Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

In Kaapstad heeft alle pracht een historische prijs

Cultuur

Niels Posthumus

Kabelbaan langs de Tafelberg, Kaapstad. © Getty Images
Reizen

Zuid-Afrika-correspondent Niels Posthumus wil zijn moeder de mooiste plekken van Kaapstad laten zien en probeert voor één keer de historische littekens te negeren. Dat blijkt niet makkelijk.

In de ontvangsthal van het Zeitz museum voor hedendaagse Afrikaanse kunst wanen mijn moeder en ik ons even in een tientallen meters hoog pijpenregister van een reusachtig kerkorgel. “Het museumgebouw bestond uit 32 graansilo’s”, legt een zachte vrouwenstem via het oortje van mijn audiotour uit. “Al is 75 procent van die silo’s voor de verbouwing tot museum verwijderd.”

Lees verder na de advertentie

Het lijkt wel alsof er een mes door boterzachte klei is gegaan. De opengelegde graancilinders geven een futuristisch effect: sommige doen dienst als liftschachten, andere hangen als stalactieten van het plafond. En weer andere zijn over hun hele lengte verticaal doorgesneden, waardoor ovale gaten zijn ontstaan. Het zijn zachte ronde vormen, terwijl het beton zelf juist onafgewerkt en ruw is gelaten. Het museum wordt vanwege zijn architectuur al wel het Zuid-Afrikaanse Guggenheim genoemd.

De pijn van de geschiedenis is in Kaapstad nooit ver weg

Dit Zeitz MOCAA, zoals de volledige naam luidt, is de nieuwste toeristische trekpleister van Kaapstad. Het is het grootste museum voor Afrikaanse kunst op het continent en staat in het hart van het populaire Waterfront. Pal ernaast is ook de kade te vinden vanwaar de pont vertrekt naar Robbeneiland, het gevangeniseiland waar Nelson Mandela negentien van zijn bijna 27 jaar celstraf uitzat wegens zijn verzet tegen het racistische apartheidsregime. Kaapstad mag dan veruit de mooiste stad van Zuid-Afrika zijn, toch is de pijn van de geschiedenis nooit ver weg.

Robbeneiland slaan mijn moeder en ik over, nadat we ons hebben vergaapt aan de schilderijen, foto’s en stellages van beroemde kunstenaars als William Kentridge en Isaac Julien. Ik heb me voorgenomen voor één keer alle problematische kanten van Zuid-Afrika, die ik als journalist al zo vaak beschrijf in artikelen, links te laten liggen en mijn moeder puur de schoonheid van de stad te laten zien.

Fotomodel met littekens

Mooi is Kaapstad zeker: fotogeniek als een fotomodel, zolang je niet let op de trauma’s en littekens die de stad in haar jeugd heeft opgelopen - kolonisatie, slavernij, apartheid. Natuurlijk lijdt de stad daar indirect nog altijd onder. Dat is het duidelijkst te zien in de veelal armoedige en gevaarlijke townships van de Cape Flats landinwaarts, die ik mijn moeder vanaf de majestueuze Tafelberg aanwijs. Die liggen op slechts een paar kilometer van de C-vormige baaien als Clifton en Camps Bay aan de zeekant van de berg, met stranden in de luwte van de wind en met het fijnste, witte zand.

We zijn de 1085 meter hoge berg op gegaan met een kabelbaan. “De Tafelberg is verkozen tot een van de zeven natuurwereldwonderen”, zegt de cabineomroepster trots door haar microfoon. Eenmaal boven lees ik hardop voor uit het foldertje dat ons bij het kopen van een kaartje beneden in de handen is gedrukt: ‘De Tafelberg is een van de oudste bergen in de wereld: 520 miljoen jaar, minstens zes keer zo oud als de Himalaya.’

Botanische tuinen in Kirstenbosch. © South African Tourism

We rijden langs Camps Bay. Mijn moeder wil het ijskoude water voelen, via een golfstroming rechtstreeks afkomstig van Antarctica. Op het strand wordt een reclamespot opgenomen. De palmbomen langs de boulevard wuiven in de zachte voorzomerwind.

De weg voert langs de rotsformaties die ‘de twaalf apostelen’ heet, kronkelend langs de oceaan. Bij het dorp Hout Bay rijden we weer het land in, richting de wijnboerderijen van Constantia. We passeren de sloppenwijk Imizano Yethu, die tegen een berghelling aan is gebouwd en zijn bewoners daardoor prachtige uitzichten biedt. Maar verder ademt alles er toch vooral armoede uit, weet ik van mijn bezoeken in het verleden.

Botanische tuin

Slechts een kwartier later hebben we in onze rechterhand een glas sauvignon blanc en in onze linker een lijst met alle wijnen van Groot Constantia - gesticht in 1685 - waaruit we zo dadelijk ook nog vier andere mogen proeven. We maken foto’s van de witte Kaaps-Hollandse boerderij, waar bougainvillea in al z’n paarsheid scherp tegen afsteekt. Op de informatiepanelen die we voorbijlopen staat dat de proefruimte vroeger dienstdeed als slavenvertrek.

Het is maar een kort ritje naar Kalk Bay. Toch is de overgang groot van de statige wijnboerderij naar deze plek voor kunstenaars en surfers. Lang was het een slaperig vissersdorpje waar vooral ouderen woonden, leg ik uit aan mijn moeder, terwijl zij alle boetiekjes en galeries aan weerzijden van de Main Road inspecteert. Het Amerikaanse blad Forbes riep Kalk Bay deze zomer uit tot een van de coolste wijken ter wereld.

De hippe buurt Kalk Bay. © EPA

Op de terugweg draaien we snelweg M5 op. Die scheidt in Kaapstad de rijkdom rond de Tafelberg van de armoede in de townships. We stappen uit bij Kirstenbosch om daar, tussen de protea’s, palmvarens, het fynbos, aloë’s en zevenduizend andere Zuid-Afrikaanse planten- en bomensoorten, de rust in te ademen van de botanische tuin. Het is alsof de helling van de Tafelberg, die als een muur oprijst tegen de achtergrond, het lawaai van de stad om ons heen opslokt in plaats van weerkaatst.

Protserig

Ik heb gehoord dat de zonsondergang prachtig is vanaf de Rhodes Memorial. En die gedenkplaats staat op steenworpafstand van Kirstenbosch op Devil’s Peak, een uitloper van de Tafelberg.

Cecil Rhodes was een Britse imperialist en mijnmagnaat die in de tweede helft van de negentiende eeuw waanzinnig rijk werd toen er diamanten werden gevonden in Zuid-Afrikaanse grond. Hij was vanaf 1890 ook een tijd premier van de Kaap en wordt gezien als een van de grondleggers van het uitbuitende en racistische politiek-economische systeem dat later zou resulteren in de apartheid.

Een drooggevallen fontein in de tuin van het Vineyard Hotel in Kaapstad met op de achtergrond de achterkant van de Tafelberg. © Niels Posthumus

In de verte zien we de spitse bergen rond Stellenbosch liggen. De Memorial zelf is protserig: een neoklassieke tempel met zware pilaren, lange trappen ervoor en in het hart een beeld van Rhodes. Zijn neus is er afgeslagen. Dat moet zijn gebeurd tijdens de studentenprotesten van drie jaar geleden.

Zwarte jongeren eisten bij die protesten dat alle beelden van vroegere witte koloniale onderdrukkers uit het straatbeeld van Zuid-Afrika zouden verdwijnen. Ze takelden de beelden toe: met verf, uitwerpselen en een bijl. De neus van Rhodes is nooit gerepareerd. Misschien om bezoekers als wij, die verdrinken in de schoonheid van Kaapstad, via dat stenen litteken eraan te herinneren dat alle pracht in de stad wel degelijk een historische prijs heeft.

Reisverhalen in Trouw

Reisreportages vanuit bijzondere bestemmingen, boeiende steden en verre streken, met reistips. U vindt ze op trouw.nl/reizen.

Deel dit artikel

De pijn van de geschiedenis is in Kaapstad nooit ver weg