Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Hymne voor een vergeten componist

cultuur

Willem Pekelder

© RV
Klein Verslag

Er gleed een aanlokkelijke invitatie door de brievenbus. 

"Geachte heer Pekelder, wij nodigen u uit voor de Week van de Begraafplaats in de Willibrordkerk in Oegstgeest, waar componist Jan van Gilse, die op onze begraafplaats ligt, centraal zal staan."

Lees verder na de advertentie

Bekend terrein, dat 'groene kerkje' aan de Haarlemmerstraatweg. Van hieruit werden mijn beide ouders begraven. Ze liggen op het kerkhof rondom het zeventiende eeuwse godshuis, waar, volgens de overlevering, St. Willibrord in 740 een houten kerk stichtte.

Het is een warme zaterdagavond, wanneer de gewijde ruimte, met haar koperen kroonluchters en prachtige preekstoel, langzaam volloopt met nabestaanden. Over het algemeen wat oudere lieden. Fleurig, zomers gekleed. Er hangt geen droeve sfeer. Waarschijnlijk hebben de meesten hun dierbaren hier al lang geleden ter aarde besteld. De kerk vult zich zelfs met gegrinnik wanneer de voorzitter van de begraafplaats onbedoeld grappig de muziekavond opent met: "Wanneer u nog geen kennis heeft gemaakt met onze begraafplaats, hoop ik van ganser harte dat u dat binnenkort zal doen."

Zijn eerste ruzie was met zijn pianoleraar, zijn laatste met de Duitsers

Onze grafstemming is nu op het juiste peil. En wordt zelfs nog beter wanneer wij het programma openslaan: 'Titanic, hymne to the sea' van James Horner. Donderend klinken de pauken, bruisend de violen. We dreigen kolkend ten onder te gaan, samen met Leonardo Di Caprio en Kate Winslet op de voorplecht. Het speelplezier spat er vanaf bij het Jeugd Symfonieorkest Rijnstreek. En wij halen gered de pauze.

Een wandeling met de voorzitter over het kerkhof. Hij wijst naar het graf van Jan van Gilse (1881-1944), naast componist verzetsstrijder. "Ook zijn beide zoons zaten in het verzet", zegt de preses, "en zijn door de Duitsers geexecuteerd. Dat is Van Gilse niet meer te boven gekomen. In september 1944 stierf hij." Er staan twee rozen op het graf, waar ook Van Gilses vrouw Ada haar laatste rustplaats vond.

Het kerkhof telt vele grote namen, weet de voorzitter. Zoals Nobelprijswinnaar Willem Einthoven en historicus Johan Huizinga. En mijn ouders dus. Weliswaar niet beroemd, maar ze liggen er toch maar mooi. Het struweel rond het familiegrafje is weggeknipt, waardoor vader en moeder nu weer uitzicht hebben op de hemel. Een geruststellende gedachte.

Ruzie

In de kerk vertelt de secretaris van de Jan van Gilse Stichting over het gekwelde leven van de componist. Zijn eerste ruzie was met zijn pianoleraar, zijn laatste met de Duitsers. Daar tussenin had hij een langdurige vete met muziekrecensent Willem Pijper, die in het Utrechts Dagblad Van Gilses prestaties als dirigent maand in maand uit onder vuur nam. Maar Van Gilse was, aldus de secretaris, een getalenteerd musicus (meesterwerk: opera 'Thijl'), die pal stond voor de belangen van zijn collega's. En die weigerde te buigen voor de Duitsers. Tegen de Kultuurkamer bracht hij 2500 kunstenaars op de been.

Wat mooi dat de Willibrordkerk deze enigszins in vergetelheid geraakte componist opnieuw tot leven wekte. En nog wel met een primeur: 'De kleine wals'. In 1936 gecomponeerd in opdracht van de VPRO en slechts één keer eerder uitgevoerd: 1977. Toen de zoete klanken van deze Weense wals weerklonken, dacht ik: prachtig toch dat wij concertbezoekers ons nu verbonden voelen met Van Gilse en onze eigen geliefden uit het dodenrijk. Alle ruzies vergeten. Het is goed zo.

Willem Pekelder schrijft tijdelijk Klein Verslag als vervanger van Wim Boevink

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Zijn eerste ruzie was met zijn pianoleraar, zijn laatste met de Duitsers