Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Na bijna 200 jaar is het dagboek van Van Oldenbarnevelt gevonden - in een boekenkast

Cultuur

Jules Ortjens

Het standbeeld van Johan van Oldebarnevelt in Den Haag nabij de Hofvijver. © ANP

Het originele dagboek van Johan van Oldenbarnevelt is opgedoken, nadat het in 1825 voor het laatst was gezien.

Sinds vandaag is het dagboek uit de laatste maanden van Van Oldenbarnevelts leven te bezichtigen in Museum Flehite te Amersfoort, de geboorteplaats van de politiek leider. Precies op zijn vierhonderdste sterftedag. “Dit is weer een nieuw puzzelstukje van ons geschiedenisbeeld,” zegt Lydia Edelkoort, stafmedewerkster van het museum, terwijl ze het oude dagboek uit de kluis haalt.

Lees verder na de advertentie

De inhoud van het dagboek is al langer bekend. Een recente herziening van Thomas Rozenboom is gebaseerd op een uitgave van 1874. Maar het originele boek uit 1619, handgeschreven door Van Oldenbarnevelts knecht Jan Francken, verdween in 1825 van de aardbodem. Totdat het stukje vaderlandse geschiedenis een paar maanden geleden opeens in een boekenkast werd teruggevonden.

Dat leidt natuurlijk tot de vraag: Wie hield zo’n belangrijk stukje geschiedenis zolang thuis? “Ik denk niet dat iemand zich bewust was dat dit in de boekenkast stond,” zegt Edelkoort. De antiquaar kreeg het dagboek aangereikt van iemand die het bij een opruiming terugvond in de kast van een gestorven familielid.

D.V.K

“Een deel van de boeken is in de papiercontainer gegooid maar van dit boek had men gelukkig het vermoeden dat het waardevol was”. Het weggooien van belangrijk historische werken komt vaker voor, tot Edelkoorts spijt. “Gelukkig weten wij nooit wat er precies in de container verdwijnt, en dat is maar goed ook. Daar krijg je anders echt buikpijn van.”

De opvallendste ontdekking in het dagboek: een gedeelte blijkt niet door Jan Francken maar door een zekere D.V.K. geschreven te zijn. Zijn bijdrage baseerde de anonieme schrijver op gevonden memoires van Francken, die hij na diens dood vond in het huis van Francken. Maar wie die D.V.K. is, is volstrekt onduidelijk.

Onno Maurer, directeur kunst van Museum Flehite, heeft geen idee. “Ik kom net terug van historicus Maarten Prak, maar ook hij heeft geen theorie,” laat Maurer weten. “Die vraag wordt bewaard voor de wetenschappers die zich binnenkort gaan buigen over de tekst.”

Dichtbij

Historici verwachten geen revolutionaire herzieningen van het dagboek nu het origineel gevonden is. Toch heeft Lydia Edelkoort al een verschil kunnen spotten. “Op een ogenblik constateert knecht Francken dat de gebruikte kolen in de open haard ontzettend zijn gaan roken,” vertelt Edelkoort. “In Rozenbooms herziening staat dat Van Oldenbarnevelt daar drie weken last van heeft, terwijl in het origineel vier weken staat”.

Geen verwachte essentiële verschillen dus, maar wel genoeg voor een waardevol onderzoek. “Je aanschouwt de historie van zo dichtbij, daar worden historici ontzettend enthousiast van.”

Lees ook:

Zouden de resten van Van Oldenbarnevelt echt hier onder de Eerste Kamer liggen?

Maandag, precies vierhonderd jaar geleden, ging zijn hoofd eraf. Johan van Oldenbarnevelt werd veroordeeld voor hoogverraad en ter dood gebracht op het Binnenhof. Zullen zijn resten straks worden gevonden onder de senaat?

Deel dit artikel