Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nog even verder babbelen over ‘gruwelen’

Cultuur

Peter-Arno Coppen

© anp
TAAL

Afgelopen vrijdag had ik het over het werkwoord 'gruwelen.' Ik schreef dat 'de geoefende etymoloog' daar onmiddellijk een zogeheten 'frequentatief' in zou ontdekken. 

Daarop kreeg ik een mail van een van Nederlands bekendste morfologen, de Leidse emeritus-hoogleraar Geert Booij, die mij een artikel toestuurde dat hij hierover met collega Jenny Audring geschreven had.

Lees verder na de advertentie

Het artikel analyseert onder andere de Nederlandse werkwoorden op '-elen,' waarvan er veel zo'n onduidelijke oorsprong hebben: het is mogelijk dat ze ontstaan zijn door invoeging van '-el-' in een werkwoord (zoals 'hink-el-en'), maar het kan ook dat er eerst een zelfstandig naamwoord is dat verkleind wordt met '-el' (zoals 'drupp-el'), waar dan een werkwoord van gemaakt wordt.

Beide woordvormingen zijn niet-productief: ze bestaan niet meer in het moderne Nederlands. Hedendaagse taalgebruikers hebben natuurlijk geen kennis van die geschiedenis, maar toch lijkt het erop dat ze het patroon in de werkwoorden op '-elen' herkennen.

Al die werkwoorden krijgen namelijk een betekenis waarvan 'verkleining' en 'herhaling' de sleutelwoorden zijn. Die betekenis zie je zelfs in werkwoorden als 'brabbelen,' dat helemaal niet afgeleid is van een grondvorm 'brab,' of 'lepelen,' dat gewoon van 'lepel' komt.

Het artikel veronderstelt dat taalgebruikers dergelijke complexe woorden op basis van patronen deels, geheel of zelfs dubbel 'motiveren,' en zo betekeniselementen afleiden. 

Het artikel moet trouwens nog verschijnen, dus niet erover roddelen! 

Ook een prangende taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl.

Elke dag bespreekt Peter-Arno Coppen of Van Dale-hoofdredacteur Ton den Boon een taalkwestie. Lees meer taalrubrieken op trouw.nl/taal.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel