Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Muziek Grisey komt tot leven, is bijna visueel

Cultuur

Anthony Fiumara

Review

Toen het Nieuw Ensemble zo'n zes jaar geleden een concert verzorgde met muziek van de toen recent overleden Gérard Grisey, wilde bijna geen enkele zaal in Nederland het programma hebben: Grisey was te onbekend. Het publiek dat toen in Paradiso zat, zal het zijn opgevallen hoe Grisey in korte tijd is opgeschoven naar het rijtje der groten.

De Fransman was initiator van een groep componisten die zich afzette tegen de papieren muziek van het serialisme. Geen gecijfer en systemen, muziek moest over de zinnelijke klank gaan. Zoals een natuurkundige een lichtbundel met een spectrum analyseert tot verschillende deelkleuren, zo vergrootten de spectralisten rond Grisey de kleuren binnen een klank uit tot orkestproportie en rekten ze die organische processen op tot concertlengte.

Hoogtepunt van die spectrale muziek is het zesluik 'Les espaces acoustiques', dat zaterdagmiddag zijn Nederlandse première beleefde op de Zaterdagmatinee in het Concertgebouw. Het belang van 'Les espaces' is te vergelijken met dat van Bachs 'Die Kunst der Fuge', een catalogus van allerlei soorten fuga's. Op dezelfde manier maakte Grisey met zijn cyclus een soort 'l'Art du partiel', de kunst van de boventoon. Een verzameling stukken waarin hij verschillende aspecten van het spectrale componeren belichtte in uiteenlopende instrumentale bezettingen; van altviool solo in de proloog tot concert voor vier hoorns en orkest in het laatste deel.

Omdat Grisey 'Les espaces' in een periode van elf jaar stukje bij stukje schreef, hoorde je duidelijk verschillen tussen de meer schematische eerste drie delen en de vrijer gecomponeerde laatste twee delen. De verkennende altviool uit de proloog, schitterend en verfijnd bespeeld door Geneviève Strosser, kwam aan het eind bijna onherkenbaar veranderd en vrijgemaakt terug.

Intussen bakenden dirigent Peter Eötvös en de Radio Kamer Filharmonie Griseys akoestische ruimte indrukwekkend af. In de concertzaal kwam het werk echt tot leven en werd de muziek bijna visueel, door de onafzienbaar oplichtende groepen in het orkest. Een noorderlicht in tonen, traag en soeverein.

Als artistiek leider van de Zaterdagmatinee volgt Kees Vlaardingerbroek per 1 maart Jan Zekveld op. Zekveld leidde de Matinee met een kleine onderbreking sinds 1983. Vlaardingerbroek werkte vanaf 1988 zes jaar bij de (toen nog Vara-)Matinee, werkte als concertprogrammeur bij de Avro en was de afgelopen acht jaar artistiek directeur van de Rotterdamse Doelen.

Deel dit artikel