Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Iedere vakantie naar Auschwitz

Cultuur

Laura van Baars

© Trouw
vandaar dit boek

Dore van Duivenbode (1985) is journalist en schrijver.

Polen praten niet over het verleden en al helemaal niet over de doden. Toen wij hoorden dat mijn moeder ziek was, en niet lang niet meer zou leven, wist ik dat haar geschiedenis mij door de vingers dreigde te glippen. 

Lees verder na de advertentie

Ik begon foto’s te maken van hoe de theedoeken bij haar thuis hingen of van de piepschuim pop waarop haar pruik tijdens haar ziekte rustte. Maar belangrijker nog was dat ik mij het stadje wilde toe-eigenen waar mijn moeders familie vandaan komt en waar wij alle zomervakanties doorbrachten: Oswiecim.

Auschwitz-toe­ris­ten gaan niet naar Oswiecim

Auschwitz

Iedere vakantie naar Auschwitz. Er werd bij mij in de klas meestal wat blanco op gereageerd. Niemand kon zich voorstellen hoe het daar is, dat het concentratiekamp in een stadje ligt. De anderhalf miljoen toeristen die Auschwitz jaarlijks bezoeken, gaan Oswiecim ook bijna nooit in. Na een rondleiding van 3 uur ben je ook murw. Het is niet voor te stellen dat je er een leuke tijd kunt hebben. En wie wil er zelfs wonen?

Huis

Mijn moeder liet ons een huis na in Oswiecim. Grond is voor een Pool belangrijk, het verbindt met je familie en je omgeving. Je neemt verantwoordelijkheid voor elkaar als de overheid het niet doet. Mijn grootvader, mijn moeder, mijn Poolse nichtje: toen ze jong waren, wilden ze er allemaal weg. Maar behalve mijn moeder, bleven ze uiteindelijk. Toen na mijn moeder ook mijn grootmoeder overleed, moesten wij een besluit nemen over het huis. Mijn broer, stiefvader en ik besloten het te verkopen. En aan dat afscheid heb ik alle flarden van het verhaal van mijn familie vastgeknoopt.

Rotterdam

Overal in Oswiecim staan nog concentratiekamppalen, fabriekshallen en huizen die door dwangarbeiders gebouwd zijn. Dat gaat door tot ver buiten het kamp. Die bouwwerken raken inmiddels in verval. Moet je ze opknappen? Overal een bordje op hangen? Mijn moeder heeft als architect en stedenbouwkundige de burgemeester naar Rotterdam gehaald om te laten zien wat er na de oorlog in de bouw allemaal mogelijk is. Maar Oswiecim is moeilijk in beweging te krijgen. Rond het concentratiekamp ligt een zone waar gebouwen geen commerciële functie mogen hebben. Meestal gebeurt er niets.

Toekomst

Er heerst in Polen een vooruitgangsgeloof, een oerdrift van niet willen omzien naar het verleden. Over het concentratiekamp zeggen ze ‘Toen was toen, nu is nu’. Alleen als ik erover begon, sprak mijn familie over de oorlog. Ze zijn tweeledig in hun verwerking van het verleden: enerzijds interesseert het ze niet meer, anderzijds zijn ze het zat om er iedere keer op aangesproken te worden. Mijn grootmoeder is twee keer in het museum geweest, en wilde er toen nooit meer naar binnen. Ik begrijp dat ook. Misschien is dat wel de enige manier om daar te kunnen wonen.

Pis-regering

Heel lang dacht ik dat Polen steeds meer op Nederland zou gaan lijken. Het land werd opener. Maar met de komst van de conservatieve PIS-regering is dat veranderd. Volgend jaar zijn er verkiezingen, en mijn familie zou het verschrikkelijk vinden als PIS weer zou gaan regeren. Het land raakt zeer verdeeld, vriendschappen worden om de politiek verbroken. Voor de VPRO maak ik nu met regisseur Britta Hosman een serie over Polen. We hebben al opnames gemaakt in mijn Poolse huis, maar nu het verkocht is, kan ik eindelijk ook andere delen van het land gaan bezoeken. Wat is er aan de hand in Polen?

Dore van Duivenbode (1985) is journalist en schrijver.

Mijn Poolse huis
Dore van Duivenbode
De Geus; 222 blz. €19,99

Lees ook: 

Vandaar dit boek: 'De straat van mijn onzichtbare vriendinnetje'

Ik stond de straat af te kijken, dacht aan alle gruwelijke dingen die er waren gebeurd en wist: daar moet ik over schrijven.

Deel dit artikel

Auschwitz-toe­ris­ten gaan niet naar Oswiecim