Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Murnane en het raadsel van de afvalligheid

Cultuur

Wim Boevink

© -
Klein Verslag

Goed, aangemoedigd door enkele lezers maar ook uit een innerlijke drang wil ik het universum van de Australische auteur ­Gerald Murnane, zoals hij het neerschreef in zijn laatste, bekroonde ­roman ‘Border Districts’ nog iets verder verkennen.

Dat universum is het landschap in zijn eigen hoofd dat hij heeft gemarkeerd met zogeheten mental images - geestesbeelden – die ieder weer vertrekpunten vormen van een te ­beschrijven ruimte. Die ruimtes vloeien weer in elkaar over, of schuiven voor elkaar, een hoofd is ook maar een hoofd en niet alles kan tegelijkertijd vooraan staan.

Lees verder na de advertentie
Wat Murnane niet kan, dat kan ik wel: Mater Purissima online opzoeken

Nu ja, ik schilder hier maar wat ikzelf in mijn hoofd denk te zien als ik Murnane lees, die zonderling in dat veraf gelegen gehucht in Victoria, op de grens met Zuid-Australië, zonderling omdat hij zich van niets anders bedient dan zijn eigen geheugen en die geestesbeelden die daarin in de loop van een mensenleven (Murnane is 79) zijn opgeslagen.

Wrokkige gevoelens

De schrijver/verteller van ‘Border Districts’ (ze vallen praktisch samen) opent met een herinnering aan zijn ­katholieke middelbare school, geleid door paters in zwarte togen en een witte boord om de keel. Hij kent als scholier fases van diepe godsdienstigheid en bezoekt regelmatig de kapel van de school. Van de schoolkapel van toen is het een kleine stap naar het protestantse kerkje in het dorp waar hij nu leeft en dat hij, zo berichtte ik hier woensdag, dagelijks op zijn wandeling passeert. 

Het gekleurd glas in een van de ramen voert hem naar de reformatie in Engeland en het verbrijzelen van kerkramen en brengt wrokkige gevoelens in hem omhoog jegens de verwoestingen van de ‘protestantse revolte’ zoals hij op school de reformatie had leren noemen.

Maar ook noteert hij een herinnering aan eigen kerkbezoeken en aan een boek dat hij ooit las (titel en auteur vergeten) van een uitgetreden priester, en daaruit een idiote anekdote over een volle blaas die de priester uit nood moet ledigen in de fles met de miswijn. Die triviale herinnering brengt hem op de vraag naar het raadsel van de afvalligheid van geloof, vooral ook die van hemzelf.

Gegrepen

Hij raakt op zijn twintigste zijn ­geloof in één dag kwijt, lezend in een roman van Thomas Hardy, een van de atheïsten voor wie men hem had ­gewaarschuwd. En nu komen bij hem allerlei geestesbeelden op, met name van de Heilige Drie-eenheid, en zijn voorstelling van die drie figuren. Het spijt hem dat de Vaderfiguur de clichématige oude man met een baard is en de Zoon een bruine baard heeft, maar voor de Heilige Geest dwaalt hij eerst af naar een zwart-witreproductie die hij ooit zag van een geschilderde Heilige Maagd waarvan hij zich alleen de titel herinnert: Mater Purissima.

Welnu, wat Murnane niet kan (hij heeft geen computer of tv en slechts een klein bestand aan boeken), dat kan ik wel: Mater Purissima online opzoeken. En hoe precies blijkt dan zijn herinnering, aan het licht op de schouders en de duiven in haar handen voor haar borst, en dat deze Maria weer lijkt op een andere afbeelding die hij ooit zag, van de filmster die honderd jaar geleden Tess speelde, uit ‘Tess of the d’Urbervilles’ van, jawel, Thomas Hardy.

Ik lees nu over de duiven uit de voorstad van zijn jeugd, en ben gegrepen.

Met het oog van een antropoloog en de pen van een dichter doet Wim Boevink dagelijks verslag over de grote en kleine wereld om hem heen. 
Lees meer afleveringen van zijn Klein Verslag op trouw.nl/kleinverslag.

Deel dit artikel

Wat Murnane niet kan, dat kan ik wel: Mater Purissima online opzoeken