Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Klaarstomen voor het damesleven

Cultuur

Vrouwkje Tuinman

© Patrick Post
Recensie

Hilary Mantels roman uit 1995 gaat over loyaliteit, aan vriendinnen, ouders en, oh ja, jezelf.

Je bent maar eenmaal jong, zeggen ze, maar duurt dat niet vreselijk lang? Jaren langer dan je kunt verdragen.’ In Hilary Mantels roman ‘Liefde verkennen’ (uit 1995, maar nu pas vertaald) zit Carmel McBain, ‘enig kind van oude ouders’, een jeugd van keurige armoe uit. Haar moeder benadrukt wanneer het maar kan dat vader ‘niet zomaar een kantoorbediende’ is. Maar dat is hij toch echt, en als dat zo blijft, is het aan de intelligente Carmel om er wél uit te springen. Ze moet examen doen voor een beurs, zodat ze naar school kan tussen rijke meisjes met tennisrackets en fluwelen hoedjes. Daarna volgt een degelijke en opnieuw gesubsidieerde universitaire studie. Daarmee kan Carmel worden waar haar moeder van droomt. Zo iemand als de dochter van de tandarts, die haar nu nog niet ziet staan. Iemand die een man zal vinden die niet zomaar een kantoorbediende is. Zelf wordt Carmel liever premier.

Lees verder na de advertentie

De parallel met staatsman Thomas Cromwell, hoofdpersoon van Mantels ‘Wolf Hall’ en ‘Het boek Henry’ (het slotdeel van de trilogie is in de maak), is eenvoudig te trekken. Hoeveel macht Cromwell ook verwierf, hoe hecht bevriend hij ook was met koning Henry VIII, uiteindelijk bleef hij iemand zonder stamboom. Een Niemand.

Er zitten ruim vier eeuwen tussen, maar in de jaren zestig van ‘Liefde verkennen’ is de basis nog precies hetzelfde. Je raakt nooit uit het vakje waar je bij je geboorte in bent gestopt. Je hebt jongens en meisjes. Je hebt rijke kinderen en arme. Katholieke en anglicaanse. Lelijke en mooie. Mensen die het leven makkelijk valt, of moeilijk. De uitersten naderen elkaar maar zelden.

Oordeel: invoelend verslag van een lange, trage, vreselijke jeugd

Eén persoon uit haar leven is lastig in een hokje te plaatsen. Het is Karina, een meisje uit de buurt waarmee Carmel op de lagere school min of meer verplicht vriendschap sluit. Karina is een sfinx. In haar uit het Oostblok afkomstige familie heeft een onbekend drama plaatsgevonden. Het gezin is arm, en toch is er altijd geld. Ze lijkt zielig, maar komt wanneer het uitkomt slinks uit de hoek.

Veel liever gaat Carmel om met Julianne, een gul en openhartig meisje van goede komaf. Maar juist die vriendschap legt duidelijk bloot wie ze zelf is. Wie altijd ingeperkt geleefd heeft, wordt niet ineens spontaan. Al helemaal niet als je het je niet kan veroorloven. Aan de universiteit kan Carmel één panty per week betalen en net genoeg papier om haar college-aantekeningen te maken - als ze klein schrijft. Ze bezuinigt op eten. De stad in met vriendinnen zit er al helemaal niet meer in.

‘Dit is Malory Towers niet,’ zegt Carmel tegen een huisgenoot. Ze verwijst naar de idyllische kostschool uit de boeken van Enid Blyton, waar vriendschappen voor het leven worden gesloten en mooie toekomstdromen uitkomen. Carmel is zich ongemakkelijk bewust van de nutteloosheid in het echte leven. Van het feit dat de meeste meisjes in een soort wachtkamer zitten. Op haar dure kloosterschool werden leerlingen klaargestoomd tot nuttige vrouwen (‘’s levens dwaze vrijwilligers’). En ook aan de universiteit studeren de meeste ‘Sophytjes’ braaf in afwachting van de beste partij - de zojuist geïntroduceerde pil maakt het mogelijk een paar ‘Rogers’ uit te proberen voor je er een strikt.

In ‘Liefde verkennen’ is het maar ten dele de romantische liefde die wordt onderzocht. De roman gaat vooral over loyaliteit. Werkelijke trouw aan vriendinnen, ouders, en oh ja, jezelf. Mantel zet al vroeg in het boek een opzichtig lijntje in dat toewerkt naar een drama dat voor bijna niemand louterend uitwerkt, maar dat bij Carmel de ogen verder opent.

Als mensen ouder worden sijpelt er iets belangrijks weg, vindt Carmel. Het lijkt wel of ‘drie kwart van wat zich in de wereld afspeelde hen ontging.’ Wordt ze zelf ook zo iemand? Premier wordt ze in elk geval niet. Carmel vertelt haar verhaal op een moment dat haar leven veranderd is. Haar moeder bepaalt niet langer haar dagen. Een aantal andere tirannen, variërend van Karina tot een eetprobleem, zijn ook naar de achtergrond verdwenen. Ze heeft een vorm van liefde gevonden. Het is tekenend hoeveel, of eigenlijk hoe weinig, woorden Mantel haar laat wijden aan haar nieuwe, eigen leven. Daarvoor is haar lange, trage, vreselijke jeugd nog te dichtbij.

Hilary Mantel
Liefde verkennen
Vert. Marijke Versluys Atlas Contact; 240 blz. € 21,99

Recensenten van Trouw bespreken pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Lees ook:

Opera van sekswerkers pakt vooroordelen aan

Redding? Nee, rechten, dat is wat de cast wil. Na bijna vijf jaar staande ovaties in het Verenigd Koninkrijk komt de deels door sekswerkers zelf geschreven en gespeelde Sex Worker's Opera nunaar Nederland.

Deel dit artikel

Oordeel: invoelend verslag van een lange, trage, vreselijke jeugd