Wat moeten we zien in Maastricht

Jan Stel sluipt vervallen gebouwen binnen om de schoonheid van vergane glorie vast te leggen

Cathedral de Vino, Spanje.

Elke week kiest Trouw de blikvanger in een museum, die je als bezoeker niet mag missen. Vandaag: de schoonheid van verval in Museum het Vrijthof in Maastricht.

Altijd is kunstfotograaf Jan Stel op zoek naar vervallen gebouwen. De afgelopen twintig jaar fotografeerde hij in binnen- en buitenland tal van verlaten desolate oorden, van een oude gashouder, staalfabriek, koeltoren en elektriciteitscentrale tot landhuizen en een casino. Hij vindt ze op internet of krijgt tips. Zijn belangrijkste criterium is dat ze een karakteristieke architectuur hebben en er al lang geen mensen meer komen. 

De mooiste plekken zijn die waar het lijkt alsof de gebruikers op een dag de deur achter zich hebben dichtgetrokken en er sindsdien niets meer is gebeurd. Een selectie uit honderden foto’s van deze vergeten wereld vol vergane glorie is te zien in Museum aan het Vrijthof in Maastricht.  

Rommelige rafelranden

Waarom Stel (1970) zo gefascineerd is door de schoonheid van verval, komt misschien door zijn vader. Die fotografeerde als hobby en had een oog voor rommelige rafelranden. “Toen ik ook op zoek ging naar dat soort plekken, ontdekte ik een oude fabriek. Daarmee begon het.”

Gebouwen die leeggehaald zijn – of leeggeroofd, die komt hij ook geregeld tegen – vindt hij niet interessant. De sporen van mensen, verdwenen vakmanschap en architectuur spelen een prominente rol in zijn werk. Een van de best bewaarde gebouwen die hij ontdekte, was een klein textielfabriekje waar alles nog onaangeroerd stond: van de mappen met orders tot het paarse garen op de naaimachines.

Toestemming om een gebouw binnen te gaan vraagt hij niet, maar inbreken doet hij nooit. Er is altijd wel een opening te vinden of een kapot raam om zich naar binnen te wurmen. Vrij van risico’s is het niet. Hij wijst op de beelden van een oude gashouder waar hij op grote hoogte over een smalle richel moest lopen. Voor de zekerheid geeft hij altijd de coördinaten van de locatie door aan zijn vriendin. Waar de gebouwen precies staan, houdt hij geheim om te voorkomen dat mensen er spullen weghalen. “Echt, dat gebeurt.” 

Wijnkathedraal

Hij moet er niet aan denken dat onverlaten zouden toeslaan in die oude wijnfabriek, ergens op Mallorca. Achter de met graffiti bedekte buitenmuren bleek een prachtige ‘wijnkathedraal’ verstopt, waar de druiven met blote voeten tot pulp werden gestampt en gietijzeren persen het sap uit de pulp wrongen. “Er hing een haast gewijde sfeer. Het is misschien wel de meest serene plek op aarde waar ik ben geweest.”

Jan Stel, Manmade/no human, t/m 15 september in Museum aan het Vrijt­hof, Maastricht. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden