Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Keto Stiefcommando en zijn bijzondere troeppie zijn terug

Cultuur

Janita Monna

© Maartje Geels
Poëzie

Sommigen kennen hem misschien nog, Keto Stiefcommando. Hij betrad het toneel in ‘Daedalia’, de vorige dichtbundel van Tomas Lieske. Een figuur met messiaanse trekken, net als Jezus opgestaan uit de dood. Leider van een troep ‘klonkies’, Parijse illegalen, dronkaards, zwervers.

Hij is terug, in het gelijknamige ‘Keto Stiefcommando’. En hij heeft een plan. Inspiratie daarvoor vond hij bij de ‘tijdschriftensjouwer’ die ook voorkwam in ‘Daedalia’ en die een baal oude kranten en magazines met zich meesleepte. Keto’s idee: hij en zijn ‘bijzondere troeppie’ - ze hebben namen als ‘Hercuul’, ‘Merci Merci’, ‘Damn Good Memory’ - gaan artikelen en foto’s uit die bladen halen, stukken over figuren rijp en groen uit de westerse geschiedenis. Over de kindertijd van die figuren worden gedichten geschreven, zo wordt ‘blanke geest uit het verleden’ tot een geest die de verschoppelingen beschermt. ‘Zingend, dansend, (…) achter vuilniswagens aan door Parijs’ zullen de helden vervolgens naar de basiliek Saint-Dénis gedragen worden - een Afrikaanse held zou daar ooit zijn begraven, Keto zingt zíjn verhaal.

Lees verder na de advertentie
De souplesse waarmee Lieske werkelijkheid en ver­beel­ding­ver­vlecht, het is bijna magisch

Een op het eerste gehoor uitzinnig plan, gekunsteld misschien, maar in handen van Lieske wordt het dat nergens. De gedichten over Mozart en Robespierre, Eiffel en Alan Turing, Lyndon B Johnson, Alice van Lewis Carroll, Francis Bacon en vele, vele anderen, bekend en minder bekend, worden steeds ‘ingeleid’ door een van de verschoppelingen. Een droevig vers van de Afrikaanse vrouw Merci Merci, over hoe jonge kinderen uit Afrika worden losgetrokken om naar Europa te gaan, en daar in een woning op de zoveelste etage een ‘grondeloos besef van eenzaamheid’ ervaren, staat naast een gedicht over Hildegard van Bingen. De mystica en componiste die als klein kind het klooster in ging, ‘zware, inktzwarte deuren door’.

De tijdschriftman

Hercuul, zwerver uit Mali, bezingt de jonge koning Richard II (1367-1400) en de vijandigheden tussen Engeland en Frankrijk destijds. Hij eindigt met een sneer naar de actualiteit: ‘En hoezo inburgeren? Wie de ander doodslaat mag door naar de volgende cursus. Dat waren toen de regels.’ Onnadrukkelijk worden verbanden gelegd: gelach om de tijdschriftenman op straat wordt gevolgd door een gedicht over Groucho Marx. Als om te zeggen: zoveel verschillen al die levens niet.

© Querido

De straten (‘Boul Sébas’) waarlangs de optocht voert, bestaan, net als ‘supermarkt Goa’ of restaurant ‘Frog& Rosbif’. De souplesse waarmee Lieske werkelijkheid en verbeelding, heden en verleden vervlecht, het is bijna magisch.

Grenzen bestaan niet, ook niet in vorm en ‘Keto Stiefcommando’ is opnieuw een amalgaam van poëzie, proza en theatrale elementen. En Lieske geeft het ‘troeppie’ een eigen taal: zoals de Afrikanen op wie Hercuul, Merci Merci en de anderen zijn gebaseerd hun vorm van het Frans hebben, zo mengt de dichter Afrikaanse woorden en zinnetjes door het Nederlands. De tijdschriftenman is dan niet raar in zijn hoofd, het blijkt ‘dat sy swaailiggie uit elkaar was geknald’.

De werkelijkheid heeft kunst nodig. Als er een dichter is die dat bewijst, dan Lieske.

Merci Merci door Tomas Lieske

Alle gesprekken in onze straat gaan over onze kleurige, witte en zwarte families die vanuit de hitte op wrakplanken of tussen wiel-assen hiernaartoe gereisd zijn of die voortdobberen in onze herinneringen. Ik zing een lied voor mijn moeder die zich uitdoste met Afrikaanse lappen en die trots op haar afkomst over de Parijse boulevards flaneerde. Ik zing een lied vol protest en bitter verwijt over mijn vader die niet gestorven is maar verdwenen. Opgelost in het drukke verkeer als een druppel azijnpis in een ton water. Vermoedelijk heeft hij een nieuw ritme in zijn vlees aangenomen en is hij als Commendatore wonderlijk weer woord geworden.

Tomas Lieske
Keto Stiefcommando
Querido; 112 blz. € 17,99

Janita Monna schrijft wekelijks over poëzie voor Trouw.

Deel dit artikel

De souplesse waarmee Lieske werkelijkheid en ver­beel­ding­ver­vlecht, het is bijna magisch