Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Neelie! Op zoek naar de zwaktes van een powervrouw

Cultuur

Alexander Hiskemuller

Carine Crutzen: 'Als het goed is, betrapt het publiek zich misschien op de gedachte: wat is deze vrouw onsympathiek. Maar ook: is het wel eerlijk hoe ik over haar oordeel?' © RV

Carine Crutzen speelt Neelie Kroes in 'NEELIE!' Over wat macht met een vrouw doet, maar ook over hoe wij naar machtige vrouwen kijken.

Carine Crutzen komt net terug van de nagelsalon. "Kijk," zegt ze en ze strekt haar vingers uit. Haar nagels zijn knalrood gelakt en scherp gevijld; ze zou er iemand flink mee kunnen verwonden. Sinds ze Neelie Kroes speelt in het toneelstuk 'Neelie!' van Theatergroep Suburbia zitten de nagels strak in de lak en tot aan het einde van de tournee zal dat zo blijven. "Als deel van Neelies 'uniform'," legt ze uit.

Lees verder na de advertentie
Als enige vrouw in een mannenwereld heeft Kroes haar vrouw-zijn gecultiveerd

Acteur Carine Crutzen

Neelie Kroes maakte in haar carrière niet alleen van haar nagels een handelsmerk. Ze zat ook wekelijks bij de kapper en droeg mantelpakken van couturier Frans Molenaar. Elegantie als uniform tekent de vrouw die als minister van verkeer en waterstaat, als directeur van business universiteit Nyenrode en uiteindelijk als Eurocommissaris met de portefeuille mededinging het 'glazen plafond' heeft doorbroken. Crutzen zag in dat onberispelijke uiterlijk een ingang om Neelie Kroes te portretteren. "Als enige vrouw in een mannenwereld heeft Kroes haar vrouw-zijn gecultiveerd. Als geen ander wist ze hoe belangrijk imago is, zeker voor een vrouw in haar positie - juist omdat er altijd zo op haar werd gelet. Maar het feit dat ze er zo uitzag en daarnaast rationeel politiek bedreef, leverden haar ook kritiek op. Ze werd teflon-Neelie genoemd, de ijzeren dame, onze 'eigen' Margaret Thatcher."

Afgerekend op vrouwelijkheid

Het is opvallend dat vrouwen aan de top worden afgerekend op hun vrouwelijkheid. Waarom werd Jeanine Hennis bij haar aantreden 'de blonde babe op defensie' genoemd, nog voordat er over haar capaciteiten als minister was gesproken? Schrijver Léon van der Sanden en regisseur Julia Bless van Suburbia vonden het opmerkelijk dat films en theaterstukken over vrouwen in belangrijke posities op één hand zijn te tellen, terwijl er toch zoveel frictie en drama in dat gegeven zit. Het is bovendien een actueel gegeven in een tijd waarin er nog steeds maar weinig vrouwen erin slagen de top te bereiken.

Crutzen, bekend en geliefd door haar vertolking van koningin Beatrix in de speelfilm 'Majesteit' uit 2010: "We beoordelen machtige vrouwen anders dan machtige mannen. Wat doet macht met een vrouw? Hoe gaat zij ermee om? In het toneelstuk komen dergelijke vragen in de persoon van Neelie Kroes samen."

Op-en-top vrouw 

Kroes is op-en-top vrouw, maar gedroeg zich tijdens haar politieke carrière 'mannelijk' rechtlijnig en doelgericht, constateert Crutzen. "Dat was verwarrend voor veel mensen. Zeker voor mannen van haar generatie, met vastomlijnde ideeën over wat een vrouw moet zijn en moet doen. Die verwarring heeft ze gebruikt als kracht, ze staat bekend als ijzersterke onderhandelaar."

Sommige vrouwelijke programmeurs wilden de voorstelling niet kopen met als argument: ik ga mijn publiek toch niet die nare VVD-politica voorschotelen?

Carine Crutzen

Vreemd genoeg lijken vrouwen Kroes negatiever te beoordelen dan mannen. "Sommige vrouwelijke programmeurs wilden de voorstelling niet kopen met als argument: ik ga mijn publiek toch niet die nare VVD-politica voorschotelen? Dit in tegenstelling tot andere theaters die zeiden: eindelijk een stuk over Neelie Kroes!

"Kroes roept felle reacties op. Ze wist dat ze dingen moest laten omdat ze bepaalde keuzes had gemaakt. Wellicht kon ze niet naar de schoolmusical van haar zoon, omdat ze als minister verplichtingen elders had. Dat was iets waar ze verder niet over zeurde. Moeders vinden dat onsympathiek. Maar er zijn ook mannen die haar kil vinden: ze roept bij zowel mannen als vrouwen extreme sympathie en antipathie op."

Powervrouw

De tekst van 'Neelie!' is geïnspireerd op interviews, toespraken en de twee biografieën die over Neelie Kroes zijn verschenen. "De ene is door twee mannen geschreven, en daarin wordt ze afgeschilderd als een bitch die uit is op eigen gewin. De andere biografie is van een vrouwelijke auteur en zij benadert Kroes, opvallend genoeg, met de neiging om dingen goed te praten. Bij haar is Kroes een powervrouw die zich staande moet houden in een mannenwereld en desondanks veel voor elkaar heeft gekregen."

In 'Neelie!' komen beide benaderingen voor het voetlicht. "We laten een aantal belangrijke momenten uit haar carrière en privéleven zien. Als het goed is, betrapt het publiek zich misschien wel op de gedachte: wat is deze vrouw onsympathiek! Maar ook: is het wel eerlijk hoe ik over haar oordeel?"

In haar rol gaat Crutzen op zoek naar de zwaktes van Kroes als een van de machtigste vrouwen in Europa; haar 'binnenkant', de momenten in haar leven waarop ze de controle verliest. Dat gebeurde met haar verliefdheid op Bram Peper, de ex-burgemeester van Rotterdam met wie Kroes in 1990 trouwde en van wie ze in 2003 scheidde. "Als ze verliefd is, verliest ze de controle, dat vindt ze geen aangenaam aspect van verliefdheid, vertelde Kroes in een interview. Met Peper vond ze het verschrikkelijk dat ze geen vat op zichzelf had. Maar dat maakt haar ook menselijk."

Donkere, onberekenbare kant 

We zien in 'Neelie!' ook een donkere, onberekenbare kant. "Kroes kwam naar verluidt in foute tenten als het beruchte Barretje Hilton in Amsterdam. Ze bezocht geregeld paragnosten, onder wie Simon Suiker met wie ze in contact was gebracht door nota bene Nina Brink, powervrouw van World Online. Hoe is zo'n nuchtere vrouw gevoelig voor het onverklaarbare? Als de buitenwacht zekerheid van je verwacht, dan is het fijn om aan iemand van wie je totaal niets hebt te vrezen, te vragen: doe ik het goed, ben ik op de juiste weg? Diegene hoeft alleen maar te zeggen: je doet het hártstikke goed, schat. Kijk maar eens wat voor moois er in je kaarten staat geschreven. Het is het bevestigende schouderklopje dat ze verder van niemand kreeg."

Neelie Kroes is op de hoogte gebracht van het feit dat ze onderwerp is van een toneelstuk. Via haar vertegenwoordiging heeft ze laten weten dat voor kennisgeving aan te nemen. Ze komt niet naar de première.

Incognito 

Ze komt niet, maar als ze toch komt kijken, hoop ik dat ze twijfel ziet, en die kan omarmen

Carine Crutzen

Crutzen: "We hebben nooit de intentie gehad Kroes' biografie op toneel te zetten. Sommige feiten kloppen, de rest is bedacht. Dat is de afspraak die je maakt in het theater. In een van de laatste scènes heb ik het over alles waarvoor ik als Neelie ben uitgemaakt. Dan spreek ik de woorden: 'Er is zelfs een toneelstuk over me geschreven, vol verdraaiingen en feitelijke onjuistheden. Of ik daarnaartoe ben geweest? Zeg, waar ziet u mij voor aan!'" En als Kroes toch komt kijken, incognito? "Dan zou ik het prachtig vinden als ze een inzicht zou krijgen: verdomd, zo is het wel, ja." En welk inzicht moet dat dan zijn? "Ik hoop dat ze twijfel ziet, en die kan omarmen. En ik hoop dat ze na afloop naar me toe komt om samen een glas wijn te gaan drinken."

De première van 'Neelie!' van Theatergroep Suburbia is zaterdag in Almere. De voorstelling is t/m 23/12 te zien door heel Nederland. 

www.theatergroepsuburbia.nl

Lees meer theaterrecensies op Trouw



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Als enige vrouw in een mannenwereld heeft Kroes haar vrouw-zijn gecultiveerd

Acteur Carine Crutzen

Sommige vrouwelijke programmeurs wilden de voorstelling niet kopen met als argument: ik ga mijn publiek toch niet die nare VVD-politica voorschotelen?

Carine Crutzen

Ze komt niet, maar als ze toch komt kijken, hoop ik dat ze twijfel ziet, en die kan omarmen

Carine Crutzen