Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ik ben een kunstenaar, ondanks de badkamer die ik dweil

Cultuur

Roos Vlogman

© Thinkstock
Write Now!

Ik word gelukkiger als ik niet schrijf. Tenminste, dat was de gedachte die ik niet meer uit mijn hoofd kreeg, het half jaar na mijn afstuderen aan de opleiding Creative Writing. Ik leerde daar dat kunst voor alles moest gaan, je kon het er niet een beetje bij doen.

Ieder mens is een kunstenaar

Lees verder na de advertentie

Na mijn afstuderen ging ik naar mijn werk in een museumcafé, onderhield een sociaal leven, bracht de weekends met mijn verkering door, ging op tijd naar bed, deed mijn huishouden en schreef zo nu en dan. Dat was niet hoe ik me het kunstenaarsbestaan had voorgesteld en daarom dacht ik dat ik het maar beter helemaal niet kon doen. Ik zou gelukkig worden als horecamedewerker, of imker, of vrachtwagenchauffeur op de internationale snelweg, maar niet als kunstenaar.

In de tijd dat ik dacht dat ik geen kunstenaar meer zou worden, schreef ik per ongeluk nog wel wat, waar ik per ongeluk de prijs voor beste jonge schrijver van 2016 mee won en een opleiding aan de Schrijversacademie mocht volgen. Daar begin ik in januari mee, maar ik ontving al wel vast het boekenpakket waarmee we zouden gaan werken. Een van die boeken was The Artist's Way van Julia Cameron uit mijn geboortejaar 1992. Een boek voor geblokkeerde kunstenaars, om hun creativiteit weer aan de gang te krijgen. Ik was helemaal niet geblokkeerd, ik wist gewoon zeker dat ik helemaal geen kunstenaar was.

© The Artist`s Way

De kunstenaar in mij

In twaalf weken zou Cameron mijn creativiteit weer een beetje op de rit hebben. Het boek is ontstaan door cursussen die ze gaf aan geblokkeerde kunstenaars die haar smeekten haar methode ook op te schrijven. Let op: met geblokkeerde kunstenaars bedoelt Cameron niet alleen mensen zoals ik - die van de kunstacademie afstuderen, waarna het voelt alsof ze zich daar voor de komende vijftien jaar wel genoeg hebben ingezet voor de kunst en later misschien een hobbykamer willen waar ze zich voorzichtig wagen aan spekstenen beelden - geblokkeerde kunstenaars zijn ook alle mensen die zichzelf nooit als kunstenaar hebben gezien.

Volgens Cameron schuilt er in een ieder mens een kunstenaar. Deze kunstenaar wordt weggedrukt door de thuiskapster, de wiskundedocent, de caissière van de supermarkt die steeds vergeet welke zegeltjes ze nu bij de boodschappen weggeven, zodat het lijkt alsof die kunstenaar er nooit was. Maar elk kind is creatief, bekijkt dingen op een manier die volwassenen ontgaat, en het kind dat in je zit, dat is je kunstenaar. Wil je werkelijk gelukkig worden, dan moet je het kind voeden. (er kwam zeker een punt dat ook ik dacht: ja god, alweer gelukkig worden, waar zijn de boeken die ervoor zorgen dat ik me gewoon een beetje op mijn gemak voel, want constant gelukkig zijn lijkt me ook vermoeiend.)

Deze kunstenaar wordt weggedrukt door de thuiskapster, de wis­kun­de­do­cent, de caissière van de supermarkt, zodat het lijkt alsof die kunstenaar er nooit was

Schrijven, schrijven en nog eens schrijven

Elke week heeft een doel, en opdrachten om dat doel te halen. Een gevoel van kracht ervaren, een gevoel van identiteit terugvinden, geld verdienen. Twee opdrachten die het hele boek lang terugkomen zijn de belangrijkste, de noodzakelijke opdrachten om je (weer) kunstenaar te voelen, dat zijn: de ochtendpagina's en de kunstenaarsafspraakjes. 

Vanaf dag een houd je de ochtendpagina's bij. Elke ochtend schrijf je drie pagina's lang op hoe je je voelt, waar je hoofd mee vol zit, waar je je druk om maakt, of waar je je op verheugt. Drie pagina's is lang voor iemand die al weken niet echt meer schrijft, laat staan voor iemand die nog nooit iets geschreven heeft dat langer is dan een boodschappenlijstje (de vrachtwagenchauffeur op de internationale snelweg, bijvoorbeeld). Ik begon meestal met een droom - ik herinner me een huis op palen, mijn vader die in een tuincentrum loopt en tussen zijn vingers een lange sigaret vasthoudt, vliegtuigen met spandoeken die speciaal aan mij gericht waren - en eindigde met anderhalve pagina 'ik weet niet wat ik moet schrijven, dit is echt kak, wat een onzin.'

Maar na een aantal weken merkte ik ook voordelen. Het was gedurende de dag rustiger in mijn hoofd; ik begreep mezelf beter; ik bouwde discipline op; en als laatst: ik had al geschreven die dag, dus werd de overstap naar een verhaal, gedicht of column veel kleiner. Ik had geen idee dat zoiets simpels (klink ik al als een Tel Sell-reclame?) zoveel invloed zou hebben.

ik weet niet wat ik moet schrijven, dit is echt kak, wat een onzin

De kunstenaarsafspraakjes

De wekelijkse kunstenaarsafspraakjes zijn bedoeld om de kunstenaar binnenin te vermaken, aan te moedigen. Ik nam mezelf mee naar de film, en ging de weken daarna thuis een film kijken, later een serie op Netflix, toen de helft van een serie op Netflix. In week 5 schrijft Cameron dat elke week een film kijken wel een heel gemakkelijk afspraakje was en ik voelde me betrapt. Het gebeurde vaker dat er in het boek precies beschreven stond waar ik me op dat moment bevond, hoe ik me voelde, moe, schuldig, opgefokt. Ik besloot de opdrachten beter te volgen. 

Ik ging naar het bos in de herfst en zag hoe de bladeren in één boom zo langzaam van kleur waren verschoten dat het me pas van een afstand opviel dat de bovenkant rood en de onderkant geel gekleurd was. Ik ging naar het museum en zag hoe een vrouw zich vrijwillig liet verstoten door haar gemeenschap, met pek en veren besmeurd, om zo een vrij leven te leiden. Ik maakte een collage met hele kleine flintertjes papier. Ik begon een stiftgedicht en vond het het slechtste dat ik ooit had gemaakt.

Die week erop las ik in het boek: 'Bedenk dat je, om als kunstenaar te herstellen, bereid moet zijn een slechte kunstenaar te zijn. Geef jezelf toestemming om een beginner te zijn.'.
'Een beginner?', dacht ik, 'doei.' Ik had vijf jaar een opleiding gevolgd, ik wilde nu gewoon iets goeds maken. De tijd dat ik nog slechte dingen mocht maken, lag achter me. Dus ik ging weer naar mijn werk in het café, en ik ging 's avonds moe naar bed, en ik schreef 's ochtends niets (behalve die ochtendpagina's die me soms iets over mezelf leerden, en soms stomvervelend waren) omdat ik niet wist hoe je begon aan iets dat perfect moest worden.

Ik begon een stiftgedicht en vond het het slechtste dat ik ooit had gemaakt

Ik ben een kunstenaar

The Artist's Way schreef: 'Creativiteit vraagt om handelen en dat is voor de meesten van ons geen goed nieuws. Met handelen nemen we een verantwoordelijkheid op ons, en dat is iets wat we doorgaans schuwen.' Ik vond dat het meest logische antwoord en het vreselijkste antwoord dat ik me kon voorstellen. Herkent iemand anders de droom om op een dag iets verrukkelijks en perfects en wonderschoons te scheppen, gewoon toevallig, omdat je een goede dag had?

Ik was liever bang, stelde liever alles uit tot de allerlaatste deadline dan dat ik elke dag een beetje deed. Waarom? Omdat het zo vreselijk saai is om een verantwoordelijk leven te leiden, dacht ik. Omdat ik had geleerd dat alles in dienst van de kunst moest staan, niet dat je het erbij deed.

Op mijn werk, vlak na het opsommen van de verschillende taarten - 'roomboter appeltaart, citroen merenguetaart, sinaasappel-lavendeltaart, die komt met een siroopje dat eroverheen gegoten kan worden' - viel het kwartje. Mijn baas stelde ons voor aan een belangstellende klant. 'Zij is grafisch vormgever, zij illustrator, hij theatermaker, zij muzikant, zij schrijver.' Daarmee gaf ze ons plots de identiteit die we vergeten als we koffie zetten voor bejaarde gasten. Opeens snapte ik dat ik een kunstenaar ben, ondanks de broodjes die ik rondbreng, ondanks de badkamer die ik dweil en de hond die ik uitlaat en het bed dat ik verschoon. Al die taken zijn geen afleiding van mijn kunstenaarschap; ze zijn onderdeel van mijn leven, zoals schrijven onderdeel van mijn leven is.

Daarmee gaf ze ons plots de identiteit die we vergeten als we koffie zetten voor bejaarde gasten

Deel dit artikel

Deze kunstenaar wordt weggedrukt door de thuiskapster, de wis­kun­de­do­cent, de caissière van de supermarkt, zodat het lijkt alsof die kunstenaar er nooit was

ik weet niet wat ik moet schrijven, dit is echt kak, wat een onzin

Ik begon een stiftgedicht en vond het het slechtste dat ik ooit had gemaakt

Daarmee gaf ze ons plots de identiteit die we vergeten als we koffie zetten voor bejaarde gasten