Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kamasi Washington: expansieve muziek, van mierzoet tot stinkvuig

Cultuur

Mischa Andriessen

De Amerikaanse saxofonist Kamasi Washington vorig jaar op het North Sea Jazz in Ahoy Rotterdam © ANP Kippa
Interview

Als redder van de jazz werd de Amerikaanse tenorsaxofonist Kamasi Washington binnengehaald met 'The Epic'. Op het nieuwe dubbelalbum 'Heaven and Earth' gaat hij nóg een stap verder.

"Stel je voor: je bent verdwaald in een bos. Op een zeker moment zie je een berg. Misschien ligt hét wel aan de andere kant van die berg, denk je. Je begint te lopen. En al heb je geen idee of het echt zo is, je blijft het jezelf vertellen. Je klimt omhoog. Helemaal tot aan de top. Zonder te weten of je het misschien mis hebt en je de verkeerde kant oploopt. Dan bereik je eindelijk het hoogste punt. Je kijkt naar beneden. Verrek, daar, in het dal, daar is het inderdaad."

Lees verder na de advertentie

De vraag leek eenvoudig. Was saxofonist Kamasi Washington verbaasd over het immense succes van zijn driedubbele debuut-cd 'The Epic'?

Op het Parijse kantoor van zijn platenmaatschappij zal de Amerikaanse jazzgrootheid vaker een parabel als antwoord geven. In eerste instantie lijkt Washington telkens af te dwalen, bij nadere beschouwing vat hij de koe juist precies bij de horens. Wie durft te debuteren met drie uur muziek, gemaakt door een grote band, een groot orkest en een groot koor, die moet in zijn project geloven. Al kan hij bij voorbaat natuurlijk nooit weten hoe het ontvangen wordt.

Zulke filosofische antwoorden zijn al niet alledaags, nog opmerkelijker is dat de rijzige Washington op andere momenten juist heel nuchter, zelfs ietwat zakelijk lijkt. Waar hij het ene moment wegzweeft en bevlogen over zijn dromen en idealen vertelt, staat hij het daaropvolgende ogenblik weer stevig op aarde. De titels van zijn twee nieuwe en wederom zeer ambitieuze platen 'Heaven and Earth' zijn daarmee verklaard. Steeds probeert Washington tegengestelde werelden met elkaar te verbinden. Het spirituele met het aardse, hiphop met jazz, vrijheid met structuur. Het lijkt onvermijdelijk dat de saxofonist zelf een vat vol tegenstrijdigheden is en Washington geeft dit grif toe: "Weet je, soms kijk ik alleen maar naar de lucht en dan ben ik uren van de wereld, druk met dagdromen. Maar aan de andere kant weet ik van aanpakken en organiseren."

Tweedegeneratie-muzikanten

Tevreden glimlachend haalt Washington herinneringen op aan de tijd waarin hij met zijn vrienden het muziekvirus te pakken kreeg. "We begonnen te jammen en wisselden cassettes van nieuwe ontdekkingen met elkaar uit. 'Hey man, deze saxofonist Kenny Garrett - die moet je echt checken.' En: 'ik heb nu een bassist ontdekt die Stanley Clarke heet - die moet je echt eens horen'." Washington was destijds een jaar of vijftien. Zijn vrienden van toen zijn nog altijd zijn vrienden, en spelen in zijn band. De meesten, zoals bassist Thundercat, zijn in het kielzog van Washington inmiddels zelf doorgebroken. Daarvoor al kwamen ze vaak in de bands van hun voorbeelden te spelen. Zoals pianist Cameron Craves bij Stanley Clarke en Washington zelf bij pianist Herbie Hancock en saxofonist Wayne Shorter.

Dat Washington en zijn kameraden in de muziek terechtkwamen, is geen toeval. Washington: "We zijn bijna allemaal tweedegeneratie-muzikanten. Onze vaders waren musici voor wie het moeilijk bleek een carrière op te bouwen. In de lokale scene waren ze bekend en gerespecteerd, maar het lukte ze niet door te breken naar een groter publiek. Daarbij speelde een rol dat de grenzen tussen genres veel scherper waren. Wie niet binnen de kaders bleef, kreeg daardoor niet de aandacht die hij verdiende."

Washington put in zijn muziek vrijelijk uit tal van genres en de albums zijn bovendien zo groots opgezet dat ze moeilijk over het hoofd kunnen worden gezien. Is dat misschien een vorm van revanche voor het gebrek aan aandacht dat zijn vader, de saxofonist en fluitist Rickey Washington ten deel viel? Hij moet lachen. "Het weerspiegelt vooral mijn persoonlijkheid, maar misschien heb je wel gelijk."

In het geval van Washington en zijn vrienden duurde het overigens niet lang voor hun talent werd onderkend. Ze kwamen eerst terecht in de band van rapper Snoop Dogg. In die tijd leert hij iets dat zijn spel nog altijd kleurt: het vermogen op een eenvoudig gegeven heel intensief te kunnen variëren. Hij leert te spelen met zelfs de kleinste nuances in ritme of melodie en kan zijn solo's tot een heftige climax brengen met het enorm machtige tenorgeluid dat hij in de loop van de jaren ontwikkelde.

Het juiste moment

In die tijd laat zich tevens een nieuwe tegenstelling gelden. Hoe langer Washington in dienst van anderen speelt, des te groter wordt zijn verlangen het zelf voor het zeggen te hebben. Toch wacht hij jaren, totdat de drang nagenoeg onhoudbaar is. Dan is het juiste moment naar zijn mening aangebroken. Met zijn vrienden huurt Washington een maand lang een studio waar alle muzikanten gezamenlijk aan elk een eigen project zullen werken.

Bassist Miles Mosley schrijft op een schoolbord de opnameschema's en ook Washington betoont zich zeer gestructureerd. De talloze composities die hij inbrengt, zijn vrijwel volledig uitgeschreven. Toch zijn er ook open plekken in de songs waarin Washington de musici volledig vrij laat. Het spannendste aspect van The Epic is dat hij aan deze spontaan klinkende muziek orkest- en koorpartijen toevoegt die opnieuw volledig zijn uitgeschreven.

"Alles wat ik met aandacht en liefde heb beluisterd, heeft bepaald wie ik ben. Ik wil die invloeden niet verbergen, vooral omdat er zoveel moois in het onverwachte schuilt"

Kamasi Washington

Met het nieuwe dubbelalbum Heaven and Earth voert Washington zijn expansieve muziek nog een stap verder. De band is nog groter, net als de tegenstellingen. Van mierzoet tot stinkvuig - Washington heeft het allemaal in huis. Zijn neiging alles wat hem lief is zoveel mogelijk in zijn muziek te betrekken, zou nog maar een paar jaar geleden waarschijnlijk minder welwillend zijn ontvangen. Nu hebben zelfs de meest kritische recensenten waardering voor Washingtons grootse gebaar. Blijkbaar heeft de Amerikaan precies het goede moment afgewacht.

Schrok hij toch al niet terug voor genregrenzen, op Heaven and Earth nog minder. Washington: "Dat heb ik altijd zoiets doms gevonden. Alles wat ik met aandacht en liefde heb beluisterd, heeft bepaald wie ik ben. Ik wil die invloeden niet verbergen, vooral omdat er zoveel moois in het onverwachte schuilt. Je zou misschien niet denken dat Stravinsky goed samengaat met James Brown of Billie Holiday met Ravi Shankar, maar dat doen ze wel."

Bruce Lee

Niet alleen overtuigde het succes van The Epic Washington ervan dat hij de juiste weg had gevonden, ook maakte veelvuldig verblijf in het buitenland hem bewuster. "Ik merkte hoeveel verschillen er tussen steden zijn, maar ontdekte ook dat mensen overal ter wereld vaak hetzelfde denken."

'Earth' begint met het nummer 'Fists of Fury' uit een van mijn favoriete kungfu-films met Bruce Lee. Omdat ik ervan overtuigd ben dat het leven een strijd is om te worden wie je bent. De tijd is voorbij waarin we kunnen volhouden dat een persoon of een instantie verandering brengt. De verandering maken we stuk voor stuk zelf."

Washington nam zijn nieuwe platen op toen de Black Lives Matter-beweging steeds prominenter werd. Speelde dat een rol? "Natuurlijk heb ik als Afro-Amerikaan een bepaald perspectief, maar het draait om meer. Het ideaal aan de ene kant, de daden bij de woorden aan de andere. Zo kwam ik ook bij de titel Heaven and Earth. We bewegen ons niet alleen tussen hemel en aarde, die twee spiegelen elkaar ook. We denken dat ons leven op een bepaalde manier is en vervolgens wordt het leven vaak zoals we denken. Muziek kan de verandering stimuleren: als ik het kan, kun jij het ook."

Washington werkte met jazz­mas­to­don­ten als Herbie Hancock en Wayne Shorter, maar ook met Kendrick Lamar, Flying Lotus en Snoop Dogg

Grote woorden. Washington spreekt ze met ingehouden geestdrift uit, terwijl zijn ogen flonkeren achter de glazen van zijn zonnebril. Het kost weinig moeite hem te geloven. Hij heeft het immers al gedaan, een grote droom gevolgd en waargemaakt. En nu brengt hij hemel en aarde bij elkaar. Stravinsky en James Brown, Billie Holiday en Ravi Shankar.

Je kunt iemand voor gek verslijten omdat hij denkt dat die pot goud aan de andere kant van de berg te vinden is. Maar wie lacht het laatst als het goud er ook echt ligt?

Heaven and earth

De in Los Angeles geboren saxofonist Kamasi Washington (37) brak in 2015 door met zijn vierde album 'The Epic'. Hij werkte met jazzmastodonten als Herbie Hancock en Wayne Shorter, maar ook met Kendrick Lamar, Flying Lotus en Snoop Dogg. Dubbelalbum 'Heaven and Earth' verschijnt vandaag. Op 6 augustus speelt hij in openluchttheater Caprera in Bloemendaal, daarna op Jazz Middelheim te Antwerpen.

Lees ook:

Beyoncé en Jay-Z ademen liefde en geluk. Lees hier de recensie van hun optreden in de Johan Cruijff Arena.

De muziek doet er weinig toe in de verbluffende show van Katy Perry.  Lees hier de recensie van haar optreden in de Ziggo Dome in mei.

Deel dit artikel

"Alles wat ik met aandacht en liefde heb beluisterd, heeft bepaald wie ik ben. Ik wil die invloeden niet verbergen, vooral omdat er zoveel moois in het onverwachte schuilt"

Kamasi Washington

Washington werkte met jazz­mas­to­don­ten als Herbie Hancock en Wayne Shorter, maar ook met Kendrick Lamar, Flying Lotus en Snoop Dogg