Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook de Bouquetreeks kan niet om #MeToo heen: verkrachting kan echt niet meer

Cultuur

Sander Becker

Hij is nog steeds ouder, rijker en machtiger dan zij. Maar hun relatie is wel gelijkwaardiger geworden en de seksscènes brutaler. De Bouquetreeks gaat met zijn tijd mee. Vandaag verschijnt deel 4000.

Van een afstandje lijkt er nooit iets te veranderen in de romantische wereld van de Bouquetreeks. De vrouwelijke hoofdpersoon is altijd blond, jong en een beetje naïef; haar mannelijke tegenspeler is steevast een lust voor het oog en een rijke hork. Vanaf hun eerste ontmoeting hebben de twee een hartgrondige hekel aan elkaar, maar de lezer voelt het al broeien. Tegen het einde – 160 pagina’s en ettelijke drama’s verder – heeft zij hem inderdaad ontdooid en bekeerd tot een even hartstochtelijke als trouwe liefde.

Lees verder na de advertentie

Bouquetromans, vaak beschouwd als de laagste vorm van cultuur, hebben zo hun vaste ingrediënten. Wie de boekjes aandachtiger bekijkt, ziet dat ze wel degelijk met hun tijd meegaan. Vandaag verschijnt in Nederland deel 4000, ‘Machtige verleider’, een jubileumbundel met drie romans. Het boek wijkt in veel opzichten af van het allereerste deel, ‘Eiland van beloften’ van Margery Hilton, dat in 1975 voor 2,95 gulden op de Nederlandse markt kwam.

Glas champagne

Het opvallendste verschil tussen toen en nu: de sigaret is verdwenen. In het boekje uit 1975 was de tabak nauwelijks aan te slepen. Zowel hij als zij stak de ene na de andere peuk op, waardoor de helden meer in nicotine ­leken geïnteresseerd dan in elkaar. ­Anno 2018 hebben de hoofdrolspelers hun verslaving duidelijk achter zich gelaten. Sterker nog, in het verhaal ‘Sexy en arrogant’ van Miranda Lee, uit de nieuwe bundel, klaagt de aantrekkelijke actrice Kate er zelfs over dat ze moet roken in een filmscène: “Ik weet dat ik in deze film geen braaf meisje ben, maar dat roken voegt niet echt iets toe aan haar personage. Ik doe het eigenlijk liever niet. Kan ik in plaats daarvan niet een glas champagne pakken?”

De romans zijn geleidelijk een stuk pittiger geworden. Vroeger stond de slaapkamerdeur op een klein kiertje, nu gaat-ie wagenwijd open

Hans Jansen, hoofdredacteur Bouquetreeks

Voor het roken kwam iets in de plaats wat de lezeressen en de enkele lezer van de Bouquetreeks aanspreekt en wat beter bij het genre past: het nieuwe werk bevat aanzienlijk meer erotiek. “De romans zijn geleidelijk een stuk pittiger geworden”, beaamt Hans Jansen, hoofdredacteur van de Nederlandse Bouquetreeks. “Vroeger stond de slaapkamerdeur op een klein kiertje, nu gaat-ie wagenwijd open.”

Traditioneel eindigden de romans bij de eerste kus. Maar doordat er in de maatschappij een vrijere seksuele moraal ontstond, ging ook de Bouquetcultuur schuiven. Dat begon al voorzichtig in de jaren zeventig en tachtig met de eerste openlijke vrijpartijen. En het werd ronduit uitbundig na het succes van de SM-roman ‘Vijftig tinten grijs’ uit 2011. “Die roman liet zien dat erotiek een grote behoefte vervult”, zegt Jansen. De handelaar in romantiek bewoog soepel mee. “In elke Bouquetroman komt het nu minstens twee of drie keer tot een pittige liefdesscène. Als we die zouden weglaten, zouden veel lezers teleurgesteld zijn.”

Wilde hartstocht

Voorbeelden? Nou, vooruit dan. In Eiland van beloften uit 1975 valt de eerste, onhandige, kus pas ver voorbij de helft van het boek. Tot een vrijpartij komt het alleen in versluierde termen. ‘Woordeloos gaf ze zich over aan zijn wilde hartstocht’, staat er dan. Of, nog vager: ‘Ze gingen onder in een zee van geluk’.

De jubileumbundel is een stuk explicieter. In het openingsverhaal ‘Machtig en ongenaakbaar’ van Lynne Graham staart de 22-jarige maagd Freddie al meteen ongegeneerd naar de ‘prominente zwelling’ die zij in haar onschuld veroorzaakt ‘achter de gulp’ van de aantrekkelijke, 28-jarige Braziliaanse miljardair Zac da Rocha. Als Zac zijn zwoele blik vervolgens op de heldin richt, wekt dit ook bij haar tal van overdonderende sensaties op, zoals ‘tintelende tepels’ en ‘een kloppend gevoel tussen haar ranke dijen’.

Op pagina 96 – spoiler alert! – tovert Zac zijn ‘lange, harde mannelijkheid’ tevoorschijn. Dan volgt een vurige liefdesrit naar een zalige top waar de ­wereld in een ‘glorieuze kleurenpracht uiteenspat’.

#MeToo

“Het is opwindend geschreven”, zegt Jansen, “maar pornografisch wordt het nooit. Daar zitten onze lezers niet op te wachten.” De grens ligt bij het onomwonden benoemen van de intieme lichaamsdelen. In de Bouquetreeks tref je daarom geen ‘Spuiten en Slikken’-achtige directheid aan. Wel is er plaats voor bedektere termen als ‘vochtige plooien’ en ‘indrukwekkende mannelijkheid’. Ook ‘pijnlijk gezwollen tepels’ mogen nog net.

De verworven seksuele vrijheid brengt een zekere verantwoordelijkheid met zich mee. Daarom praten de held en de heldin tegenwoordig met elkaar over het gebruik van voorbehoeds­middelen. In boekjes uit de jaren zeventig gebeurde dat nog niet. Pas na de aidscrisis uit de jaren tachtig ontstond er aandacht voor.

En #MeToo? Zie je daar iets van ­terug? “De internationale redactie spreekt er veel over”, weet Jansen. Daar is ook alle reden toe, want de mannelijke hoofdpersoon is zich in de loop der decennia steeds arroganter gaan gedragen. Vroeger was het nogal eens de lieve buurman, maar gaandeweg werd hij steeds vaker puissant rijk, bot en übermachtig. Vanuit zijn hoge positie kon hij bij vrouwen van alles afdwingen. In de huidige tijd kan dat eigenlijk niet meer. “Daarom wordt het lompe gedrag van de held nu uitvoeriger verklaard”, zegt Jansen. “Hij heeft bijvoorbeeld een traumatische jeugd gehad, of hij is verraden of gedumpt door een minnares. De heldin laat hem bovendien inzien dat hij niet alles kan sturen en dat liefde zich niet laat dwingen. Geleidelijk wordt hij dan milder, en op het eind komt hij tot inkeer.”

Moderne mondigheid

Opvallend is ook dat de seks tegenwoordig altijd met wederzijdse instemming plaatsvindt. “Dat staat sinds kort nadrukkelijk in de auteursrichtlijnen”, verklaart Jansen. “Het is nooit meer zo dat een vrouw min of meer wordt verkracht en het dan achteraf best lekker blijkt te vinden.” Nee, de vrouw krijgt nu het respect dat zij verdient. Wil ze niet, dan gebeurt het niet.

Er wordt volop geduwd tegen de tradities van het genre, maar ­ondanks wat verschuivingen blijft de Bouquetreeks toch voor een groot deel hetzelfde

Ze is de laatste jaren sowieso meer van het zelfstandige en mondige type. Ze laat zich niet meer zo makkelijk veroveren – wat haar voor de held meteen een stuk aantrekkelijker maakt dan alle vrouwen die als een gewillige prooi aan zijn voeten vallen.

Haar moderne mondigheid heeft uiteraard te maken met de emancipatie, die ook tot de Bouquetromans is doorgedrongen. In de eerste boekjes was de vrouw nog een bleu meisje, laagopgeleid en financieel afhankelijk. Ze woonde bij haar moeder en wist niets van het leven. Inmiddels heeft de heldin vaak een goede baan, bijvoorbeeld als arts of archeoloog, of ze runt een eigen bedrijf.

Dominant

Maar, het moet gezegd, in veel gevallen blijft ze toch nog traditioneel de ­secretaresse van de arrogante tycoon die ze moet bedwingen. Ze gaat ook nog opvallend vaak gebukt onder de ­dagelijkse beslommeringen van een ­hypotheek, een verslaafde zus, een zieke moeder, enzovoort. En ze heeft het steevast minder getroffen dan de steenrijke held die haar uit de ellende redt. Emancipatie, ja – maar met mate.

Schrijfster Zarayda Groenhart heeft de rollen eens omgedraaid: een krachtige, dominante vrouw tegenover een zwakkere, gevoelige man. In ‘Nachten in Havanna’ (2016) schetst ze een rijke, succesvolle, berekenende tv-producente die als een blok valt voor een ­Cubaanse salsaleraar, een echt gevoelsmens. Maar dat leek toch een brug te ver. Sommige lezers vonden de omkering nogal ‘ontregelend’, herinnert Jansen zich. “Daar zag je aan dat de verwachtingspatronen toch wel heel sterk zijn.”

© -

Ook homoseksuele Bouquetromans zijn in Nederland nooit doorgebroken. Ze bestaan wel, in Noord-Amerika, uitgegeven door Carina Press. Zo gaat ‘Saddle up’ over twee cowboys die ­ondanks alle onmin voor elkaar bestemd blijken. En in ‘A Treason of Truths’ maakt een meesterspionne werk van de hevige liefde die ze als kind al voelde voor een keizerin. Harlequin Nederland, de uitgever van de Bouquetreeks, wilde de roze serie laten vertalen, maar de doelgroep blijkt te klein om uit de kosten te komen.

Exotisch

Er wordt kortom volop geduwd tegen de tradities van het genre, maar ­ondanks wat verschuivingen blijft de Bouquetreeks toch voor een groot deel hetzelfde.

Wat echt nooit of te nimmer zal veranderen, zegt Jansen, zijn de archetypes: de vrouw die droomt van een stoere redder, en de onweerstaanbare, exotische man die haar dan ook daadwerkelijk komt redden. “Het gaat over de man die al je zorgen kan wegnemen”, verklaart hij. “Jij zit in Londen in de ­regen, en dan neemt hij je in zijn privéjet mee naar Griekenland om te gaan lunchen. Dat is het sprookje, de ontsnapping. Je leest het glimlachend en hoofdschuddend, maar je wilt het toch tot het einde meebeleven.”

Wie schrijven de Bouquetromans?

Onder de tientallen schrijvers van de Bouquetreeks zitten vrijwel alleen vrouwen. Ze werken hard, want de productie ligt hoog. Veruit het meeste van wat in het Nederlands verschijnt, is vertaald uit het Engels.

Er zitten grote bestseller-auteurs bij, zoals de 62-jarige Noord-Ierse Lynne Graham. Met wereldwijd ruim 35 miljoen verkochte boeken geldt zij als de ‘queen of romance’. Graham is getrouwd met de vriend die ze als 14-jarige ontmoette, maar hun pad naar het altaar was ‘hobbelig’, meldt ze op haar website. Ze heeft een academische graad en vijf kinderen, van wie ze er vier adopteerde uit Sri Lanka en Guatamala.

Nederland kent ook enkele eigen Bouquetschrijvers, zoals de rijzende ster Fleur van Ingen (1962). Achter dit pseudoniem blijkt een man schuil te gaan. Hij werkt ook voor een andere uitgever, die niet wil dat de naam van de auteur ‘besmet’ raakt door het Bouquet-label. Het vooroordeel tegen de reeks, ‘pulp voor huisvrouwen’, is kennelijk nog groot.

Van Ingen, van huis uit vooral een auteur van kinderboeken en kasteelromans, wilde al heel lang voor Bouquet schrijven. Toen hij de stoute schoenen aantrok en een verhaal inzond, bleek dat een schot in de roos. Het paste naadloos in de serie en werd de opmaat naar een complete Bouquet-trilogie, spelend in Monaco.

In zijn jonge jaren was Van Ingen verslaafd aan horrorboekjes. Zijn vrouw, met wie hij veertig jaar gelukkig getrouwd is, verslond destijds al tassen vol Bouquetromans. Toen hij ver weg in militaire dienst zat, vertelde zij aan de telefoon wat er allemaal in haar boekjes gebeurde. Al snel werd hij net zo’n fervent lezer van het genre als zij - en uiteindelijk dus ook een schrijver.

Lezers blijven Bouquet redelijk trouw

Uitgever Harlequin Nederland, in 1975 opgericht als afdeling van het sinds 1949 bestaande Canadese Harlequin, brengt elke vier weken acht nieuwe Bouquetdelen uit. De exacte oplagen zijn geheim omdat het inmiddels internationale moederbedrijf - HarperCollins - beursgenoteerd is. Maar per titel loopt het in de duizenden exemplaren. Uiteraard heeft ook Bouquet last van de ontlezing, maar een vrij grote lezersgroep is traditioneel en trouw ingesteld. Daardoor, en dankzij de lage prijs, worden er jaarlijks nog steeds rond een miljoen boekjes verkocht.                

‘Machtige verleider’ (2018), jubileumbundel met drie romans van Lynne Graham, Sharon Kendrick en Miranda Lee, uitgeverij Harlequin, 478 blz., € 6,99.

‘Eiland van beloften’ (1975), Margery Hilton, uitgeverij Harlequin, 116 blz., alleen nog verkrijgbaar als e-book voor € 0,49.

Lees ook:

Fantaseren is overleven

Als rechtgeaarde feministe kon filosofe Marjan Slob wegzwijmelen bij de romantische fictie van de bouquetreeks. Ze besefte zelf ook wel dat het niet helemaal lekker met elkaar rijmde.

Deel dit artikel

De romans zijn geleidelijk een stuk pittiger geworden. Vroeger stond de slaapkamerdeur op een klein kiertje, nu gaat-ie wagenwijd open

Hans Jansen, hoofdredacteur Bouquetreeks

Er wordt volop geduwd tegen de tradities van het genre, maar ­ondanks wat verschuivingen blijft de Bouquetreeks toch voor een groot deel hetzelfde