Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Mummelen met een verdronken slak in je mond

Cultuur

Janita Monna

Janita Monna schrijft wekelijk over poëzie voor Trouw. © Maartje Geels
Poëzie

Kwam het door het roze in het omslagbeeld dat ik steeds ‘zuurstok’ las in plaats van ‘zuurstof’? Of doordat ‘zuurstok’ en ‘confetti’ zo’n feestelijk duo vormen, zo vanzelfsprekend samengaan? 

Vanzelfsprekender toch in ieder geval dan ‘zuurstof’ en confetti’, de woorden die aaneengeplakt de titel vormen van de nieuwe dichtbundel van Elma van Haren: ‘Zuurstofconfetti’.

Lees verder na de advertentie

Een intrigerend woord, een nieuwvorming, zoals Van Haren - ooit de eerste winnares van de C. Buddingh’-prijs - ze alleen kan maken. Een woord dat zowel noodzakelijkheid als vrolijkheid in zich draagt. Die zuurstofconfetti duikt op in ‘Schrikwekkend wezen’:

Heet is het. Heet en stil.

De ventilator zwiept lucht rond,

zuurstofconfetti. De voorwerpen

verroeren zich niet,

koel als ze zijn

Meteen merk je hoe precies dat zelf verzonnen woord is, hoe het exact dat sliertje koelte op een snikhete dag voelbaar maakt.

Er staan veel meer van dat soort verzinsels in ‘Zuurstofconfetti’. Deze bijvoorbeeld: ‘Ooglispelingen’ of ‘krekelelektriciteit’ of ‘populiergevaarlijk’ waaien voor een storm- achtige wind. Of de ontelbare kleurnuances: ‘eierkoekgeel’, ‘griepgroen’, ‘kraplak-

gestreept oranje’. En net zo eigen als die nieuwe woorden aan Van Harens kleurrijke gedichten zijn, zijn de over de pagina’s uitwaaierende regels dat. Het zijn regels die zich verzetten tegen de vaak gewenste, door mensen aangebrachte orde. Of zoals Van Haren het ergens zoveel puntiger zegt: “Het groen had er uitbundig kunnen gedijen, / (…) / als onmiddellijk snoeien wat / over de rand dreigt te groeien / mensen niet overal / eigen zou zijn.”

In haar gedichten worden hoogte- en dieptepunten van de ‘spektakelbrakende wereld’ binnen de kaders van de pagina gebracht. En dus vind je er allerhande alledaags gedoe, de vuilnis moet buitengezet, een vloertje geverfd: “Ik was op weg naar een vloer met beits in de aanslag.”

Haar woorden dansen alle kanten op, ritme houdt ze bijeen

Evengoed is er plek voor menselijke relaties en gevoelens. Liefde, ouderdom, dood - gedachten over sterfelijkheid komen onwillekeurig boven als een mier bijna in de koffie duikelt.

Van Haren schrijft alsof ze praat, of hardop denkt, associatief, met terzijdes, soms in andere lettertypes en -groottes, in andere talen. Ze valt zichzelf in de rede, valt uit tegen een ander: “Hoe doe je dat toch, zo ergerlijk zijn?”

Maar al lijken de woorden alle kanten op te dansen, ze worden wel degelijk door iets als ‘orde’, door ritme bijeengehouden. Door de dichter: “Als in alles cadans zit, red ik het wel.” Want ‘Zuurstofconfetti’ is ook een bundel over poëzie, dat “slopend proces van mummelen / met een verdronken slak in de mond.”

En zo laat Van Haren het gewone leven en de weidse wereld in elkaar vervloeien tot haast extatische natuurbelevingen:

Geur van brandend hout, blauw vlas in de wind,

zilveren achterkant van bladeren, atonale leeuweriken.

Tot slot: met de mond open insecten vangen

en ik ben simpelweg

gevloerd

Het is een luisterrijk spektakel dat oren en ogen, reuk en tast, dat alle zintuigen open zet.

Elma van Haren: Zuurstofconfetti (De Harmonie; 80 blz. € 17,90)


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Haar woorden dansen alle kanten op, ritme houdt ze bijeen