Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In ministaatje Thorn waren vrouwen eeuwenlang aan de macht

Cultuur

Flip van Doorn

© Van Doorn Flip
Mooiste Nederland

Het ministaatje Thorn werd eeuwenlang bestuurd door vrouwen. Het was er vredig en welvarend, tot Napoleon kwam. Maar oude tijden herleven.

Terrassen vullen zich, bloesems spatten van de bomen. Twee kunstenaars hebben zich met hun schetsboeken geposteerd bij een schilderachtig poortje. Over hun schouders kijken dagjesmensen nieuwsgierig toe, onder hun voeten blinken de maaskeitjes in het plaveisel. Thorn ligt er netjes bij. Welvarend, om het zo maar te noemen.

Lees verder na de advertentie
Had in de achttiende eeuw al een krantenrubriek bestaan die ‘Het Mooiste Nederland’ heette, dan zou die geen aandacht aan het stadje hebben besteed

Had in de achttiende eeuw al een krantenrubriek bestaan die ‘Het Mooiste Nederland’ heette, dan zou die geen aandacht aan het stadje hebben besteed. De bewoners konden de belastingen niet betalen die de Franse machthebbers hun oplegden. Hoe meer ramen een huis aan de straatkant had, hoe hoger het bedrag dat de fiscus opeiste. Met puin van vernielde kloostergebouwen metselden ze daarom hun ramen dicht. Een laag witkalk moest die schande verhullen.

Witte bloesem in Thorn © Van Doorn Flip

Een ministaatje

Pas sinds 1842 maakt Thorn formeel deel uit van Nederland, tot 1794 was het zelfs een afzonderlijk land. Een abdijvorstendom, om het helemaal correct te formuleren. Een ministaatje waar een vrouw de scepter zwaaide: de abdis van het klooster oefende wereldlijke macht uit. De vaste expositie van museum Het Land van Thorn geeft een inkijkje in de opvallende geschiedenis van dit hoekje van Midden-Limburg. 

Als een soort Monaco handhaafde het ministaatje zich in roerige tijden

Van de steentijd gaat het via de Romeinen naar het jaar 992, toen ene graaf Ansfried een vrouwenklooster stichtte. Met de eeuwen veranderde het klooster in een adellijk stift. Jonge vrouwen van hoge adellijke afkomst konden zich in de kuise afzondering van een kleine religieuze vrouwengemeenschap voorbereiden op een eventueel huwelijk, maar een kloostergelofte hoefden ze niet af te leggen. Hun ouders tastten diep in de buidel voor hun verblijf, dat zich ook qua luxe onderscheidde van het gangbare kloosterbestaan. Die omstandigheden verschaften Thorn een benijdenswaardige exclusiviteit. Niet alleen klotste het geld er tegen de plinten, de stiftsdames genoten ook de bescherming van edelen in de wijde omgeving. Als een soort Monaco handhaafde het ministaatje zich in roerige tijden, tot Napoleon een einde maakte aan de zelfstandigheid.

Het centrum van Thorn © Van Doorn Flip

Het interieur van de stiftskerk weerspiegelt de weelde uit de hoogtijdagen. Pièce de résistance is het barokke hoofdaltaar, met beeldengroepen in wit en met veel bladgoud. De stiftsdames beschikten over een eigen galerij, zodat ze tijdens de dienst niet tussen het gewone volk hoefden te zitten. Een houten maquette laat zien hoe uitgestrekt het kloostercomplex was voordat de Fransen het ontmantelden, de gebouwen sloopten en de stenen en landerijen verkochten. De periode van armoede die volgde heeft Thorn achter zich gelaten, het witte aangezicht bleef.

Wandelroute

Het grondgebied van het voormalige abdijvorstendom strekte zich uit tot de buurdorpen Grathem en Baexem, met in de directe omgeving enclaves in Ell en Stamproy. Mijn plan is dat gebied met de fiets te verkennen. Een bezoek aan de VVV van Thorn doet me anders besluiten. Rond het stadje blijkt een nieuw, grensoverschrijdend netwerk van wandelroutes te zijn gesponnen. Wanneer ik delen van de oranje, de gele, de blauwe en de rode route handig aan elkaar knoop, wandel ik een prachtig rondje van een dikke vijftien kilometer. Het voert me eerst langs dakpannen- en steenfabrieken, mede verantwoordelijk voor de aantasting van het oorspronkelijke landschap. Hoofdschuldige is de grindwinning, die enorme gaten in de Maasoever heeft geschoten. Thorn hield er een flinke waterplas met een recreatiestrandje aan over, Wessem, een ‘nautische boulevard’. Sommige jachten die er afgemeerd liggen, roepen associaties met de haven van Monaco op.

De stiftskerk in Thorn © Van Doorn Flip

Net ten noorden van Thorn staat de witte Loretokapel. Binnen veel devotie in goudglans barok op muren en plafond. Via Ittervoort en langs de Itterbeek leidt de blauwe route me naar het volgende dorp. Net als Thorn had Neeritter lange tijd een zelfstandige status. Met Kessenich vormden ze samen de Drie Eigen. Sommige inwoners van Kessenich lijken heimwee te hebben naar de tijd dat hun dorp een onafhankelijke Rijksheerlijkheid was, getuige de landenstickers met de afkorting KSG op brievenbussen en auto’s. Hun dorp ligt nu aan de Belgische kant van de grens, maar dat deert niemand. De grenspaal in het natuurgebied de Koningssteen staat er wat verloren bij. Hij bewaakt niet veel meer dan een modderig pad naar een van de eerste natuurontwikkelingsgebieden aan de oever van de Grensmaas. Aan de oever van de Kessenichplas getuigen knaagsporen van de succesvolle herintroductie van de bever. Hele boomstammen zijn geveld. Achter een bosrand verklapt de kerktoren waar Thorn ligt. Rode markeringen in een groene omgeving wijzen de weg terug naar het witte stadje.

Alles over Thorn

Alle informatie over Thorn, de musea, rondleidingen, wandel- en fietsroutes en overnachtingsmogelijkheden is te vinden op: www.vvvmiddenlimburg.nl/nl/thorn-witte-stadje-midden-limburg

Het mooiste Nederland behandelt fiets- en wandelroutes door Nederland. Lees hier eerdere artikelen die verschenen. 

Lees ook: De polderloze polder bij Aartswoud, kon het maar overal zo zijn

De polder in, op zoek naar weidevogels, paardenbloemen en de eerste koeien. Banjeren door het land met zilveren sloten en lange, hobbelige kavels.

Deel dit artikel

Had in de achttiende eeuw al een krantenrubriek bestaan die ‘Het Mooiste Nederland’ heette, dan zou die geen aandacht aan het stadje hebben besteed

Als een soort Monaco handhaafde het ministaatje zich in roerige tijden