het dus een financieel gemotiveerde gijzeling of toch politiek? En waar is ze? Op een kale berg kennelijk, tussen mannen die ze niet kent en in opdracht van iemand die ‘de Generaal’ genoemd worden maar die verder ook niet meer dan een stem veraf blijft.

Vrijwillig kluizenaarschap

Zoals ongetwijfeld de meeste lezers heb ik geen enkele ervaring met gijzelingen maar Ava’s verhaal klinkt authentiek, al moet ik wel zeggen dat het slopende karakter van maandenlang dezelfde eenzaamheid en duisternis in een boek van nog geen tweehonderd pagina’s natuurlijk nooit helemaal tot z’n recht kan komen. Maar Ava’s manier om de tijd door te komen, het ophalen van herinneringen aan haar ex-vriend Peer, de wedstrijden die ze met torretjes en spinnetjes speelt, het vertrouwen op de taal in haar hoofd, dat alles overtuigt. Het frappante is dat die Peer, kunstenaar, vrijwillig het kluizenaarschap beoefent, terwijl Ava onvrijwillig min of meer opgesloten zit in haar kluis. 

© TR BEELD

Na drie mislukte ontsnappingspogingen beseft Ava ‘dat het beter was om te blijven. Dat de lange weg, de weg van vertrouwen laten groeien, een band opbouwen, laten zien dat ik ook maar een mens ben, een mens dat zich aan de regels houdt, de weg van volhouden en stukje bij beetje informatie ontfutselen, een zekerder route zou zijn naar de vrijheid dan de snelle weg, die van ontsnappen, wegrennen zodra het geluk me de kans weer eens bood.’ Dat is zo geformuleerd dat je voelt dat het niet alleen over een daadwerkelijke gijzeling gaat maar ook over de gebondenheid, afhankelijkheid en verwachtingen die iedere relatie nu eenmaal met zich meebrengt.

Tijdens haar gijzeling realiseert Ava zich dat ze ten onrechte de relatie met Peer beëindigd heeft omwille van een geheim dat ze hem niet kon vertellen. Dat maakt dit een roman over twee relaties, een vrijwillige en een onvrijwillige maar wat is het verschil precies - kent ze haar vriend wel beter dan haar gijzelnemers? Genee laat de lezer met veel vragen achter maar dat stoort niet, juist het ontbreken van antwoorden geeft dit boek kracht. Ook het einde, Ava weet te vluchten maar lijkt niet naar de bewoonde wereld terug te willen keren, blijft enigszins in nevelen gehuld. ‘Roadblock’ is daarmee, ondanks de maar al te feitelijke aanleiding, de brute stof en angstige inhoud, vooral ook een indringende symbolische ideeënroman over vrijheid en gebondenheid, over verplichtingen en kansen. Of zoals het in de slotzin heet: “Een verhaal van een vrouw die de nooduitgang zocht, en vond.”

OordeelIndringende, ernstige symbolische ideeënroman.

Pauline Genee
Roadblock
Querido, 192 blz., € 18,99

Recensenten van Trouw bespreken pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers in ons dossier. 

Deel dit artikel