Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Off piste skiën in het Franse Flaine

Cultuur

Thaloen Verweij

Skiërs in het Franse Flaine. © Thaloen Verweij
Reizen

Wie weleens buiten de pistes wil skiën, doet er goed aan een offpistecursus te doen. Journalist Thaloen Verweij leert in het Franse Flaine dat diepe sneeuw inderdaad andere skitechnieken vereist.

Les 1. Bereid je voor

Lees verder na de advertentie

Met de slaap nog in mijn lijf stap ik uit de lift, onderweg naar het ontbijt. Het eerste wat ik zie, is het lawinebericht aan de muur tegenover me. Dat A4’tje is even later ook het eerste waarop de skileraar wijst als zes andere leerlingen en ik ons aan hem hebben voorgesteld. Dit klasje brengt hij deze week de beginselen van het offpisteskiën bij.

Het was me nooit eerder opgevallen, maar zo’n bulletin over de sneeuwsituatie is in elk skigebied te vinden en niet alleen hier in Flaine. Wie zich buiten de geprepareerde pistes begeeft, buiten het toezicht van pistemedewerkers, moet zelf kunnen inschatten of dat verantwoord is.

Vandaag, dag één van de cursus, is het lawine-risico 4, het op een na hoogste niveau dus. Geen probleem, zegt skileraar Nicolas Mullot

Het lawinebericht geeft daarvoor belangrijke informatie. Een 5 betekent: ga niet de berg op, omdat de sneeuw snel in beweging kan komen; een 1 staat voor het laagste risico. Verder is het handig te weten tot op welke hoogte het risico aanvaardbaar is en welke zijde van de berg veiliger of juist gevaarlijker is.

Vandaag, dag één van de cursus, is het lawine-risico 4, het op een na hoogste niveau dus. Geen probleem, zegt Nicolas Mullot. De skileraar heeft zijn leerlingen veel uit te leggen. Bovendien kent hij dit gebied in de Franse Alpen op zijn duimpje, hij weet precies waar we wel verantwoord de poedersneeuw in kunnen: lager op de berg en op vlakkere hellingen. “Maar je moet altijd blijven opletten.” Bovendien: hij moet ons eerst maar eens zien skiën, gewoon op de piste, om te zien wat voor vlees hij in de kuip heeft.

Les 2. Pas je aan

Met zijn grote wanten graaft Nicolas in de sneeuw en haalt een blokje ijs omhoog. “Kijk”, zegt hij, terwijl zijn hand weer in de sneeuw verdwijnt, “onder die ijslaag zit dan weer poedersneeuw, net als die waar we in staan. En dan weer ijs.”

Sneeuwarcheologie, waarom ook niet? Een kenner ziet veel aan zo’n graafproef. Oude en verse sneeuw kúnnen samen de ideale ondergrond vormen voor de rest van het skiseizoen, maar onder net iets andere omstandigheden worden die lagen instabiel. Er is dan maar een zetje voor nodig om de boel te doen schuiven; en wat klein begint, kan zich razendsnel ontwikkelen tot een allesvernietigende lawine.

Sneeuw is sneeuw, maar niet heus. Nicolas raakt er niet over uitgepraat in zijn Engels met een perfect Frans accent. Soms leidt dat tot een uitwisseling van ongeduldige blikken onder zijn pupillen - al is dat vooral omdat we dan boven op de Tête des Lindars (2500 meter) in een snijdende wind staan te kleumen.

Na een paar dagen begin ik af en toe sneeuw van sneeuw te onderscheiden. Voorbeelden? Onberoerde verse poedersneeuw oogt zacht als een kussen, terwijl langgerekte windgroeven suggereren dat de bovenste sneeuwlaag een harde korst is, die gevaarlijk kan zijn. In het skispoor van een voorganger glij je sneller, omdat de sneeuw is samengeperst.

Skigebied bij het Franse Flaine. © Thaloen Verweij

Iedere skiër, ook als hij zich nooit buiten gebulldozerde pistes waagt, weet dat het uitmaakt of je over versgevallen sneeuw of over een ijzige ondergrond glijdt. Vers is de sneeuw zacht en relatief stroef, ijs is hard en superglad; het is het verschil tussen zorgeloos bochtjes maken en tierend overeind proberen te blijven.

Het is een van de belangrijkste lessen die Nicolas zijn klasje bijbrengt: kijk vooruit en pas je skigedrag aan. Kun je niet zien wat er achter een hellinkje ligt? Verleg je koers, want ook al ligt er géén afgrond achter die helling, daarop gokken is geen optie. Hetzelfde geldt voor gaten onder de sneeuw: moeilijk te zien, maar probeer deze valkuilen te vermijden.

Anticiperen op de ski’s betekent ook versnellen voor vlakke stukken of kortere bochtjes maken op een steilere helling, zodat je je snelheid onder controle kunt houden. Voelt de sneeuw zwaar aan? Verleg het accent van je skitechniek: gooi de achterkant van je ski’s omhoog om jezelf de bocht in te sturen.

En o ja, vergeet vooral niet te ontspannen, zegt Nicolas nog. Lukt dat niet, dan is elke bocht veel te hard zwoegen; een goede skiër raakt niet buiten adem.

Les 3. Ski als team

Het is donderdagmiddag, het sneeuwt en ik sta op een glooiende Alpenweide. Ergens onder deze witte vlakte ligt de rugzak van Nicolas. Het idee is dat ik die zo snel mogelijk vind, bij wijze van lawine-oefening. Alsof die tas een skimaatje is, dat door het sneeuwgeweld is gegrepen.

De vuistregel: als een lawineslachtoffer binnen 18 minuten uit de sneeuw kan worden bevrijd, is de kans vrij groot dat hij nog leeft. Daarna daalt die kans rap. Aangezien de hulpdiensten hoog in de bergen doorgaans wel even onderweg zijn na een telefonische melding, ligt je lot in zo’n situatie dus in de handen van je gezelschap.

Als verstandige offpistegangers dragen we allemaal een rugzak met een sneeuwschep, sonde en pieper. Die laatste moet ik hebben, want daarmee is het signaal van de pieper in de tas onder de sneeuw op te pikken.

Ik zet af, begin rustig te skiën. De tijd loopt. Van links naar rechts speur ik de vlakte af, turend naar het schermpje van de pieper.

Niet te snel, herinner ik mezelf. Een klasgenootje vertelde het me deze week: rust is precisie en precisie is snelheid. Paniek ligt voor de hand na een lawine, maar dat is niet bepaald behulpzaam bij de zoektocht naar de slachtoffers. Kalm en methodisch dus.

Skigebied bij het Franse Flaine. © Thaloen Verweij

Dan: een signaal! Ergens vandaan, maar waar? Ik volg de richting die mijn pieper aangeeft, rustig, en probeer de bron van het signaal te lokaliseren. Als ik de afstand op het scherm niet verder zie dalen, zet ik mijn ski’s en stokken naast me in de sneeuw en zoek op mijn knieën verder.

Dan: de sonde, een metalen stok die je krachtig in de sneeuw dient te duwen (mijn zorg dat ik het slachtoffer hiermee zou verwonden, werd een paar dagen terug streng als futiel afgeserveerd). Ook dit hoor je methodisch aan te pakken, in een duidelijk patroon.

Na tien keer prikken, voel ik iets anders. Sonde aan de kant, sneeuwschep uit de rugzak en graven maar. Jawel, de rugzak annex mijn skivriend! Skileraar Nicolas komt naar me toe. Zes minuten, zegt hij. De opluchting over die tijd verdwijnt als Nicolas begint op te sommen wat ik beter had moeten doen. Zo had ik mijn rugzak niet in de sneeuw moeten laten liggen.

Even later maakt de sneeuw nog even duidelijk wie hier de baas is. Een Brit uit het klasje maakt een duikeling in de diepe sneeuw. Zijn landing is zacht, maar één van zijn ski’s is kwijt. Team-Nicolas kan zijn teamspirit bewijzen: een half uur lang doorploegen we met z’n achten de sneeuw, op zoek naar die bijna twee meter lange lat. Dat is best zwaar als je kniediep in de sneeuw staat. Dan is het half vijf, het begint te schemeren. Nicolas blaast de zoekactie af. De ski is verloren.

Sculptuur van Pablo Picasso in Flaine. © Thaloen Verweij

Bauhaus-architect Marcel Breuer ontwierp het wintersportoord Flaine Forum in de jaren zestig. De intentie was een resort te maken dat zich naar de natuur voegde. Wie nu vanuit de skilift naar het dorpje kijkt, ziet dat de grijze kolossen grotendeels wegvallen tegen de rotsformaties op de berghelling. In Flaine kom je ook sculpturen tegen van kunstenaars als Jean Dubuffet, Victor Vasarely en Pablo Picasso (zie foto).

De Franse non-profitreisorganisatie Ucpa (Union nationale des centres sportifs de plein air), in 1965 opgericht om jongeren naar buiten te lokken, biedt budgetreizen aan in eigen centra, een soort luxe jeugdherbergen. www.ucpa.nl.

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen.

Deel dit artikel

Vandaag, dag één van de cursus, is het lawine-risico 4, het op een na hoogste niveau dus. Geen probleem, zegt skileraar Nicolas Mullot