Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Na alle ophef kon Carmen waarin Carmen blijft leven alleen maar tegenvallen

Cultuur

Peter van der Lint

© AP
Klassiek & zo

De run op kaartjes was plots enorm geworden. Nadat het nieuwtje vorige week in de internationale pers zo'n beetje hét verhaal van de dag werd, waren alle zes voorstellingen in een mum van tijd uitverkocht. 

Iedereen wilde weleens met eigen ogen zien hoe Carmen aan een zekere dood ontsnapte in de populaire opera die haar naam draagt. Vorige zondag ging de nieuwe productie van Bizets meesterwerk in Florence in première. Daarin werd de beruchte vrijgevochten arbeidster in de sigarettenfabriek van Sevilla niet doodgestoken door haar jaloerse minnaar Don José, maar schoot Carmen juist hém neer.

Lees verder na de advertentie

#MeToo

Die draai aan het verhaal had regisseur Leo Muscato in overleg met het artistieke team en de zangers gegeven in het licht van de fel oplaaiende #MeToo-discussie. Klaar met geweld tegen vrouwen was de achterliggende gedachte, time's up voor mannen die hun zin niet krijgen. De enscenering ging zondag in première en de reacties waren - het kon na alle ophef bijna niet anders - nogal lauw. Wat ik ervan zag op korte video-fragmenten maakte duidelijk dat aan muziek en tekst niet gemorreld was; dat zou in de ogen en oren van velen aan heiligschennis grenzen. En dus zong José nadat hij in Florence was neergeschoten nog steeds tegen het geschokt toegestroomde volk op de bühne: 'U kunt mij arresteren. Ik ben het, die haar gedood heeft, mijn geliefde Carmen'.

Dat moet in het theater nogal stupide zijn overgekomen, zeker met de tegenwoordig alom gebruikelijke boventiteling, die haaks op het beeld eronder staat. Buiten dat is het vreemd dat juist bij iemand als Carmen de #MeToo-discussie erbij gehaald wordt. Carmen die tegen haar bewonderaars zingt: 'Wanneer ik van je zal houden? Ik heb geen idee. Misschien nooit, misschien morgen, maar vandaag zeker niet!' Ze windt de mannen om haar vinger, verleidt ze, en ruilt haar minnaar net zo makkelijk in voor de volgende. Eigenlijk zijn het juist de mannen rondom Carmen die een MeToo-hashtag zouden moeten beginnen. Maar, hulde voor de Opera van Florence die hiermee veel gratis publiciteit wist te genereren.

De tekst loopt door onder de foto.

Moment suprême in de nieuwe 'Carmen' in Florence. © AP

Het is trouwens niet de eerste keer dat Carmen niet sneefde. Vorige zomer nog, op het festival in Aix-en-Provence, bleef ze op gezag van de Russische regisseur Dmitri Tsjerniakov gewoon leven. Dat baarde misschien wel wat opzien in de muziekpers, maar #MeToo was er nog niet, dus in de 'normale' pers was er nul aandacht voor. Hier in Amsterdam hadden we ooit iets vergelijkbaars toen de perverse Salome uit de opera van Strauss van regisseur Peter Konwitschny mocht blijven leven. Sterker nog, ook haar lustobject Johannes de Doper mocht het hoofd op zijn romp houden. Tsja - moderne tijden.

'Carmen' was zo'n beetje de eerste opera die ik zag. Het was 1966. Ik was 7 jaar, en mijn vader vertelde dat er die avond een opera op televisie zou worden uitgezonden. Ik heb later uitgedokterd dat dat de Herbert von Karajan-productie uit Salzburg moet zijn geweest, met Grace Bumbry in de titelrol. Mijn vader vertelde mij het verhaal, en ik raakte geïntrigeerd door die dodelijke afloop. Ik ging er voor zitten, maar als 7-jarige begreep ik niet veel van die hoogdravend zingende lui. Ik haakte af en vroeg mijn vader mij te roepen als het moment suprême daar zou zijn. Ik denk dat de opera een jonge liefhebber kwijt zou zijn geweest als Carmen toen was blijven leven.

Trouw-columnist Ger Groot vind het een idee van niets om Carmen te laten leven. "Je vraagt je af of ze zich in Florence wel eens hebben afgevraagd wat een tragedie is. Dan zouden ze begrepen hebben dat íedere held daarin tenslotte sterft."

Deel dit artikel