Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Langs de Limes: de 150 kilometer lange grens van het Romeinse rijk in Nederland

Cultuur

Sarah-Mie Luyckx

© RV
Het mooiste Nederland

De grens van het Romeinse Rijk, die dwars door Nederland liep, is op veel plaatsen weer zichtbaar gemaakt.

De Romeinen sloeg ik eerlijk gezegd lang niet hoog genoeg aan. Vast ook door de ettelijke 'Asterix en Obelixen' die ik als kind stuklas. Daarin slaat het olijke Gallische tweetal menig legioen van Julius Caesar aan gort. En wordt regelmatig laatdunkend verzucht: 'Rare jongens die Romeinen'.

Lees verder na de advertentie
Raar waren de Romeinen alles behalve, en ook nog eens van groot belang voor onze geschiedenis

Lollig, maar niet in lijn met de historische feiten. Raar waren de Romeinen alles behalve, en ook nog eens van groot belang voor onze geschiedenis. Daar weten we met z'n allen bar weinig van, omdat de nalatenschap van de voormalige bezetters hier grotendeels onder de grond verdween. Maar wie een kleine inhaalslag wil plegen, kan de resterende maanden van dit jaar zijn hart ophalen. Er is een stevige agenda met 'Romeinse activiteiten'. En ook een nieuwe langeafstandswandeling en fietsroute langs de noordgrens van het Romeinse Rijk, de Limes (spreek uit: Lie-mes), die de toenmalige loop van de Rijn volgde.

De voormalige grenslinie is 150 kilometer lang en loopt dwars door Nederland: van Katwijk aan Zee tot nabij Nijmegen. Van circa 50 tot 400 na Christus hielden Romeinse soldaten daar de wacht, totdat de Franken de baas werden. Veel nuttige kennis lieten de verslagen legers achter, alsmede stoffelijke zaken die deels verdwenen onder nieuwe gebouwen, straten en pleinen; en ook weer deels herontdekt werden. Daarbij zijn de laatste jaren interessante locaties gereconstrueerd, want de Romeinen doen er tegenwoordig weer toe. Daarvan getuigt ook het feit dat de Limes is voorgedragen voor een plek op de Werelderfgoedlijst van de Unesco.

Massatoerisme

De 200 kilometer tellende fietsroute, in opdracht van de ANWB uitgezet door het Landelijk Fietsplatform, voert langs veertig locaties en is in zes etappes geknipt. Ik doe Utrecht-Wijk bij Duurstede (38 km) - mijn eigen regio - omdat ik wel wil weten welk Romeins erfgoed ik de afgelopen decennia ongemerkt ben gepasseerd.

De eerste stop is geen verrassing. Vanaf de westkant van de stad trap ik naar het Domplein, waarvan ook deze geschiedkundige nitwit heus wel weet dat daaronder de resten schuilgaan van het 2000 jaar oude fort Traiectum. Inmiddels doet de gemeente Utrecht er goede zaken mee. Twee jaar geleden opende ze midden op het plein het succesvolle DomUnder, een nogal muf ruikend ondergronds bezoekerscentrum waar je met behulp van een zaklamp onder meer restanten van muren, slingerkogels en dakpannen kunt aanschouwen.

In het vakantieseizoen van tevoren wel effe reserveren, meldt het ANWB-routegidsje. Vast geen overbodig advies. In het eens zo rustige Utrecht heeft het massatoerisme inmiddels flink toegeslagen. De drukte in combinatie met hoge temperaturen motiveert me om hard richting het groen van de zuidoostelijke buitengebieden te fietsen. Helaas raak ik midden in het centrum - op horecahonk het Ledig Erf - al het spoor bijster. Opgepast dus bij knooppunt 38 (tip: download de app Fietsknoop, het gidsje is aan de summiere kant), maar geen zorgen: verder gaat het van een leien dakje.

Eenmaal uit de stad wacht al rap de volgende attractie: castellum Fectio, parallel gelegen aan de A12, waar ik ettelijke keren overheen ben gezoefd zonder enig benul van de nabijheid van de bijzondere plek. Op een veld van indrukwekkende afmeting zijn met betonblokken de contouren gemarkeerd van het voormalige fort, dat al in 5 na Chr. werd gebouwd. Ruim veertig jaar vóór de officiële aanleg van de Limes. Bovendien waren er liefst duizend man gestationeerd: het dubbele aantal van de andere castellums langs de Limes. Daarmee was Fectio na het Nijmeegse Noviomagus de oudste en grootste legerplaats in onze contreien.

De tekst gaat verder onder de afbeelding.

© RV

Groen, groen, groen

Belangwekkend genoeg om op mijn 'harde schijf' te zetten en meer aan de weet te komen. Dat kan al 1 kilometer verderop. In het Waterliniemuseum, gevestigd in het fraaie 18de-eeuwse Fort bij Vechten. In Chambree 18 (slaapzaal) is een permanente expositie over de Romeinen ingericht met volop informatie over Fectio, en daar gedane kleine maar fijne archeologische vondsten als een roestig pincet en wierookbakje. Ook even meepakken: het infopaneel over innovaties 'waar we nog steeds van profiteren'. Zo bleken de Romeinen al aan massaproductie te doen. In Berg en Dal - nabij Nijmegen - stond Nederlands eerste fabriek die honderdduizenden stuks aardewerk uitspuugde.

Het fruit aan de bomen begint vorm te krijgen. Daar mogen we de Romeinen voor bedanken

Daarna mag het verstand op nul. De route voert over het idyllische landgoed Rhijnauwen en door de agrarische gebieden van Bunnik, Odijk en Werkhoven. Het is er groen, groen, groen. Tractors met hooi rijden af en aan, het fruit aan de bomen begint vorm te krijgen. Daar mogen we de Romeinen voor bedanken: die haalden de appel-, peren-, pruimen- en walnootbomen naar het kille Noorden.

In beeldschoon Wijk bij Duurstede - waarschijnlijk gevestigd op een vicus (burgerdorp bij fort) - blijkt het plaatselijke museum met Romeinenafdeling gesloten. Een goed excuus om door te karren naar de Lek voor een biertje op een terras. Nou eens geen Romeinse uitvinding, maar daarom niet minder lekker.

Wandelpad en fietsroute

De fietsgids 'Romeinse Limesroute' is voor €9,95 te bestellen in de webshop van de ANWB.

Het Romeinse Limeswandelpad is te downloaden op wandelnet.nl. Ook kan daar het bijbehorende routeboekje worden besteld voor €18,70.

Op romeinselimes.nl staan nog meer dingen om te doen. En ook op romeinennu.nl volop info over activiteiten.

Het Waterliniemuseum organiseert rondleidingen over het castellum Fectio. Die duren anderhalf uur en kosten €4,50 voor volwassenen en €3,00 voor kinderen. Info: waterliniemuseum.nl. Met dank aan de Romeinen.

In de rubriek 'Het mooiste Nederland' leest u elke week over fiets- en wandelroutes door Nederland. Lees hier meer artikelen.

Deel dit artikel

Raar waren de Romeinen alles behalve, en ook nog eens van groot belang voor onze geschiedenis

Het fruit aan de bomen begint vorm te krijgen. Daar mogen we de Romeinen voor bedanken