Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Onbekend stuk van componist Pierre Boulez blijkt geen meesterwerk

Cultuur

Sandra Kooke

Ralph van Raat op archiefbeeld. © Simon van Boxtel
recensie

De Nederlandse pianist Ralph van Raat speelde zaterdagavond in de Philharmonie in Parijs de wereldpremière van een onbekend werk van de Franse componist Pierre Boulez voor een enthousiast publiek.

'Goedenavond. Ik ben Ralph van Raat en ik kom uit Nederland. Excuses voor mijn povere Frans.' Frans mag geen dagelijkse kost zijn voor Van Raat, hij wil de zaal vol mensen die op zijn concert zijn afgekomen, toch toespreken.  Want de wereldpremière van een werk van Pierre Boulez, een van de grote namen van de naoorlogse muziek en een halfgod in Frankrijk, laat je niet zomaar op de mensen los. Ook al zit deze zaal vol met kenners van Boulez' werk.

Lees verder na de advertentie

Reuzeblij is Van Raat dat de erven van de vorig jaar overleden Boulez hem toestemming gaven om het werk uit te voeren en op cd te zetten. Of de partituur ook gepubliceerd gaat worden en voor iedereen toegankelijk wordt, is nog de vraag. Voorlopig moet de wereld het doen met Van Raats uitvoering.

De hele zaal is enthousiast, de bravo's gaan maar door. Een toegift? Dat wordt het derde deel uit de tweede sonate van Boulez.

Boulez schreef het werk, dat 'Prelude, Toccata et Scherzo' heet, toen hij negentien was. Nog voor 'Notations', zijn opus 1. Wat ging er aan opus 1 vooraf? Daar zijn veel mensen nieuwsgierig naar. In de kleine zaal van de Philharmonie zijn extra rijen stoelen geplaatst voor alle belangstellenden. Bruno Serrou,  een muziekjournalist die Boulez volgt sinds zijn jeugd en hem vele malen interviewde, is er voor naar Parijs gereisd. Nog niet eerder werd er een werk van Boulez ontdekt. "Daar wil ik bij zijn."

Van Raat bouwde het concertprogramma mooi op: eerst een kort bekend werk van Boulez, vervolgens het onbekende werk, daarna opus 1 en tot slot het modernere 'Incises'. Steeds introduceerde hij het werk door te wijzen op bijzonderheden.

Modernistische oeuvre

Zijn de bekende werken van Boulez uitgebeend tot kernachtige gebaren die de klank van de piano optimaal benutten, zijn jeugdwerk duurt maar liefst 26 minuten en heeft een duidelijke baslijn en een soort melodieën. Er zitten zelfs fuga's in; ondenkbaar in het modernistische oeuvre van de Fransman. De invloed van Bartok en Strawinsky is duidelijk waarneembaar. Wel typisch Boulez zijn de snelle notenguirlandes, de plotselinge overgangen van hard naar zacht en het gebruik van de sonoriteit van de piano. Geen sterk uitgekristalliseerd stuk. Wat vooral opvalt, is de grote vooruitgang die Boulez een jaar later had gemaakt in 'Notations'. Serrou vindt het interessant, maar looft vooral het spel van Van Raat, die de veeleisende muziek kleurrijk brengt.

De hele zaal is enthousiast, de bravo's gaan maar door. Een toegift? Dat wordt het derde deel uit de tweede sonate van Boulez.  

Een van de bezoekers is de voormalig secretaris van Boulez Klaus Peter Altekruse. Op de vraag hoe hij het stuk vond komt een diplomatiek antwoord: "Ik was vooraf heel nieuwsgierig. Ik ben blij dat mijn nieuwsgierigheid nu bevredigd is." Er liggen nog meer onbekende werken van Boulez in de archieven. "Boulez heeft ze niet vernietigd, dus we mogen aannemen dat hij geen bezwaar zou hebben tegen uitgeven en spelen."

Dit najaar speelt Van Raat het stuk nog tweemaal: in oktober in Carnegie Hall in New  York en in november in De Doelen in Rotterdam.

Komende woensdag treft u in Trouw een interview met pianist Ralph van Raat.

Lees ook: Ik geef een boodschap van eenheid aan Rutte

Welk kunstwerk zou je een politicus in de aanloop naar de verkiezingen (2017) willen geven? Met welke kunst zou je zijn blik willen openen of sturen? Pianist Ralph van Raat wil VVD-lijsttrekker Rutte de Concord Sonata van Charles Ives aanbevelen, vanwegede boodschap van hoop en eenheid in het stuk.

Deel dit artikel

De hele zaal is enthousiast, de bravo's gaan maar door. Een toegift? Dat wordt het derde deel uit de tweede sonate van Boulez.