Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Op het pelgrimspad naar Egmond is de stilte nog niet eenvoudig te vangen

Cultuur

Flip van Doorn

Een ven in het duingebied van Egmond-Binnen. © Flip van Doorn
Mooiste Nederland

Bij wijze van voorproefje op de Dag van de Stilte, op zondag 28 oktober, legt Flip van Doorn een pelgrimsroute af en belandt hij in Egmond.

Stilte is een wispelturig begrip. Wanneer ik probeer het te vangen - al is het maar in woorden - ontglipt het me steeds opnieuw. Ook een wandeling op zoek naar stilte blijkt nog niet zo eenvoudig. Met het voornemen de laatste etappe naar de Sint-Adelbertabdij in Egmond te gaan lopen, heb ik de gids van de pelgrimsroute van Dokkum naar Egmond aangeschaft. De bedenker is Thom Breukel, die ook tekende voor de ‘Grote Stilte-Atlas van Nederland’. Makkelijk laat hij me er echter niet mee wegkomen. ‘Dit pad is geen reisgids’, stelt hij in zijn inleiding. Hoewel de achterflap nog beweert dat ‘de route voert over landweggetjes en dijken’, moet ik die zelf maar zien te vinden.

Lees verder na de advertentie

De aan Breukels eigen fantasie ontsproten pelgrimsroute blijkt in de eerste plaats een opsomming van plekken die te maken hebben met de opkomst van het christendom in Nederland. Het traject voert van de plek waar missionaris Bonifatius werd vermoord naar de abdij die de graven van Holland rond het jaar 910 lieten bouwen. Halteplaatsen zijn van uiteenlopende aard, naast kerken ook een boeddhistische stoepa, een Russisch-orthodox klooster en een Maria-bedevaartsoord. Bijna allemaal heb ik ze al eens bezocht, behalve de Sint-Adelbertusabdij.

Wat water is voor de vis, is stilte voor de monnik

Rond de abdij gedrapeerd ligt het Monnikenpad. Vanuit Heiloo volg ik het in tegengestelde richting, dwars door weilanden langs de Egmonderbinnenvaart. Het met een kruis afgetopte zadeldak van het benedictijner klooster rijst als een baken uit de horizon. Bij de abdijwinkel start de zaterdagse rondleiding. Over een terrein waar de geschiedenis voelbaar en zichtbaar aanwezig is, waar resten van de oorspronkelijke abdij achteloos rondslingeren, neemt een bevlogen gids het groepje belangstellenden twee uur lang op sleeptouw. Kris-kras gaat het door de boomgaard en de kloostertuin, met een blik op het meditatiehutje van een van de monniken, langs de plek waar de eerste graven van Holland hun laatste rustplaats vonden. ‘Wat water is voor de vis, is stilte voor een monnik’, leert een gedicht aan de muur van een bijgebouw. Het in de afgelopen eeuw herbouwde klooster zelf is alleen toegankelijk voor wie er in retraite gaat.

Stilte aan flarden

Aan het eind van de rondleiding wacht de kloosterkerk. De dikke bakstenen muren lijken alle geluid buiten te willen sluiten, maar tevergeefs. Een monnik stofzuigt de gewijde stilte aan flarden. Als hij klaar is, dendert een vliegtuig over. Ter plekke wordt duidelijk waarom stilte zich zo moeilijk laat definiëren: het is de afwezigheid van iets. Het wit tussen de regels.

Uiteindelijk daalt over het voor katholieke begrippen sobere interieur toch een verkwikkende rust neer. Een glazen kistje onder het hoogaltaar bevat de beenderen van missionaris Adelbert. Het zal niet zijn bedoeling zijn geweest, maar met het christendom bracht hij ook een hoop lawaai en onenigheid mee naar de lage landen. Ware stilte zal ik daarom niet vinden binnen muren die haar gevangen proberen te houden, maar buiten. 

Het duingebied van Egmond-Binnen. © Flip van Doorn

Ik wandel de duizend passen die het klooster scheiden van de Sint-Adelbertusakker, het oorspronkelijke veldgraf van de heilige. Daarachter verdwijnt een pad de duinen in naar een meer profaan stiltegebied. Niet alleen monniken hebben stilte nodig en daarom heeft de overheid terreinen aangewezen waar alleen geluiden zijn toegestaan die bij het gebied horen. Kwetterende vogels, de wind die ruist door de kalende boomtoppen: stilte kan ook vol van geluiden zijn. Bij het strand maak ik rechtsomkeert omdat ik er niet vind wat ik zoek. Om met schrijver Paul Theroux te spreken: “Het was er niet stil, met die meeuwen en het ruisen van de branding en de wind die over de heggen schuurde, maar het was er luidruchtig op een vreedzame manier.”

Achter de duinenrij sterft het gedaver van de branding snel weg. Ik wandel naar een duinvennetje en ga zitten aan de oever. In de verte klinkt een sirene, een vliegtuig stijgt op. Wanneer ook die geluiden versterven, zelfs de vogels zwijgen, kruipt als een schuw dier heel voorzichtig de stilte tevoorschijn. Behoedzaam, klaar om op slag te verdwijnen zodra het minste geluid klinkt. Ik houd mijn adem in en dompel me onder in een weldadige, serene rust. Plons. Een kikker.

Dag van de Stilte

De laatste zondag van oktober (dit jaar 28 oktober) staat sinds enkele jaren op de kalender als de Dag van de Stilte. Een blik op de activiteiten leert dat in de luidruchtigste, dichtstbevolkte gebieden van Nederland meer behoefte aan stilte lijkt te bestaan dan daarbuiten. Kijk voor een volledig overzicht op dagvandestilte.nl.

Abdij van Egmond

Behalve in cursussen en retraites voorziet het bezinningsaanbod van de Abdij van Egmond ook in maandelijkse stiltewandelingen. De eerstvolgende vindt plaats op vrijdag 26 oktober. Instap-rondleidingen starten elke zaterdag om 14.00 uur bij de abdijwinkel: abdijvanegmond.nl.

Pelgrimsroute

De gids ‘De pelgrimsroute van Dokkum naar Egmond’ is verkrijgbaar via boekhandel en webwinkel. Prijs: €16,90.

Lees ook:

Meer wandelen en fietsen?

De mooiste fiets- en wandelroutes door Nederland, uitgeprobeerd door de Trouw-redactie. Lees meer in ons dossier

Deel dit artikel

Wat water is voor de vis, is stilte voor de monnik