Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Lofzang van een rebel op de rebellen in de Sovjet-Unie

Cultuur

Belinda van de Graaf

Leto. © -
recensie

Leto
Regie: Kirill Serebrennikov
★★★★☆

‘Leto’ is een ode aan de Leningradse rockers die het begin jaren tachtig, lonkend naar vrijheid, opnamen tegen de Sovjet-censuur. Het is de zomer (in het Russisch: leto) van 1981. Songteksten moeten worden voorgelegd aan een censuurcommissie. Bij optredens staan agenten in de zaal te controleren op al te wilde bewegingen.

Lees verder na de advertentie

Het is een wereld die haaks staat op die van Viktor en Mike, twee jonge muzikanten die elkaar leren kennen in de florerende underground muziekscene van Leningrad (het huidige Sint Petersburg). Beiden zijn in de ban van westerse popmuziek. Mike is de Bob Dylan van het stel, Viktor neigt meer naar Lou Reed.

De succesvolle, Russische film- en theaterregisseur Kirill Serebrennikov, sinds 2012 directeur van het Moskouse theater Gogol Center, modelleerde de twee naar de jong gestorven Sovjet-rockhelden Viktor Tsoï (van de band Kino) en Mike Naumenko (van Zoopark). Hij maakte van hun levens een fictieve biopic waarin feit en fictie een verbond aangaan. Als het verhaal wat al te fantastisch wordt, komt De Scepticus in beeld die vrolijk commentaar levert op het getoonde.

Zo is er een geweldige scène in een treincoupé waarin de vriendengroep van Viktor en Mike te maken krijgt met agressieve Sovjetagenten in burger. Reden om luidkeels ‘Psycho Killer’ van de Talking Heads aan te heffen. Een mini-musical op zich. En het kan nog veel mooier, zo bewijst de scène waarin Viktor zich samen met Mike’s vrouw Natasha door een overvolle stadsbus wurmt en de passagiers ‘The Passenger’ van Iggy Pop beginnen te kwelen, één voor één, tot de hele bus zingt en swingt. De vrolijke, punky animaties waarmee de zwart-wit film zo nu en dan kleur krijgt, doen de rest.

Serebrennikovs huisarrest wordt door velen gezien als vergelding voor zijn kritische houding jegens de Russische regering

Leto is een heerlijk inventieve lofzang op de rebelse jongeren van het uitgeputte Sovjetrijk die met muziek, liefde en vriendschap een tegengif bieden tegen het onvrije systeem waarin ze opgroeien. Ze roken, drinken, vrijen, discussiëren en musiceren tot ze erbij neervallen, alsof ze glasnost en perestrojka al ruiken. Als Mike’s vrouw Natasha met Viktor wil zoenen, dan krijgt ze zijn zegen. Tussen de drie ontwikkelt zich een lieflijke ménage-à-trois. Niet voor niets laat Serebrennikov op de achtergrond nog eens de seventieshit van T-Rex klinken die door de Sovjetkids wordt omarmd: ‘Children of the Revolution’.

Huisarrest

Maar o ironie: tijdens de opnamen van Leto in de zomer van 2017 werd Serebrennikov opgepakt en onder verdenking van fraude met staatsfondsen onder huisarrest geplaatst. De aantijging noemde hij vanaf het begin absurd, maar het kwam er wel op neer dat hij de montage van Leto thuis moest voltooien en vorig jaar niet aanwezig mocht zijn bij de wereldpremière in Cannes. Vorige week werd de regisseur door een rechtbank in Moskou opeens, na anderhalf jaar, weer op vrije voeten gesteld, al heeft hij zijn paspoort nog niet terug en mag hij Moskou in afwachting van een rechtszaak niet verlaten.

Serebrennikovs huisarrest wordt door velen gezien als een vergeldingsmaatregel voor zijn kritische houding jegens de Russische regering. Dat hij uitgerekend werd opgepakt tijdens het maken van een film over rebelse jeugd die in vrijheid probeert te leven, geeft te denken. Unheimisch is het nog steeds dat rocklegendes Viktor Tsoï en Mike Naumenko allebei op jonge leeftijd, kort na elkaar kwamen te overlijden. Viktor kreeg in 1990 een auto-ongeluk. Hij was 28 jaar. Mike overleed een jaar later op 36-jarige leeftijd aan een beroerte.

Filmrecensies

Elke week worden de nieuwste films besproken door onze recensenten. U leest de recensies hier.

Deel dit artikel

Serebrennikovs huisarrest wordt door velen gezien als vergelding voor zijn kritische houding jegens de Russische regering