Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Muzikant Kyteman is geen moderne hippie

cultuur

Joris Belgers

© Bodine Koopmans
Interview

Kyteman bestormt deze zomer de podia zonder trompet, maar met modulaire synthesizer. ‘Dit is een muzikale vrijplaats waar heel hard wordt gewerkt.’

Kyteman speelt geen trompet meer. Colin Benders is tegenwoordig druk met zijn nieuwe liefde - een enorme modulaire synthesizer - en het runnen van Kytopia, een muzikale vrijplaats en moderne kunstenaarskolonie in het voormalige Tivoli. In de Utrechtse kunstenaarskolonie is ruimte voor nutteloosheid noodzakelijk. Dat is iets anders dan dat er een zweverige hippiebende huist. “Hier wordt gewerkt.”

Lees verder na de advertentie

De trompet ligt op tafel. Er zit nog net geen laag stof op, hoewel Benders zegt hem nooit meer aan te raken. In de hoek van zijn grote muziekstudio in Kytopia staan twee enorme, in elkaar gevouwen kisten. Hierin zit de modulaire synthesizer verpakt, waarmee hij net terug is van technofestival Awakenings. Sonja, zo noemt hij zijn nieuwe liefde. Of, ‘de machine’, uitgesproken met enige eerbied.

Ik weet dat zodra ik een trompet aanraak er meteen weer om ‘Sorry’ wordt gevraagd. En dat nummer ga ik nooit meer spelen

Colin Benders

Kyteman heeft zijn trompet eraan gegeven, net als zijn hiphop-orkest. “Ik ben lekker aan het spelen met de machine. Daar gun ik mezelf wel enige onzekerheid in.”

Wanneer hebt u voor het laatst trompet gespeeld?

“Dat doe ik niet meer. Al twee jaar niet meer. Langer misschien wel.”

Waarom niet?

“Dat was geen bewuste keuze. Ik ben minder trompet gaan spelen omdat ik meer ben gaan dirigeren, en ik ben meer met de machine gaan spelen omdat ik die machine heel leuk vond. Maar ik weet dat zodra ik dat ding aanraak er meteen weer om ‘Sorry’ wordt gevraagd. En dat nummer ga ik nooit meer spelen.”

Waarom niet? Omdat iedereen dat verwacht?

“Nou, dat nummer had ooit een betekenis. En nu niet meer. Het is voor mij meer waard als herinnering dan dat ik het nu nog ga doen. Dat is haast oneerbiedig voor het nummer.”

We lopen door het Utrechtse doolhof dat Oudegracht 245 is. Ooit Tivoli, daarvoor, heel lang geleden, gebouwd als klooster. Het poppodium was al een krappe wirwar van gangen, hokjes, kleedkamers, toiletten en garderobes, sinds de drie jaar dat Benders & co er hun intrek hebben genomen is het voor nieuwkomers helemaal onmogelijk de weg te vinden. Er zijn 25 studio’s geplaatst, het gebouw is tot de nok toe gevuld met muziekapparatuur. Er werken zo’n tachtig man. Vooral muzikanten, maar ook andere creatievelingen zoals videokunstenaars of grafisch ontwerpers.

De gangetjes en kruip-door-sluip-doortrappetjes zijn uitgestorven, in de hokken en studio’s wordt hard gewerkt. Op zolder staan de tientallen synthesizers van collectief Sonar Traffic, de oude garderobe is het terrein van Binkbeats, in de kantoren knutselen de videokunstenaars van Kijkbuiskinderen gigantische monitors. De grote zaal is nog grotendeels intact en doet dienst als enorme opnamestudio, voor wie wil.

Benders belooft iemand zo even een geluidskaartje terug te brengen, een ander heeft net een synth van iemand geleend, weer iemand anders vertelt in het voorbijgaan over een samenwerking met drum ’n bass-groep Black Sun Empire, die hier ook huist.

Als alles slecht gaat moet Kytopia op 31 oktober verhuizen. De gemeente Utrecht wil van het pand af. De aanbesteding begint binnenkort, de gemeente zegt voorrang te geven aan projectontwikkelaars die Kytopia (deels) onderdak geven. Voor Kytopia zelf is geen plek aan de onderhandelingstafel, zegt Benders; de gemeente Utrecht laat weten ‘dat iedereen kan meedoen aan de procedure’.

Is dit een unieke plek?

“Het gaat me er niet om of het uniek is of niet, maar of het nodig is of niet. Want als je bedenkt hoeveel mensen hier werken aan projecten die ze pas over drie of vijf jaar verwezenlijken - daar is in Nederland te weinig ruimte voor. Mensen kiezen ervoor om in een gangkast te zitten, om hier überhaupt maar te kunnen zitten. “Er komen samenwerkingen tot stand die je van tevoren niet kunt bedenken. Het werkt. Inhoudelijk. Door de ruimte en kennis die beschikbaar is.”

Wat is er veranderd sinds jullie zes jaar terug met Kytopia begonnen, even verderop aan de Zeedijk?

“Het is wat serieuzer geworden. Het is geen hippie-drumcirkel meer.”

Dat was het vroeger wel?

“Nou, in het begin, aan de Zeedijk - dat was meer een veredeld studentenhuis. Toen woonden er ook nog een hoop mensen. Dat is nu wel anders, nu wordt hier alleen nog maar gewerkt.

In de kern is Kytopia nog hetzelfde: er moet geen noodzaak zijn voor commercieel succes. Er moet altijd ruimte zijn voor nutteloosheid

Colin Benders

“Onze eerste manifesten waren vrij, uh, progressief, om het zo te zeggen. We begonnen in een periode dat kunst vooral werd gezien als linkse hobby. Dus één van de eerste dingen waar we mee bezig waren was niet om te kijken hoe we meer geld konden binnenkrijgen, maar hoe we minder geld nodig zouden hebben. Hoe kun je elke vierkante meter betaalbaar houden. Hoe kun je voor iedereen zo goedkoop mogelijk eten regelen. Dat had redelijk communistische trekjes.

“Maar in de kern is Kytopia nog hetzelfde: er moet geen noodzaak zijn voor commercieel succes. Er moet altijd ruimte zijn voor nutteloosheid. Zo lang dat maar inhoudelijk is. Als iemand een geniaal idee heeft waar nu geen plek voor is, maar wat misschien over vijf jaar doorloopt in een ander project - dan moet dat gebeuren. En er moet ruimte zijn om fouten te maken.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Bodine Koopmans

Zo erg is het toch niet, om geld te willen verdienen met muziek?

“Trek het verder dan muziek - trek het naar geld willen verdienen in het algemeen. Geld om geld te verdienen vind ik hetzelfde als postzegels verzamelen. Dan heb ik een muntje meer dan jij, en dan? Het is niks als het op de bank staat, zolang het geen intentie heeft. Geld verdienen betekent niks, het doet er pas toe als je een idee of visie hebt. En daar is geld een smeermiddel voor.

“Wij kunstenaars doen niet wat we doen om economisch bezig te zijn. We willen mooie dingen maken, dingen die je nog niet gezien, gevoeld of gehoord hebt. Daar moet de focus liggen. Daarin ben ik vrij principieel. Ik doe geen dingen om mijn bankrekening te verdubbelen. Dat kan ik inmiddels doen, er is genoeg vraag naar, maar ik neem aan dat iedereen ergens iets wil voelen dat meer is dan een plastic verpakking. Ik moedig mensen erg aan om geld te verdienen, als het maar is om er vervolgens iets mee te doen dat ze echt willen doen.”

Waar komt dat principiële vandaan?

“Ik kan er niets mee als ik iets zie, hoor of proef met een commerciële bedoeling. Ik vind het niet echt. Het komt voort uit de noodzaak om aan alles een prijskaartjes te hangen. Alles wat je als mens tot je kunt nemen, kun je kopen. Maar wat is dan nog echt? Dat vind ik heel nihilistisch.

“Noem het naïef: maar ik wil leven in een wereld die me meer doet dan dat. Ik geloof niet in die Amerikaanse droom, dat elke vorm van plezier te koop is.”

Leidt dat tot een mooiere wereld?

“Ik zou het in elk geval een toffere wereld vinden als er meer plek voor was. Want leven voor ideeën geeft meer energie. Alleen maar werken voor geld is slavernij.”

Is dat misschien ook de reden waarom u uzelf de afgelopen tien jaar als muzikant vier, vijf keer opnieuw hebt uitgevonden?

Ik geloof niet in die Amerikaanse droom, dat elke vorm van plezier te koop is

Colin Benders

“Ik heb een reden nodig om ergens mee verder te gaan. Ik moet erin geloven, anders trek ik de stekker eruit. Terugkijkend, ben ik nog altijd trots op alles wat ik gedaan heb. Want ik weet nog precies waarom ik het toen deed.”

Wanneer is iets op?

“Als ik niet langer benieuwd ben naar hoe het gaat klinken. Ik kan me heel goed voorstellen hoe een vervolg op het hiphop-orkest had geklonken. Waarschijnlijk meer van hetzelfde, in een ander jasje. Ik ben daar niet heel benieuwd meer naar. Conceptueel gezien is dat dan af.

“Bij alles wat ik doe vraag ik me als ik ermee begin af: hoe vet zou het zijn als dat gebeurt? Wat ga ik erbij voelen? Het is waanzinnig interessant als je nog niet weet wat je gaat horen, wat je gaat meemaken. Dan heb je de kans echt iets te ervaren.

“Maar zomaar een trucje herhalen, een kunstje uithalen? Ik geloof daar niet in. Ik haal daar geen voldoening uit. Anderen misschien wel, maar op eenzelfde manier als wanneer je een Mars-reep uit de muur trekt. Je weet hoe het gaat smaken, het is heel makkelijk te consumeren. Tja, leuk.”

Bent u daarom weer alleen gaan werken?

“Ik ben vooral alleen gaan werken omdat ik niet kon bedenken wat we verder konden doen nadat we het laatste project met het orkest hadden gedaan. Ik vond daar maar geen antwoord op.

“Tot dan toe volgde eigenlijk alles logisch op elkaar. Ik maak een plaat. Ik begin een orkest om die plaat uit te voeren. Zodra dat uitvoeren van de plaat ging vervelen zijn we op het podium gaan improviseren. Dat hebben we helemaal doorgevoerd totdat we vorig jaar zestig uur muziek op een podium maakten zonder dat er iets vastlag.

“Maar op een gegeven moment waren alle vragen die ik met dat orkest wilde beantwoorden vervuld. En ik kon maar geen vervolgstap bedenken.”

Was dat moeilijk?

“Ja, poe. Zeker. Iedere maker kent wel het zwarte gat dat na elk project de kop opsteekt. Dat lost zich altijd weer op. Maar dit keer ging het eigenlijk niet weg.”

Dat gat verdween eigenlijk pas nadat Benders ‘de machine’ had ontdekt. Een grote modulaire synthesizer, losse knoppenkastjes, met kabeltjes op elkaar aangesloten. Het afgelopen jaar was Benders bezig met ontdekken wat voor muziek hij daar allemaal uit kan krijgen, met het resultaat treedt hij deze zomer op verschillende festivals op, zoals onlangs Awakenings en Lowlands in augustus.

De elektronische techno die hij uit de modulaire synthesizer trekt is iets heel anders dan het grote publiek gewend is van Kyteman. Maar dat kan hem beslist niets schelen. De onderzoekende kant blijft voor Benders belangrijker dan de amusementswaarde.

“En ik besef heus dat dat niet de motor is waarop een industrie kan draaien. Maar: ik denk wel dat we zo dingen maken die op den duur vercommercialiseerd kunnen worden. Ik zie dat nu al. Improvisatietechnieken die zijn ontwikkeld om op het podium samen te werken met mijn orkesten, zie ik bij anderen nu terugkomen.”

Ziet u zichzelf als moderne hippie?

“Nee.”

Vindt u het gek dat mensen dat denken?

“Veel mensen denken dat we hier gezellig met z’n allen in een pand muziek maken. Ergens klopt dat, maar ook weer niet. De meeste mensen weten niet wat er hier gebeurt, en dat vind ik eigenlijk ook niet zo erg. Moeten mensen wel weten hoe muziekjes geboren worden?

Ik begrijp dat mensen me zweverig vinden. Je moet ook wel een beetje gek zijn om dit te doen

Colin Benders

“In elk geval gaat het beeld van een groepje muzikanten dat in een cirkel aan de lsd-thee zit en daar zijn inspiratie uithaalt absoluut niet op. De muzikanten die ik ken offeren waanzinnig veel op. Die investeren driekwart van hun minimumloon in nieuwe instrumenten. Ze eten maandenlang droge crackers omdat ze zo de ruimte hebben om iets waanzinnigs te kunnen maken. Er zijn maar weinig mensen die zo hard werken.

“Dus als er mensen zijn die denken: jullie hebben het lekker makkelijk, jullie hoeven alleen maar muziek te maken, dan vind ik die hippiegedachte behoorlijk neerbuigend. Maar ik begrijp dat mensen me zweverig vinden. Je moet ook wel een beetje gek zijn om dit te doen. Dat wil alleen niet zeggen dat je niks doet. Ik geloof wel heel erg dat er uiteindelijk voor iedereen een plek is waar ze datgene kunnen doen waarvan ze geloven dat ze dat zouden moeten doen. Dat is dan wel weer een hippiegedachte.” 

Colin Benders alias Kyteman (Utrecht, 1986) 

Werd in 2009 wereldberoemd in Nederland met debuutalbum ‘The Hermit Sessions’ en de bijbehorende zegetocht langs zowat alle Nederlandse festivals met Kyteman’s Hiphop Orchestra. De groep kreeg dat jaar de Pop Prijs. Hierna volgde een samenwerking met Eric Vloeimans en breidde hij zijn orkest uit tot improvisatiegroep.

In 2009 begonnen Benders en diens vader Erik Kytopia: een groot studiocomplex in de voormalige houtfabriek aan de Utrechtse Zeedijk. Die werd in 2014 gesloopt, waarna hij verhuisde naar Tivoli. 

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Ik weet dat zodra ik een trompet aanraak er meteen weer om ‘Sorry’ wordt gevraagd. En dat nummer ga ik nooit meer spelen

Colin Benders

In de kern is Kytopia nog hetzelfde: er moet geen noodzaak zijn voor commercieel succes. Er moet altijd ruimte zijn voor nutteloosheid

Colin Benders

Ik geloof niet in die Amerikaanse droom, dat elke vorm van plezier te koop is

Colin Benders

Ik begrijp dat mensen me zweverig vinden. Je moet ook wel een beetje gek zijn om dit te doen

Colin Benders

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.