Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nog eens Escherzinnen: de context moet meewerken

Cultuur

Peter-Arno Coppen

© anp
Taal

Naar aanleiding van de aflevering van vrijdag over Escherzinnen (zinnen waarin twee betekenissen beurtelings zich opdringen), merkt een lezeres op dat de voorbeelden haar doen denken aan reclamezinnen of slogans zoals 'Trevira trekt u aan' of 'Natuur laat je leven'.

Inderdaad, reclamezinnen of slogans maken vaker van dit principe gebruik. Andere voorbeelden zijn 'De bus laat je niet staan', en 'In Nijmegen studeer je niet alleen'. In al deze gevallen heb je dezelfde ervaring: als je de dubbelzinnigheid eenmaal ziet, dan kun je de ene betekenis niet lezen zonder dat de andere zich opdringt.

Lees verder na de advertentie
In de echte Escherzinnen (net als in de E­s­cher­te­ke­nin­gen) moet de context meewerken.

Niet alle dubbelzinnigheden vertonen dat effect. Sterker nog, de meeste dubbelzinnigheden in de taal zijn min of meer onzichtbaar: ze komen niet bij je op als je een zin hoort of leest. Eigenlijk is bijna elke zin wel meerduidig. Zo schreef ik twee zinnen geleden 'Ze komen niet bij je op als je een zin hoort of leest'. Bedoelde ik nou '...als je een zin hoort of als je een zin leest' of '...als je een zin hoort of als je leest'? Dat betekenisverschil is in de context onbelangrijk, dus het speelt geen rol.

In de echte Escherzinnen (net als in de Eschertekeningen) moet de context meewerken. Er moeten twee verschillende situaties of perspectieven zijn die elk bij een van de betekenissen passen. In 'Trevira trekt u aan' kun je bedenken dat het merk voor u iets aantrekkelijks heeft (althans, dat wil de reclamemaker ons doen geloven), maar omdat het kleding betreft kun je ook neutraal lezen dat je de kleding van dit merk kunt dragen. Je aandacht blijft even haken achter zo'n zin. Dat maakt het reclame.

Lees meer afleveringen van Taal op trouw.nl/taal

Deel dit artikel

In de echte Escherzinnen (net als in de E­s­cher­te­ke­nin­gen) moet de context meewerken.