Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Op Bali kan je snorkelen in de plastic soep, een mix van schoonheid en troep

Cultuur

Antje Veld

Een snorkelaar zwemt tussen plastic afval bij Manta Bay. © Nick Pumphrey
Reizen

Sinds een recente snorkelervaring op Bali weet journalist Antje Veld precies hoe de beruchte plasticsoep aanvoelt.

Het water voelt koud aan. Om zeven uur ’s ochtends werpt een hoge klif veel schaduw over de baai waar we zojuist in het water zijn gesprongen. Mijn snorkel zit te strak. Terwijl ik het ding al watertrappelend probeer te verstellen, schiet er vlak voor me een brede schim door het water. Of verbeeldde ik me dat?

Lees verder na de advertentie

Ik duw mijn gezicht onder water, maar zie niks. Ja, een donkerblauwe diepte. En een felblauw puntje van nog geen vijf millimeter dat voorbij zweeft. Plankton. Het prikt op mijn lijf.

Waar is mijn vriend? Ik kom weer boven water en tuur over het oppervlak, op zoek naar zijn gele zwemvliezen en snorkel. De duikbril maakt mijn beeld wazig. Ineens denk ik hem te zien, op zo’n tien meter afstand. Naast hem klapt iets uit het water omhoog. Was dat nou een vin?

Ik ben niet op de fiets in Indonesië gekomen en vergeet ik weleens een tas mee te nemen als ik boodschappen ga doen

Sierlijk ruimteschip

Ik draai mijn hoofd weer omlaag, adem voorzichtig door de snorkel en begin in zijn richting te zwemmen. Langzaam wen ik aan de scherpe prikjes van het plankton. Na een paar meter doemt er in de verte een grote, grijze vlek op. De gedaante komt recht op me af.

Ik stop met zwemmen en blijf zachtjes op de golven drijven. Als een sierlijk ruimteschip beweegt mijn tegenligger zijn meterslange grijs-witte vleugels op en neer. Hypnotiserend bijna. Totdat ik oog in oog dobber met de grote gapende bek van een dier dat ik nog nooit eerder in het echt heb gezien. Ik kijk zo via zijn ribbenkast naar binnen. We liggen precies op ramkoers, maar op het laatste moment draait hij in één vloeiende beweging op zijn zij en buigt af naar links.

Dat was mijn eerste ontmoeting met een mantarog, vlak voor de kust van Bali. Even later blijkt hij nog vijf manta-vrienden bij zich te hebben. Ze zijn niet bang en blijven rond ons heen cirkelen. De mantaroggen zijn ongevaarlijk, maar met hun spanwijdte van zo’n drie meter breed en hun lange staart die lijkt op de giftige variant van de pijlstaartrog, maken ze wel indruk.

Nusa Penida, Bali © Antje Veld

Mantaroggen komen naar deze baai bij het Indonesische eiland Nusa Penida om te ontbijten. Ze zijn dol op plankton en daar stikt het hier van. Met hun bek wagenwijd open zuigen ze als een soort stofzuiger alle felblauwe stipjes naarbinnen. Intussen scheren ze rakelings langs de snorkelaars heen. Wie voor acht uur ’s ochtends in het water ligt, heeft het voorrecht om dit schouwspel alleen gade te slaan. Volgens de lokale bevolking heb je dan negentig procent kans om zo’n imposante mantarog tegen te komen. Pas vanaf negen uur wordt het echt druk in de baai, als de tientallen andere boten met toeristen arriveren. Veel mantaroggen houden het dan voor gezien.

Lege chipszak

Hoewel we bij de vroege snorkelaars horen, zijn we niet helemaal alleen in het water. Want het plankton is niet het enige dat voorbij drijft. Naast de felblauwe stipjes zie ik ook oranje plastic zakjes, groene plastic dopjes en witte repen plastic door het water zweven. Terwijl ik in het water lig, voel ik steeds stukken plastic tegen mijn lijf aan stoten. Ik realiseer me dat ik letterlijk in een plasticsoep of drijvende vuilnisbelt zwem.

Het contrast tussen de gracieuze mantaroggen en de door ons gefabriceerde troep kan bijna niet groter. Je moet er toch niet aan denken dat zo’n elegant dier met zijn open bek, al plankton filterend, een lege chipszak opzuigt? Ik ben er geen getuige van, maar met de hoeveelheid plastic die ik om me heen zie, kan het bijna niet anders dan dat er af en toe onnatuurlijk materiaal mee naarbinnen glipt. “Komt door de stroming”, verklaart onze schipper de aanwezigheid van het vele plastic. “Het is niet altijd zo”, benadrukt hij.

Ik weet best dat ik daar de wereld niet mee ga redden, maar alle kleine beetjes helpen

Omdat de ervaring zowel in positieve als in negatieve zin zo overweldigend was, besluiten we de volgende ochtend weer om zes uur ’s ochtends de wekker te zetten. Bij het ochtendgloren varen we nogmaals uit naar de baai van Nusa Penida en opnieuw zien we vier prachtige mantaroggen. Deze keer zwemmen we niet tussen het plastic. Maar, what has been seen, can not be unseen.

The Ocean Cleanup

Ik moet denken aan het verhaal van de Nederlandse ondernemer Boyan Slat (24) en zijn stichting The Ocean Cleanup. Slat, die dit jaar voor de vijfde keer in de Duurzame top 100 van Trouw stond, ontwierp een kilometers lang drijvend systeem dat met behulp van gewichten plastic kan vangen op zee. Hij bestudeerde samen met een team de zeestromen en berekende waar hij de buizen het beste kon positioneren om in relatief korte tijd zoveel mogelijk plastic uit het water te vissen.

© Antje Veld

Het kostte zes jaar om zijn plan uit te werken en voldoende geld te verzamelen om alles te bouwen en te testen. Maar half oktober ging er dan eindelijk een opruimapparaat van The Ocean Cleanup aan het werk in de Grote Oceaan. Slat kwam voor het eerst op het idee toen hij in 2012 op vakantie was in Griekenland en daar tijdens het duiken schrok van het plastic dat hij in het water tegenkwam.

Vervang Griekenland door Indonesië en duiken door snorkelen en ik weet precies wat de jonge uitvinder heeft ervaren. Nu ben ik niet zo’n briljante bèta als Slat en ook geen heilige. Zo ben ik niet op de fiets in Indonesië gekomen en vergeet ik weleens een tas mee te nemen als ik boodschappen ga doen. Maar toen ik me daar in het water tussen de mantaroggen nietig lag te voelen, heb ik me voorgenomen mijn gedrag te veranderen.

Ik kocht ter plekke een stalen rietje met schoonmaakborstel. Tijdens beide snorkelsessies namen we zoveel mogelijk plastic uit het water mee en ik leer nieuwe dingen, zoals ‘ploggen’: een fitnesstrend uit Scandinavië waarbij hardlopen en afval oprapen wordt gecombineerd.

Ik weet best dat ik daar de wereld niet mee ga redden, maar alle kleine beetjes helpen. En voor de grotere zoden aan de dijk zijn er gelukkig slimme mensen zoals Boyan Slat.

Manta Bay

Manta Bay is een baai bij het Indonesische eiland Nusa Penida. Vanaf Bali (Sanur) vaar je in een half uur naar Nusa Lembongan, Nusa Ceningan of Nusa Penida. Op deze eilanden worden veelvuldig snorkelexcursies naar Manta Bay aangeboden.

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen.

Deel dit artikel

Ik ben niet op de fiets in Indonesië gekomen en vergeet ik weleens een tas mee te nemen als ik boodschappen ga doen

Ik weet best dat ik daar de wereld niet mee ga redden, maar alle kleine beetjes helpen