Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Karen Horney liet zich door Freud de mond niet snoeren

Cultuur

Tonja Kivits

Review

Van Sigmund Freud mocht ze niet meer meedoen. Ze had te veel kritiek op hem en vooral op zijn theorie van de vrouw. Maar de recalcitrante Duits-Amerikaanse psychoanalytica Karen Horney (1885-1952) liet zich de mond niet snoeren. Haar 'Feminine Psychology' bezorgde haar tot ver buiten het analytische milieu faam, en werd generatieslang van moeders op dochters gelezen. De vrouw was geen 'gemankeerde man', ze leed niet aan 'penisnijd', en ook het 'masochisme' was haar in wezen vreemd.

Deze freudiaanse ontdekkingen hadden alles te maken met ons sociaal systeem waarin de vrouw, om met de woorden van de Franse filosofe Simone de Beauvoir te spreken, niet werd geboren maar gemaakt. Haar visie op de vrouw tekende haar eigen leven. Als een van de eerste vrouwen studeerde ze, ondanks tegenwerkingen van haar ouders, medicijnen in Freiburg, en promoveerde ze als getrouwde vrouw met drie kinderen, wat ongehoord was in het begin van deze eeuw, bij Karl Bonhoeffer.

Haar huwelijk met de aan lager wal geraakte zakenman Oskar Horney liep evenwel spaak. En in 1932 vertrok ze naar Amerika op zoek naar verdere uitdagingen. Ze richtte er een alternatieve psychoanalytische vereniging op, die een geduchte concurrente werd van de klassieke gezagsgetrouwe freudianen. Neuroses, zo opperde ze, zijn niet alleen een gevolg van emotionele conflicten uit de kindertijd, maar komen vooral voort uit de relaties die we hebben met andere mensen. Dus leert ze haar patiënten niet te veel om te kijken naar het verleden, maar hoe ze in het hier en het nu hun relatie met anderen en dus ook met zichzelf kunnen verbeteren. Want de moderne mens is vervreemd geraakt van zichzelf en uit dat in symptomen als angsten, depressies en dwangmatig gedrag. 'Onze innerlijke conflicten', dat ze schreef in 1945 en nu in een tweede druk opnieuw in het Nederlands is uitgebracht, geeft een goed en helder inzicht in de verfrissende denkbeelden van Karen Horney. 'La Grande Dame' van de psychoanalyse is nog springlevend en hoogst actueel.

Deel dit artikel