Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ontslagen dirigent Gatti dacht dat het bij de toenaderingen wederzijds was

Cultuur

Peter van der Lint

Daniele Gatti © ANP

Het Koninklijk Concertgebouworkest heeft chef-dirigent Daniele Gatti ontslagen. Het Amsterdamse orkest heeft 'de samenwerking per direct beëindigd'. Diverse vrouwelijke musici hebben Gatti beschuldigd van seksueel wangedrag.

Na de laatste repetitie van het afgelopen seizoen bedankte Daniele Gatti de musici van het Koninklijk Concertgebouworkest (KCO) nog uitvoerig voor de prettige samenwerking en sprak hij zijn oprechte hoop uit op nog een hele reeks mooie seizoenen samen. 

Lees verder na de advertentie
Er is sprake van een onherstelbare beschadiging van het vertrouwen tussen het orkest en de chef-dirigent

Persbericht Koninklijk Concertgebouworkest

Die avond gaven orkest en dirigent een spetterend concert op Malta. Het was 1 juli. Alles leek harmonieus tussen de grillige Gatti en het toporkest, waarvan hij sinds september 2016 chef-dirigent is. Een maand later is van die harmonie niets meer over. In een persbericht schrijft het orkest dat er sprake is van ‘een onherstelbare beschadiging van het vertrouwen tussen het orkest en de chef-dirigent’. 

Een dirigent waar een luchtje aan zit

Sinds de berichtgeving van The Washington Post op 26 juli, waarin twee zangeressen Gatti beschuldigden van ongepast gedrag, hebben verschillende vrouwelijke collega’s van het KCO zich gemeld met vergelijkbare aantijgingen. Dat was voor het orkest voldoende reden om Gatti per direct de laan uit te sturen. In het persbericht wordt gerept van de commotie die dat bericht veroorzaakte, niet alleen onder musici en staf, maar ook bij stakeholders in binnen - en buitenland. 

Dat laatste is een belangrijk punt, want geen enkele sponsor, waarvan het KCO voor een groot deel afhankelijk is, zal zijn naam willen verbinden aan een dirigent waar een luchtje aan zit. Het orkest doet er verder het zwijgen toe en wil het besluit niet toelichten. 

Wat precies de aantijgingen zijn, en om hoeveel vrouwelijke musici het gaat, is niet bekend gemaakt. Maar dat het ernstig moet zijn, staat gezien de resolute en onomkeerbare beslissing buiten kijf. Gatti reageerde vorige week via een woordvoerder op de beschuldigingen in Amerika. Hij bood zijn excuses aan en was zich van laakbaar gedrag niet bewust, omdat hij bij de toenaderingen steeds gedacht had dat het wederzijds was. 

Reputatieschade

Een dag later schakelde hij toch maar een Amerikaans pr-bureau in om verdere reputatieschade te voorkomen. Nogmaals bood Gatti via dat bureau alle vrouwen ter wereld excuses aan. De naam van het bureau – The Reputation Doctor – spreekt boekdelen. Het is voor het eerst dat het KCO een chef-dirigent moet ontslaan. Na de Tweede Wereldoorlog kreeg Willem Mengelberg een dirigeerverbod van zes jaar, omdat hij zich te veel voor het karretje van de nazi’s had laten spannen. Mengelberg overleed nog voor het verbod ten eind liep en keerde niet meer terug. 

Reactie van Gatti

Daniele Gatti is 'extreem verbaasd' dat het Koninklijk Concertgebouworkest hem heeft ontslagen als chef-dirigent. In een verklaring ontkent hij alle beschuldigingen van seksueel wangedrag. "De maestro heeft zijn advocaten gevraagd om zijn reputatie te beschermen en alle noodzakelijke acties te ondernemen als deze lastercampagne doorgaat", laat zijn advocaat weten.

Het KCO zit nu met een groot probleem omdat concerten en belangrijke tournees met Gatti al lang geboekt zijn. Gatti zou het orkest komend seizoen leiden tijdens tournees naar de Baltische staten, Scandinavië, Polen, Cyprus, Berlijn, Luzern, Washington, New York en Chicago. Dat naast alle reguliere concerten die Gatti in Amsterdam voor zijn rekening zou nemen. Op 23 en 27 augustus al staan Gatti en het KCO in Amsterdam geboekt voor concerten met symfonieën van Bruckner en Mahler. En op 14 september zou Gatti de feestelijke opening van het concertseizoen leiden, die nu beslist minder feestelijk zal zijn. 

Het orkest schrijft in het persbericht dat alle geplande concerten doorgaan, maar met andere dirigenten. Dat zal nog een hele puzzel worden, omdat de top-maestro’s natuurlijk allemaal al volgeboekt zijn. En in New York zal men geen genoegen nemen met ‘zomaar’ een vervanging.

Wat zal dit oneervolle ontslag betekenen voor de 56-jarige Gatti, in de bloei van zijn carrière? Voor zijn collega’s James Levine en Charles Dutoit, die hem als #MeToo-aangeklaagden voorgingen, liep het desastreus af. Geen enkel orkest wilde nog met hen samenwerken. Als zich bij Gatti eenzelfde sneeuwbaleffect zal voordoen, kan hij zijn prachtige carrière vergeten. 

Als zich bij Gatti eenzelfde sneeuw­bal­ef­fect zal voordoen, kan hij zijn prachtige carrière vergeten

Gatti (Milaan, 1961) was de zevende chef-dirigent van het KCO en volgde twee jaar geleden Mariss Jansons op. Het orkest zal per direct op zoek gaan naar een nieuwe chef, meestal een tijdrovend en ingewikkeld proces. Het ziet ernaar uit dat het KCO zeker de komende twee seizoenen, wellicht langer, chefloos zal zijn.

Chef-dirigent voor slechts twee seizoenen 

Het chefschap van Milanees Daniele Gatti zal de geschiedenis ingaan als het kortste ooit bij het Concertgebouworkest. Zijn voorgangers waren er allemaal langer: Willem Kes (7 jaar), Willem Mengelberg (50 jaar), Eduard van Beinum (14 jaar), Bernard Haitink (25 jaar, waarvan de eerste twee samen met Eugen Jochum), Riccardo Chailly (16 jaar) en Mariss Jansons (11 jaar). 

Gatti was voor het eerst bij het KCO te gast in 2004. De samenwerking was zeer succesvol en de volgende seizoenen werd hij regelmatig teruggevraagd. Opvallend was dat hij als gastdirigent al werd gevraagd om de symfonieën van Mahler te dirigeren, repertoire dat gewoonlijk alleen weggelegd is voor de chef-dirigent. 

In juni 2014 dirigeerde Gatti het KCO in zeer succesvolle voorstellingen van Verdi’s ‘Falstaff’ bij De Nationale Opera. Vier maanden later werd zijn benoeming als nieuwe chef van het KCO bekendgemaakt. 

Zijn benoeming riep verdeelde reacties op en toen hij in september 2016 officieel begon, werd die verdeeldheid alleen maar groter. Het grillige karakter van zijn dirigeerstijl kon niet iedereen bekoren. Maar allengs oogstte Gatti meer lof en begrip voor zijn partituurkennis en zijn overtuigende masterclasses aan jonge dirigenten. Hoe hij zich verder ontwikkeld zou hebben, zullen we nooit weten. Slechts twee seizoenen was hij chef-dirigent.

Lees ook:

Daniele Gatti: Geniale maestro tussen bravo en boe

Toen Gatti in 2014 aantrad als chef-dirigent profileerde recensent Peter van der Lint hem onder de vraag: Wie is deze Gatti en wat heeft hij 'het beste orkest ter wereld' te bieden? Een profiel in steekwoorden.

Waarom Daniele Gatti zo goed is in het geven van masterclasses

Daniele Gatti is zo iemand die ontzettend goed is in het geven van masterclasses, schreef Peter van der Lint eerder dit jaar nadat hij er een aantal bekeek. Gatti zegt rake dingen die ook voor leken te begrijpen zijn en maakt een en ander luchtig en humorvol. Je ziet hem genieten, en wij genieten mee.

Deel dit artikel

Er is sprake van een onherstelbare beschadiging van het vertrouwen tussen het orkest en de chef-dirigent

Persbericht Koninklijk Concertgebouworkest

Als zich bij Gatti eenzelfde sneeuw­bal­ef­fect zal voordoen, kan hij zijn prachtige carrière vergeten