Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook voordat er auto’s waren, waren er al files

Cultuur

Ton den Boon

© anp
taal

Bij het woord file zijn we geneigd meteen aan een lange rij stilstaande auto’s te denken. Geen wonder, want wie dit woord tegenwoordig in de media aantreft, hoort of leest negen van de tien keer iets over opstoppingen en vertragingen in het verkeer.

Van oorsprong is file echter een woord met een ruimere betekenis. In 19de-eeuwse kranten lees je dat de schutterij ‘in een file door de straten trekt’ en dat op de kermis in Groningen ‘een lange file van kramen en tenten’ staat. In zulke contexten wordt met een file simpelweg een rij bedoeld, die stilstaat óf in beweging is.

Lees verder na de advertentie
Aanvankelijk was file in onze taal een militaire term. Er werd een rij soldaten mee bedoeld

Het Nederlands heeft het woord in de 16de eeuw ontleend aan het Frans, waarin file via het werkwoord filer (draden trekken, spinnen) terug te voeren is op het Latijnse woord voor draad: filum. Aanvankelijk was file in onze taal een militaire term. Er werd een rij soldaten mee bedoeld. Pas in de 19de eeuw werd file courant ter aanduiding van een rij voer- of vaartuigen (rijtuigen, stoomboten).

Opmerkelijk genoeg heeft de eerste vindplaats van de samenstelling autofile in een Nederlandse krant betrekking op een rij van 21 auto’s. Die rij auto’s stond niet stil, maar ‘ijlde’ onderweg naar Groningen ‘langs een voormalige havezate’ (Tubantia, 8-6-1912).

Pas in de tweede helft van de 20ste eeuw gaan de media het woord file steevast gebruiken ter aanduiding van een rij stilstaande of langzaam rijdende voertuigen. Dit heeft geleid tot de betekenisverdichting van file die maakt dat wij nu bij woorden als avond-, kijk- en ochtendfile direct denken aan een rij stilstaande of langzaam rijdende voertuigen.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Deel dit artikel

Aanvankelijk was file in onze taal een militaire term. Er werd een rij soldaten mee bedoeld