Taal Peter-Arno Coppen

Hoezo zegt een plaatje meer dan duizend woorden?

Gisteren had ik het onder andere over het plaatje dat meer zou zeggen dan duizend woorden. Ik erkende dat plaatjes natuurlijk wel een betekenis voor iemand kunnen hebben of een emotie teweeg kunnen brengen, maar ik betoogde dat dit nog geen communicatie is, omdat de bedenker van het plaatje nauwelijks systematische controle heeft over de boodschap. 

Maar waar komt dan de indruk vandaan dat een plaatje meer zegt dan duizend woorden? Naar mijn idee is dit eerder de communicatieve armoede van het plaatje dan de rijkdom.

Visuele prikkels

Hoe minder informatie er in een boodschap zit, hoe meer je als ontvanger geprikkeld wordt om betekenis te construeren. Nu zit er in plaatjes vaak wel veel variatie in vorm en kleur, zonder dat dit echt informatief is. Maar al die variaties vormen dus wel evenzoveel aanknopingspunten voor een creatief proces. 

Het gevolg is dat mensen die plaatjes bekijken, daar van alles in gaan zien. De menselijke geest is erg sterk in het toekennen van betekenis aan van alles en nog wat, en visuele prikkels behoren tot de meest dominante in ons bestaan.

Socrates

De Griekse wijsgeer Socrates zei het al: met een plaatje kun je wel een emotie of een herinnering opwekken, maar plaatjes zeggen niks terug. Als je een plaatje niet begrijpt kun je niet met het plaatje in dialoog treden zoals je een menselijke gesprekspartner om uitleg kunt vragen. Plaatjes communiceren niet.

Enigszins ironisch is dat de hoeveelheid informatie die er dan in een plaatje zou zitten, toch weer uitgedrukt wordt in een aantal woorden. Dit illustreert dat je taal nodig hebt om echte informatie te maken van een plaatje.

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Ook een taalvraag? Mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden