Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook Rotterdam heeft zijn tuinsteden

Cultuur

Johan Nebbeling

Vreewijk geeft een echt dorpsgevoel in het midden van het drukke Rotterdam. © Johan Nebbeling
Cultuur

De Rotterdamse wijk Vreewijk is niet alleen een van de oudste en grootste tuinsteden van Nederland, maar ook de bakermat van de geliefde tv-serie ‘De Fabeltjeskrant’ die 50 jaar terug op de buis kwam.

Het motto op de gevel van de woningen aan de Groenezoom 184 en 186 verwoordt het visioen van de stichters van Vreewijk: ‘Wij staan gereed vele levens te verblijden.’ De tuinstad als groen en rustgevend woonoord waar stedelingen in harmonie met hun omgeving gelukkig konden leven.

Lees verder na de advertentie

Die droom uit 1916 is, zo valt een eeuw later te constateren, in elk geval deels uitgekomen. Hoewel de stadsvernieuwing van vooral de jaren 70 en 80 her en der verwoestend heeft uitgepakt, is Vreewijk nog altijd een oase van rust in een hectische stad. Een buurt van brede singels, slingerende straatjes en groene binnentuinen achter ‘cottagehuizen’ die een weldadig dorpsgevoel oproepen.

Vreewijk nog altijd een oase van rust in een hectische stad.

Het concept van de tuinstad, gebaseerd op de ideeën van de Britse journalist Ebenezer Howard (1850-1928), inspireerde een groepje sociaal bewogen vermogende Rotterdammers tot de bouw van Vreewijk, waarvan de naam - het was midden in de Eerste Wereldoorlog - verwijst naar hun intense verlangen naar vrede.

In de polder Karnemelksland verrees vanaf 1916 een woonbuurt naar de richtlijnen uit Howards bestseller ‘Garden cities of tomorrow’ uit 1902. Berlage tekende het stratenplan, dat de oude polderstructuur grotendeels volgde, andere architecten van naam vulden het in. Sinds 2012 is de wijk beschermd stadsgezicht, met ruim 300 rijks- en gemeentelijke monumenten.

Een binnentuin in Vreewijk. © Johan Nebbeling

Vreewijk is ook de bakermat van de succesvolle kinderserie ‘De Fabeltjeskrant’, uitgezonden tussen 1968 en 1992. De schrijver van die serie, Leen Valkenier, woonde er. In de oorlog schreef hij de teksten voor een theatergroepje van Vreewijkse jongeren. Later putte hij voor de karakters van de dieren in Fabeltjesland uit zijn herinneringen aan die tijd. Geruchten daarover deden al lange tijd de ronde, omdat oud-bewoners de karakters herkenden. Onderzoek van Vreewijkbewoner Peter de Klerk schiep zekerheid. Zo is de nogal dominante Juffrouw Ooievaar gebaseerd op de leerling-verpleegster Jopie Donkervoort, die soms stampvoetend de hoofdrol opeiste in een theaterstuk. Mijnheer De Uil vindt zijn oorsprong in aankomend onderwijzer Jan Straaijer, die de sketches van het theatergroepje aan elkaar praatte. En in de handige knutselaars Ed en Willem Bever zijn de aannemerszonen Han en Fred Kullberg te herkennen. Zij bouwden in een werkschuur van hun vader - De Uil geheten - de decors en rekwisieten.

Vreewijk is ook de bakermat van de succesvolle kinderserie ‘De Fabeltjeskrant’. © ANP Kippa

Ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van ‘De Fabeltjeskrant’ (zie kader) is een wandeling door de wijk uitgezet. Die voert langs een aantal plaatsen die herinneren aan de tv-serie. Heel veel om het lijf heeft dat niet. Daarvoor is in de loop der jaren te veel verdwenen. Maar het ouderlijk huis van Jopie Donkervoort aan de Voorde 45 - een eenvoudig hoekhuis - staat er nog.

Ook werkschuur De Uil is te vinden, althans de gereïncarneerde versie. De originele schuur ging in vlammen op. Burgemeester Ahmed Aboutaleb opende in 2016 de nieuwbouw, die in gebruik is bij welzijnsstichting De Uil.

Verrassend is de goede staat van het houten noodgebouw waar de Vreewijkse jongeren in de oorlog en daarna hun repetities en uitvoeringen hielden. Het gebouwtje, dat voor de oorlog vanuit Voorburg met paard en wagen naar Vreewijk was vervoerd om daar als noodkerk te dienen voor de Hervormde Gemeente, staat achter de Vredeskerk uit 1933.

Milica Nugteren-Spiric, druk doende met de bloemen en planten voor het kerkgebouw, maakt duidelijk dat de Vredeskerk geen hervormde kerk meer is, maar al jaren in gebruik als gebedsruimte van de Servisch-Orthodoxe gemeente. Dat had ik natuurlijk ook zelf kunnen aflezen aan de icoon-achtige afbeelding op de gevel, de orthodoxe kruizen op het dak en het tekstbord met cyrillische letters voor de kerk.

Wandelend door Vreewijk heb je geen moment de indruk dat je midden in Rotterdam loopt.

Wandelend door Vreewijk heb je geen moment de indruk dat je midden in Rotterdam loopt. Behalve dan op het Heggepad, aan de vlaggen en andere parafernalia te zien een bolwerk van Feyenoord-fans. Het dorpse karakter van de buurt komt ook tot uitdrukking in de straatnamen. Die heten Voorde, Enk, Dreef en Treek.

Het met bomen omzoomde centrale plein in de wijk - met het wijkcentrum Zuider Volkshuis en enkele monumenten - heet de Brink, daarachter ligt de Donk. De bewoners van de bovenwoning in het poortgebouw tussen Brink en Donk hebben van hun balkon één bloemenzee gemaakt.

Aan het einde van de wandeling, op de hoek van de Groenezoom, staat een verbluffend slecht gelijkend borstbeeld van acteur en tv-presentator Jos Brink (1942-2007). Ook zijn ouderlijk huis stond in Vreewijk, net als dat van de gebroeders Bever, Juffrouw Ooievaar, Bor de Wolf en veel van die andere fabelfiguren die in het geheugen van een paar generaties zijn gegrift.

Expositie in Las Palmas

Ter gelegenheid van het 50-jarig jubileum van ‘De Fabeltjeskrant’ wordt in Las Palmas in Rotterdam een expositie gehouden die nadrukkelijk ook aandacht besteed aan de Vreewijkse wortels van het kinderprogramma dat zeker zo leuk was voor volwassenen. De wandeling door Vreewijk is onderdeel van deze expositie. Ook is een boek verschenen over 50 jaar Fabeltjeskrant. In de wijk zelf is een museumwoning ingericht (Lede 40), die beperkte openingstijden kent.
Meer info: fabeltjesland.nl  en leveninvreewijk.nl

Lees ook:

De Rotterdamse buurten knappen niet op door armen te weren

De Rotterdamwet, waarbij bewoners met lage inkomens geweerd worden uit arme wijken, is geen succes. Toch handhaaft Rotterdam dit beleid.

Vijftig jaar de 'Fabeltjeskrant': Hoe de gebroeders Bever het programma tot een succes maakten

‘De Fabeltjeskrant’ bestaat vijftig jaar. Dat wordt gevierd met een tentoonstelling en jubileumboek. Waarom werd dit programma van Hollandse bodem zo’n succes?

Deel dit artikel

Vreewijk nog altijd een oase van rust in een hectische stad.

Wandelend door Vreewijk heb je geen moment de indruk dat je midden in Rotterdam loopt.