Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ik mag het lezen voor de schoollijst reanimeren, maar vond het zelf verschrikkelijk

Cultuur

Abdelkader Benali

© Maartje Geels
column

In het kader van de leesbevordering onder jongeren rijd ik een week lang door Nederland om op middelbare scholen te vertellen over mijn werk. Scholieren mogen mij lezen voor de lijst. In het Friese Buitenpost wachten vier klassen op mij – de plaatsnaam had in een Bordewijk-roman niet misstaan.

Er moet redelijk wat zendingsdrang in je zitten wil je het heilige vuur voor de literatuur in havo- en vwo-leerlingen aansteken. Een ongeïnteresseerde blik kan dodelijk zijn, de apathie druipt er vanaf. De docent vertelt me dat het lezen van de vier verplichte boeken voor de lijst wordt ervaren als een zware opgave. “Maar als er een schrijver op bezoek is geweest, willen ze dat boek wel lezen, soms.” Ik mag het lezen voor de lijst reanimeren. Terwijl ik lezen voor de lijst ook verschrikkelijk vond. Ik besluit dat maar gewoon te vertellen om duidelijk te maken dat hier iemand voor ze staat die hun positie begrijpt. “Ik hield wel van ‘voor mezelf’ lezen, maar dat vertelde ik mijn klasgenoten niet. Lezen voor de lijst vond ik een ramp.” Een aantal leerlingen slaakt een zucht van verlichting. Als ik over mijn tweetalige opvoeding begin, knikken de Friese kinderen. Dat herkennen ze. Thuis het Fries, op school het Nederlands.

Lees verder na de advertentie
Boeken hebben geduld. Ze kunnen eeuwen wachten op lezers.

Ik rijd door naar Lisse, in de Bollenstreek. Van de medewerkster krijg ik een rondleiding door de mediatheek, waar nog ouderwetse boekenkasten staan. De roman ‘Oorlog en Terpentijn’ van Stefan Hertmans ligt op een tafeltje als uitdaging aan die ene leesgierige leerling te wachten. Boeken hebben geduld. Ze kunnen eeuwen wachten op lezers. De Grote Drie staan ook in de kast. “Lezen de leerlingen nog Reve?” vraag ik. “Niemand. De leerlingen lezen liever boeken over onderwerpen die dichter bij ze staan. Over pesten, bijvoorbeeld.” De thematiek van de Tweede Wereldoorlog verdrongen door het pesten. Een andere oorlog, kleinschaliger, ongrijpbaar. De mediatheekmedewerkster vertelt dat ze de kinderen leert op alfabet te zoeken in de kast. “Want dat kunnen ze niet.”

Rust in de klas

Mijn boeken liggen er ook. Ik sla mijn debuutroman open. Aan het aantal ouderwetse datumstempels zie ik dat het boek de afgelopen twee jaar vijftien keer is uitgeleend. De medewerkster knikt verheugd: “Dat valt wel mee, toch?”

In het klaslokaal hangt een zak waar de mobieltjes in moeten. Op allerlei scholen zijn telefoontjes verboden in de klas. In geen jaren heb ik in de klas zo’n rust ervaren. We komen er langzaam achter dat onze nieuwe technologie onze beschaving kan vernietigen. Beschaving is alles waar je rustig van wordt.

Google, Facebook, Instagram zijn niet fundamenteel geïnteresseerd in ons welzijn

Onderweg in de auto is er tijd om de stand in literatuurland op te meten. De ontlezing is groot. Lezen dreigt iets van de happy few te worden, net als luxejachten en reizen naar de maan. De Zuckerbergs van deze wereld beseffen welk vernietigend geweld hun digitale revolutie aanricht. Hun eigen kinderen schermen ze af van de sociale media. Ze gaan naar scholen waar de hele dag wordt gelezen. Google, Facebook, Instagram zijn niet fundamenteel geïnteresseerd in ons welzijn. Ze zijn enkel geïnteresseerd in hoe ze intellectueel kapitaal kunnen gebruiken voor hun winstmaximalisatie. Nee zeggen tegen sociale media is een heroïsche daad.

Terugkerende vraag op elke school is hoeveel ik verdien met het schrijven. Ook op de middelbare school in Terneuzen, waar mijn tournee eindigt. Het zijn altijd de stoere jongens die de geldvraag stellen.“Op dit moment werk ik aan een toneelstuk. Daar zit twee jaar werk in. Hoeveel denken jullie dat ik daarmee verdien?” “75.000 euro.” “100.000 euro.” “50.000 euro.” Ik glimlach. Wanneer ik het werkelijke bedrag noem valt het stil.

“Dan ben je arm,” zegt een leerling.

Abdelkader Benali (1975) is schrijver. In 1996 debuteerde hij met 'Bruiloft aan Zee', in 2003 won hij de Libris Literatuurprijs voor zijn roman 'De langverwachte'. Zijn eerdere columns leest u hier.

Deel dit artikel

Boeken hebben geduld. Ze kunnen eeuwen wachten op lezers.

Google, Facebook, Instagram zijn niet fundamenteel geïnteresseerd in ons welzijn